ማዕዶት

መልሲ ነቲ ተላዒሉ ንዝነበረ ኑፋቄያዌ ትምህርቲ (ሣልሳይን መወዳእታን ክፋል)

2012-03-02T20:19:00.007-08:00

ምስክርነት ቅዱሳን አበው

ቅዱስ አትናቴዎስ ሐዋርያ

“ወለደት ድንግል ዘፀንሰቶ እንዘ ኢተአምር ብእሴ በሥጋ ዘፈጠሮ ለርእሱ ወወለደቶ ዘእንበለ ደነስ ወሕማም ወኢረስሐት በሐሪስ ሐፀነቶ ዘእንበለ ፃማ ወድካም ወአጥበወቶ ዘእንበለ ድካም ወልአሐቀቶ በሕግ ዘሥጋ ዘእንበለ ትካዝ።”

ድንግል ሰብኣይ ከይፈለጠት ክወሓዶ ብዝፈጠሮ ሥጋ ንዝጸነሰቶ ወለደት፤ ብዘይ ኃጢኣት ብዘይ ሕማም ሕርሲ ወለደቶ፤ ናይ ሓራስ ግብሪ ኣይረኸባን። ብዘይ ድኻም ብዘይ ምስልካይ ኣዕበየቶ። ብዘይ ድኻም ኣጥበወቶ። ንሥጋ ብዝግባእ ሕጊ እንታይ ከብልዖ፡ እንታይ’ከ ከልብሶ ከይበለት ኣዕበየቶ። ( ሃይማኖተ አበው፦ አትናቴዎስ ምዕራፍ ፳፰፥ ክፍሊ ፲፬ ቍ. ፲፱)

ቅዱስ ቄርሎስ

“ወተአዘዘ ለአዝማዲሁ እንተ ይእቲ እሙ እንተ ወለደቶ በሥጋ እንበለ ዘርዐ ብእሲ ወልደቱሂ እምኔሃ በሥጋ አኮ ከመ ልማደ ፅንሰ ሥርዓቶን ለአንስት ሐሰ አላ ፍሉጥ እምልማደ ፅንሶን ለአንስት ወወለደቶ ድንግል ለቃል በሥጋ እንበለ ዘርዐ ብእሲ።” (ሉቃ ፩፥፳፮-፴፯ ፪፥፶፩)

ንኣዝማዱ እዙዝ ኮነ። ንሳ ኸኣ እንበለ ዘርዐ ብእሲ ዝወለደቶ ኣዲኡ እያ። ብሥጋ ካብኣ ምውላዱ፤ ከም ልማድ ሥርዓት ምጽናስ ኣንስቲ ኣይኮነን። ካብ ልማድ ሥርዓት ምጽናስ ኣንስቲ ዝተፈለየ እዩ። ድንግል ንቃል ብሥጋ ብዘይ ዘርዓ ብእሲ ወለደቶ። (ሃይማኖተ አበው፦ ቄርሎስ ምዕራፍ ፸፥ ክፍሊ ፪ ቍ.፳፭)

“ካብ እግዚአብሔር አብ በይኑ ምውላዱ ጥራይ ንዛረብ። ሽዑ ህልውና ፍጡራን ዘይተራእየ ስለ ዝነበረ ኣደ ኣይነበረቶን ። ካልኣይ ድማ ካብቲ በይና ጓል ዳዊት ወዲ ኣምላኽ በይኑ ብዘይ ምድራዊ ኣቦ ካብ ድንግል ምውላዱ ልደቱ ንነገር፡ ነዘንቱ። ኣቦ ስለ ዘይነበሮ ብዘይ ዘርኢ ሰብ ፍጹም ሰብ ንምዃን ዝጐደሎ የልቦን። እኳ ደኣ ካብታ ንብሕታ ድንግል ዝኾነት ፍጹም ሰብ ኮነ። ንሔዋን ካብ ዓጽሚ ጐኒ ኣዳም ክትንደቕ ከላ፤ ኣደ ስለ ዘይብላ ባህርይ ኣንስቲ ከም ዘይጐደላን፡ ከምቲ ንኣዳም ከኣ ዓጽሚ ጐኑ ስለ ዝተነቕለ ካብቲ ናይ ቀደም ሕንፃ ሥጋኡ ዘይጐደሎን፡ ከምኡ ንማርያም ነቲ ብሥጋ ኣቦ ኣዳም ንዝኾነ ኽትወልዶ ከላ ማኅተመ ድንግልናኣ ኣይጐደለን። ከምቲ ንኣዳም ዓጽሚ ጐኑ ኪንቀል ከሎ ዘየሕመሞ ከምኡ ንገሊላዊት ኣደ ኣምላኽ ሕማም ወሊድ ኣይረኸባን። እዚ እንፍትቶ ዘሎና ኅብስቲ እዚ ካብ ጓል ዕብራውያን ዝወሰዶ ሥጋ ክርስቶስ ከምዝኾነ ከምዚ ንኣምንን ከምዚ ንእመንን። (መጽሓፈ ቅዳሴ 386-373 ትርጓሜ ቅዳሴ ገጽ 430 ትርጓሜ ውዳሴ ማርያም ገጽ 132)

እዚ ማለት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዋላ እኳ ምድራዊ ኣቦ ከየድለዮን ከይሃለዎን ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም እንበለ ዘርአ ብእሲ፤ እንበለ ሩካቤ እንተተወልደ’ውን፡ ሓደ እኳ ናይ ትስብእት ባህርይ ኣይጐደሎን። እዚ’ውን ቀዳሚት ሔዋን ምድራዊት ኣደ ከየድለያ ካብ ኣቦና ካብ ኣዳም ጥራይ እንበለ እም (ብዘይ ኣደ) እንተተረኽበት’ውን ሓደ እኳ ካብ ባህርይ ሰብነት ምስ ዘይምጕዳሉ ምሥጢር ይነጻጸርን ይገናዘብን።

ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ

ወበከመ አውፅአ ዓፅመ ገቦ እምገቦሁ ለአዳም ወኢሐፆ ለአዳም ከማሁ ዓዲ ነሥአ እምድንግል ሥጋ ዘቦቱ ነፍስ ነባቢት ወለባዊት ወኢተወለጠ ድንግልናሃ ኮነ አዳም ፍጹመ እምድኅረ ፀአተ ዓፅመ ገቦ እምኔሁ ወድንግልሂ ዓዲ ነበረት እንበለ ሙስና እምድኅረ ፀአተ ሕፃን እምኔሃ።

ካብ ጐኒ ኣዳም ኣፅም ጐድኒ ከምዝወሰዶ እሞ ንኣዳም ኣካል ከምዘይጐደሎ ከምኡ ኸኣ ካብ ድንግል እትዛረብ እትፈልጥ ነፍስ ዘለዋ ሥጋ ወሰደ። ማኅተመ ድንግልናኣ ኣይለወጦን። ኣፅሚ ጐድኒ ካብ ኣዳም ድኅሪ ምውሳዱ ኣካል ከይጐደሎ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ነበረ። ድንግልውን ንሕፃን ክርስቶስ ካብኣ ድኅሪ ምውላዱ ከምኡ ብዘይምልዋጥ ብድንግልና ጸኒዓ ነበረት። (ሃይማኖተ አበው፦ ዮሐንስ አፈወርቅ ፴)

ቅዱስ ጎርጎርዮስ

“ኢታስተማስሉኬ ኦ አብዳን ፅንሳ ለእግዝእትነ ማርያም ወወሊዶታ ከመ ኵሎን አንስት ሐሰ ላቲ ለእግዝእትነ ማርያም አላ ፀንሰቶ ለቃለ እግዚአብሔር ዘእንበለ ዘርዐ ብእሲ ወወለደቶ ዘእንበለ ፃዕር ወሕማም። ወኢያእመረት ወኢታዐውቃ ፍጹመ ሕማመ ወሊድ ወበእንተዝ ፅንሳ ይትነከር ወኀይለ ዕበየ ወሊዶታ ኢይትነገር ወከመዝ ወለደት ዘኢይረክቦ መኑሂ ክዋኔሁ ወኢተነሥተ ማኅተመ ድንግልናሃ”

ኣቱም ዘይተፈልጡ ዓያሹ ናይ ድንግል ማርያም ምጽናስን ምውላድን ከምተን ካልኦት ኣንስቲ ኣይተምስልዎ። ንኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም እዚ ክንገረላ ኣይግባእን፤ ንሳስ ናይ እግዚአብሔር ቃል እንበለ ዘርአ ብእሲ ፀኒሳ ሕማም ሕርሲ ከይተሰምዓ ዝወለደቶ እያ። ኣብ ጊዜ ወሊድ ዝኸውን ሕማም ሕርሲ ፈጺሙ ኣይረኸባን። ሥራሕ ኣምላኽ ስለዝኾነ ምጽናሳ ኣዝዩ የደንቕ። ኃይሊ ምሥጢር ምውላዳውን ኣይምርመርን እዩ። ዝኾነ ይኹን ባህርይኡ ንዘይፍለጥ ንዑኡ ወለደቶ። ማኅተመ ድንግልናኣ ኣይተለወጠን። (ሃይማኖተ አበው፦ ጎርጎርዮስ ምዕራፍ ፷፥ ክፍሊ ፩ ቍ. ፲፬--፲፭)

ቅዱስ ዲዮናስዮስ

“እስመ ዘበጽድቅ ተስፋነ በአሐዱ ኣካል እምአካላቲሆሙ ወኀረዩ ሎሙ ለባሕቲቶሙ ማኅደረ በእጓለ እመሕያው በሥምረተ አቡሁ ወመንፈስ ቅዱስ በጽሐ ወልድ ዋሕድ ኢየሱስ ክርስቶስ ይኩን ሰብአ ወኀደረ ውስተ ከርሣ ለቅድስት ድንግል ማርያም ወተወልደ እምኔሃ በመንክር ምሥጢር (መዝ ፵፮/47፥፬ ኢሳ ፯፥፲፬ ማቴ ፩፥፲፰-፳፭)

ካብ ኣካላቶም በቲ ሓደ ብሓቂ ተዛሚዶሙና። ኣብ ሰብ ምኅዳር ኃረዩ። ብፍቓድ አብን መንፈስ ቅዱስን ወልድ ዋሕድ ኢየሱስ ክርስቶስ ሰብ ንምዃን በቕዐ። ኣብ ማኅፀን ቅድስት ድንግል ማርያም ኃደረ። ድንቂ ብዝኾነ ምሥጢር ካብኣ ተወልደ። (ሃይማኖተ አበው፦ ዲዮናስዮስ ምዕራፍ ፲፩፥ ክፍሊ ፩ ቍ ፲፭)

ቅዱስ ኤራቅሊስ

“ወሶበሂ ትቤ ምንት እማንቱ ተአምራት አነሂ እብለከ ይእዜ ምንት ውእቱ ፅንስ ዘእንበለ ዘርእ ወወሊድ እንበለ መወልዲት ዘእንበለ ሕማም ወእንበለ መወልዲት ወኢእንበለ ሕማም ወእንበለ ይማስን ድንግልናሃ ድንግል ኮነት ወላዲተ ወነበረት እንዘ ኅቱም ማኅተመ ድንግልናሃ (ማቴ ፩፥፲፰-፳፭ ሉቃ ፩፥፳፮-፴፱)

ተኣምራት እንታይ እዩ፧ ትብል እንተኾይንካ ኣነውን ከምዚ ክብል ክብለካ እየ። ብዘይ ዘርኢ ምፅናስ እንታይ እዩ፧ መዋለዲት ከይሃለወት ሕማም ሕርሲ ከይተሰመዓ ማኅተመ ድንግልናኣ ከይተለወጠ ምውላድስ እንታይ እዩ፧ ድንግል ኣደ ኮይና፤ ማኅተመ ድንግልናኣ ከይተለወጠ ነበረት። (ሃይማኖተ አበው፦ ኤራቅሊስ ምዕራፍ ፵፱፥ ክፍሊ ፲፩ ቍ. ፵፰)

ቅዱስ ሄሬኔዎስ

“ቅልውላው ከይሓዛ ወለደት፡ ከይተጻዕረት ከኣ ወዲ ወለደት። ከምዚ ዝመሰለ መን ሰምዔ፧ ከምዚ ዝበለኸ መን ረኣየ፧” (ኢሳ ፷፮፥፯-፰/66፥7-8) ብምባል ነቢይ ኢሳይያስ ንዝተዛረቦ ቃለ ትንቢት ብምሥጢር ተርጒሙ ወላዲተ አምላክ ድንግል ማርያም መድኅን ክርስቶ እንበለ ጻዕር እንበለ ሕማም ምውላዳ ዘመልክት ኃይለ ቃል ምዃኑ ኣረዲኡ እዩ።

ኦርቶዶክሳውያን ኣሣዕል’ከ

ኦርቶዶሳውያን ሊቃውንተ ሥዕል (Orthodox Icongrapher) ነዚ ረቂቕን ድንቅን አስተምህሮ ነገረ ማርያም ኣብ ዝገልጹሉ እዋን ብፍላይ ከኣ ምሥጢረ ልደትን ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ወላዲተ ኣምላኽነትን ኣብ ዝገልጹሉ እዋን፡ ነዚ ነገር’ዚ ብሥዕላዊ ጥበብ ይገልጽዎ እዩ። ብመሠረት ትውፊት ኦርቶዶክሳውያን ኣብያተ ክርስቲያናት ከኣ ሥዕሊ ልደት ሕጻን ጐይታ ኣብ መብልዕ ማል ቤተ ልሔም ኣብ ሞንጎ እንሰሳት ደቂሱ፤ ኣዲኡ ቅድስት ድንግል ማርያም ድማ ኣብ ጥቕዑ ደው ኢላ ወይውን ተቐሚጣ እንከላ ነቲ ሕጻን ጐይታ ከኣ ኣብ ሕጽና (ጐና) ሓቚፋ የርኢ። እዚ ከምዚ ዚኣመሰለ ትውፊታዊን ኦርቶዶክሳዊን ሥዕሊ ምሥጢራዊ ትርጒሙ ወላዲተ ኣምላኽ ድንግል ማርያም ንመድኃኔ ዓለም ኢየሱስ ክርስቶስ ብድንግልና ጸኒሳ እንበለ ፃዕር ወሕማም ብድንግልና ከምዝወለደት ዘመልክት ምዃኑ እዮም ዘረድኡ።

ስለዝኾነ’ውን ምሥጢረ ልደት ኣብ ዝገልጹ ኦርቶዶክሳውያን ኣሣዕል ንኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ደው ኢላ ወይውን ተቐሚጣ ምርኣይና፤ ቅድመ ዓለም ካብ ባህርይ ኣቡኡ ካብ አብ ብዘይ ኣደ እንበለ ድካም ዝተወልደ ወልደ አምላክ፤ ድኅሪ ዓለም እንበለ ጻዕር እንበለ ሕማም ኣዲኡ ቅድስት ድንግል ማርያም ብዘይ ኣቦ ከምዝወለደቶ ንምርዳእ እዩ።

ራእየ ዮሐንስ

“ጥንስቲ ኸኣ ነበረት፡ ብቕልውላው ምውላድውን ትጭርሕ፡ ክትወልድ ከኣ ትጽዕር ነበረት። (ራእ ፲፪፥፪/12፥2) ብእሲት (ሰበይቲ) ዝተባህለት ኣደነት ምስ ድንግልና ኣጣሚራ ዝሓዘት ቅድስት ድንግል ማርያም ወሀቤ ሕይወት ንዝኾነ ጐይታ እንበለ ዘርእ እንበለ ሩካቤ ጸኒሳ ማለቱ እዩ። ኢሳይያስ ኣብ ትንቢቱ “ኲሉ ራእይ ከም ቃላት ሕቱም መጽሓፍ ኰይኑኩም ኣሎ።” ኢሳ ፳፱፥፲፪ ተባሂሉ ብመሠረት ዝነገሮ ቃለ ትንቢት፡ ቤዛዊት ዓለም ድንግል ማርያም ንወልደ እግዚአብሔር ብኅቱም ድንግልና ናይ ምፅናሳ ምሥጢር ንልቦና ኣይሁድ ዝረቀቐ፤ ንኣእምሮኦም ዝመጠቐ ኣምላኻዊ ምሥጢር ብምዃኑ ኣይሁድ ማየ ዘለፋ ከምዘስተዪዋን ብመከራውን ከምዘጨንቕዋን ንኸመልክት እምበር ንኣካላዊ ቃል ክትጸንሶን ክትወልዶን ከላ፡ ኣብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ሕማምን ፃዕርን ጭንቅን ፈጺሙ ኣይነበረን። ብልማደ ኣንስት ዝተገልጸ ኣበሃህላ ደኣ እምበር ልደት ጐይታ ካብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ብኸምኡ መገዲ ማለት ብፃዕርን ሕማምን ኮይኑ ኣይኮነን። እዚ ኸኣ ልማድ ኣገላልጻ ቅዱሳት መጻሕፍቲ እዩ።

ቅዱስ ኤፍሬም ነዚ ኣመልኪቱ “እም ኀበ አብ ወጽአ ቃል ዘእንበለ ድካም። ወእምድንግል ተወልደ ዘእንበለ ሕማም (ኣካላዊ ቃል እግዚአብሔር ወልድ ካብ ባህርይ ኣቦኡ ካብ አብ አካል ዘእምአካል ባህርይ ዘእምባህርይ ድኻም ከየተሰምዖ ተወልደ። ካልኣይ ጊዜ ከኣ ድኅሪ ፭ ሺሕ ፭፻ ምስ ተፈጸመ ቅድስት ድንግል ኣዴና ሕማም ከይተሰምዓ ንዑዑውን ሕጻናት ዚስምዖም ከይተሰምዖ ተወልደ። (ውዳሴ ማርያም ትርጓሜ) ብምባል ይዛረብ። እዚ ኸኣ ኣቐዲሙ ብነቢዪ ኢሳይያስ ዝተንገረ ትንቢት ክፍጸም ምእንቲ እዩ።

ናይ እምብርሃን ወላዲተ አምላክ በረኸታን ረድኤታን ምስ ኵሉ ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን።

ስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር።

መኽፈቲ ሰናብቲ ዓቢይ ጾም

2012-03-01T13:31:00.003-08:00

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።

ክቡራት ተኸታተልቲ ጦማረ ማዕዶት ምስቲ ሒዝናዮ ዘሎና ዓቢይ ጾም፤ ኣብ ነፍስ ወከፍ ሰሞን ንዝርከቡ ሸሞንተ ሰናብቲ ብዝምልከት ቀዲሙ ንዝተዘርገሐ ትምህርታዊ ጽሑፋት ብቀሊሉ ምእንቲ ክትረኽብዎ ብምሕሳብ፡ ነዞም ስዒቦም ዘለዉ ኣርእስቲ ሰናብቲ ብምጥዋቕ ከተንብቡ ከምእትኽእሉ ክንሕብረኩም ንፈቱ።

· ቀዳመይቲ ሰንበት - ዘወረደ

· ካልኣይቲ ሰንበት - ቅድስት

· ሣልሰይቲ ሰንበት - ምኵራብ

· ራብዓይቲ ሰንበት - መጻጉዕ

· ሓሙሸይቲ ሰንበት - ደብረ ዘይቲ

· ሻዱሸይቲ ሰንበት - ገብር ኄር

· ሻብዓይቲ ሰንበት - ኒቆዲሞስ

· ሻሙነይቲ ሰንበት - ሆሳዕና

አምላከ ሕያዋን እግዚአብሔር ጾምና ይባርኸልናን ይቐድሰልናን።

መልሲ ነቲ ተላዒሉ ንዝነበረ ኑፋቄያዌ ትምህርቲ (ካልኣይ ክፋል)

2012-02-27T14:45:00.007-08:00

ቡርክት አንቲ እምአንስት - ካብ ኣንስቲ ብርኽቲ ኢኺ

እምበኣር እግዚአብሔር ማኅደሩን፡ ኣብ ምድሪ ከኣ ዙፋኑ ክትከውን ዝኃረያ ቅድስት ድንግል ማርያም፤ ብድንግልና ጸኒሳ ብድንግልና ንኣምላኽ ምውላዳ ጥራይ ዘይኮነስ ብኵሉንተናኣ ቅድስቲ ንጽሕቲ ካብ ኵለን ኣንስቲ ተፈልያ ብርኽቲ ብምዃና ብምድራውያን ጥራይ ዘይኮነስ ብሰማያውያን ከይተረፈ ተመስኪሩላ እዩ። ዓቢዪ ዜና ብስራት ዝጾረ ቅዱስ ገብርኤል ድማ እቲ ቀዳማይ ምስክርና እዩ። ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ዝቐውም ቅዱስ ገብርኤል ኣብሳሬ ትስብእት ኮይኑ ናብታ ቅድስት ድንግል ኣብ ዝተለኣኸሉ እዋን፡ ካብቲ ዘቕረበላ ሰላምታን ዘቕረቦ ውዳሴን ከኣ ብእግዚአብሔር ንዝተዋህባ ክብሪ ክንርዳእ ንኽእል። ካብቲ ብዙኅ እቲ ሓደ ኸኣ “ኣቲ ምልእቲ ጸጋ፡ እግዚአብሔር ምሳኺ እዩ እሞ፡ ባህ ይበልኪ፡ ካብ ኣንስቲ ብርኽቲ ኢኺ” ዝብል ይርከቦ። ካብ ኣንስቲ ብርኽቲ ኢኺ ምባሉ ኸኣ መርገመ ሥጋ መርገመ ነፍስ ዘይብልኪ፤ በረኸት ሥጋን በረኸት ነፍስን ዘሎኪ (እተውህቢ)፤ ካብ ልማደ ኣንስት ፈጺምኪ ዝረሓቕኺ፤ ካብ ኣንስቲ ኵሉ ዝተፈለኺ ዝተባረክኺ ማለቱ እዩ። እታ ንቅድስት ድንግል ከተመስግና መንፈስ እግዚአብሔር ንዝገለጸላ ምሥጢር ኤልሳቤጥ’ውን ብዓቢይ ቃል ዝበለቶ ምስ ቅዱስ ገብርኤል ዝመሳሰል እዩ። “ወመልአ መንፈስ ቅዱስ ላዕለ ኤልሳቤጥ ወከልሐት በዐቢይ ቃል ወትቤ፡ ቡርክት አንቲ እምአንስት” (ንኤልሳቤጥ ድማ መንፈስ ቅዱስ መልአ፤ ብዓቢይ ድምፂውን ዓው ኢላ ንስኺ ካብ ኣንስቲ ብርኽቲ ኢኺ) በለታ። (ሉቃ ፪፥፵፪/2፥42)

ጓል መብጽዓ ዝኾነት ድንግል ማርያም ኣብ ኢድ ወለዳ ሠለስተ ዓመት ድኅሪ ምግባራ ኣብ ቤተ መቅደስ ከምዝተቐመጠትን ፲፭ ዓመት ምስ መልኣ፡ ክፍኣት ዘይምልኦም ኣይሁድ ቤተ መቅደስና ከይተርክሰልና ትውጽኣልና ኢሎም ከምዝነበሩ ይዝከር። ይኹን ደኣ እምበር ንሳስ ካብ ማኅፀን ኣዴና ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ኣትሒዛ መንፈስ ቅዱስ ስለዝዓቀባን ቅድስትን ንጽሕትን ስለዝኾነት ኣብ ኣንስቲ ዘሎ ልማድ የብላን። ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ናይዚ ዓለም ሥጋዊ ፍቓድን ጠባይዓ አንስት (ልማደ አንስት) ይትረፍ ብገቢር ብኃልዮ ዘይብላ እግዚአብሔር ንፍሉይ መደቡ ዝኃረያን ዘኽበራን ዝቐደሳን ልዕል ዘበላን እያ። አበው “ተወልደ በተድላ መለኮት” ኣካላዊ ቃል እግዚአብሔር ወልድ ንመለኮት ብዝግባእ ልደት ተወልደ ክብሉ ከለዉ እንበለ ዘርእ፡ እንበለ ሩካቤ ብኅቱም ድንግልና ተፀኒሱ ብኅቱም ድንግልና ብዘይ ኣቦ ምውላዱ፡ ቅድመ ዓለም ካብ አብ ብዘይ ኣደ ንዝተወልደ አካላዊ ቃል ንእግዚአብሔር ወልድ ብሓቂ ዝግባእ ልደት እዩ ማለቶም እዩ። ብኣንጻሩ ግና ወልደ እግዚአብሔር ንሥጋ ብዝግባእ ተፈጥሮኣዊ ልደት ተወሊዱ እንተዝኸውን ነይሩ፤ ብዘርኢ ብሩካቤ ተፈትሖ ማኅፀን ካብ ዘለዋ ሰበይቲ ምትወልደ ነይሩ ማለት እዩ። ኣብ ቅድስት ድንግል ዝተፈጸመ ነገር ዕፁብ ድንቂ ስለዝኾነ “ነኪር ነገሩ በእንቲአኪ ሀገረ እግዚአብሔር” ተባሂሉ ከምዝተነግረ፡ ንሳ’ውን ዓቢይ ነገር ገይሩለይ ብምባል ኣመስጊናቶ እያ። (መዝ ፹፮፥፫/87፥3 ሉቃ ፩፥፵፱/1፥49)

ከምዝፍለጥ ብመሠረት ብይን እግዚአብሔር፡ ሕርሲ ጻዕሪን ሕማምን ዘለዎ ኣዝዩ ከቢድን ኣድካምን ዝኾነ ዘጨንቕ ኣብ ኣንስትዮ ጥራይ ዝርከብ ግብሪ እዩ። እዚ ክኸውን ዝኸኣለ ልዑለ ባህርይ እግዚአብሔር ድኅሪ ኃጢኣትን ውድቀት ኣዳምን ሔዋንን፤ ንቀዳሚት ሔዋን “መከራኽን ጻዕር ጥንስኽን ኣዝየ ኸብዝኆ እየ፡ ደቂ ብጻዕሪ ኽትወልዲ ኢኺ” ኢሉ ስለዝፈረዳ እዩ (ዘፍ ፫፥፲፮/3፥16)። ይኹን ደኣ እምበር እዚ ኣምላኻዊ ፍርዲ’ዚ ፍሬ ኃጢኣት፡ ውጽኢት መርገም እንተኾነው’ን ዳግሚት ሔዋን ድንግል ማርያም ብንጽሐ ሥጋ ብንጽሐ ነፍስ ብንጽሐ ልቦና ዘጌጸትን ዝተሸለመትን ብምዃና እዚ ኵሉ ኣይረኸባን፤ ኣይበጽሓን።

ልደት ጐይታ ሕማምን ጻዕርን ኣየሰነዮን

ከምቲ ልዕል ኢሉ ክግለጽ ዝጸንሐ፡ ልደት ጐይታ ድንቅን ዕፁብን እዩ። ናይ ኣምላኽ ሰብ ምዃን ምሥጢር መግለጺ ዘይርከቦ ዓቢዪ እዩ። አምላኽ ሰብ ኮይኑ ካብ ቅድስት ድንግል እንተተወልደ’ውን፡ ከም ልደት ካልእ ሰብ ፃዕርን ሕማምን ዘሰነዮ ኣይነበረን። ጽንሰቱን ልደቱን ብፍሉይ ድንግልና ክኸውን ዝመደበ ኣምላኽ፤ ልደቱ ‘ጻዕርን ሕማምን ነበሮ’ ማለት ምሥጢር ዘፋልስ፤ ፍሉይ ክብርን፡ ድንግልናን ንጽሕናን ኣዴና ቅድስት ማርያም ዝጻረር እዩ። ብዕፁው ማዕጾ (ማኅተመ ድንግልና) ኣትዩ ከምዝወጽእ ኣቐዲሙ ዝኣወጀ እግዚአብሔር፤ ብኸመይ እዩ ጻዕርን ሕማምን ኣብ ክብርት ወላዲቱ ከምጽእ ዝኸኣል፧ (ሕዝ ፵፬፥፩-፪/44፥1-2 ኢሳ ፯፥፲፬/7፥14)። ምናልባሽ ከምዚ ክብሉ ዘይሓፍሩ ሰባት ኣዴና ቅድስት ድንግል መርገም ሔዋን ሓሊፋዋ ነይሩ ንማለትን መመሳመሲ ጥንተ አብሶ ንማለት ክምቸዎም እንተደኣ ኮይኑ ኣይፋልኩምን፤ እኳ ደኣ ብኣንጻሩ ምሥጢሩ ምስ ነስተውዕል ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ዘለዓለማዊ ድንግልናን ንጽሕናን እንምሃረሉ ስለዝኾነ ናብ ልብናን ትምህርትን መገዲ ኣቦታትናን ንመለስ ኢልና ክንምዕዶም ንፈቱ። ኣቦታትና ዘጽንሑልና ትምህርቲ ናይቲ ምሥጢር ብኸፊል ኣብዚ ዚስዕብ ተጠቒሱ ኣሎ እሞ አምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ንኣቦታትና ዝገለጾ ምሥጢር ብምሕረቱ ንዓና’ውን ይግለጸልና።

ቀዳሚት ሔዋን ምክረ ከይሲ ሰሚዓ ንሓዉ ኣቤል ንዝቐተለ ቃየል ብጭንቂ ብጻዕሪ ብሕማም ወሊዳቶ ነበረት። ብኣንጻሩ ድማ ዳግማዊት ሔዋን ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ንሰላምታን ዜና ብስራትን ቅዱስ ገብርኤል ሰሚዓ “ይኩነኒ በከመ ትቤለኒ” ኢላ ብምቕባላ ስለ ሕዝቡ ርእሱ ኣኅሊፉ ብምሃብ ንዝሞተን፡ ብሞቱ ንሞት ደምሲሱ ሕይወት ንዝህብ ኣምላኽ ብዘይ ሕማምን ብዘይ ጭንቅን ወለደት።

ነዚ ተነጻጻሪ ነገረ ምሥጢረ ድኅነት ኣመልኪቱ ቅዱስ ኤፍሬም ንኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣብ ዘመስገነሉ ውዳሴኡ “… ዘፈትሐ ላዕለ ሔዋን ትለድ በፃዕር ወሕማም። አንቲሰ ማርያም ሰማዕኪ ዘይብል ተፈሥሒ ኦ ምልዕተ ጸጋ። ወለድኪ ለነ ንጉሠ እግዚአ ኵሉ ፍጥረት መጽአ ወአድኃነነ” ቀዳሚት ሔዋን ብሕማም ብፃዕሪ ውለዲ ዝብል ድምፂ መርገም ሰሚዓ ምኽንያት ሞተ ሰብ (ሓዉ) ንዝኾነ ንቃየል ወለደት። ዳግሚት ሔዋን ድንግል ማርያም ግና ተፈሥሒ ኦ ምልእተ ጸጋ ምልእተ ክብር ዝኾንኪ ድንግል ደስ ይበልኪ ዝብል ድምፂ በረኸት ሰሚዕኪ ንኵሉ ፍጥረት ዝገዝእ፡ ሰብ ኮይኑ ንሰብ ዘድኃነ ንጉሥ ክርስቶስ ወለድክልና ብማለት ዳግሚት ሔዋን ኣዴና ምክንያተ ሕይወት፡ ምክንያተ ድኅነት፡ ምክንያተ በረከት ምዃኑ ኣርጊጹ ጽሒፉልናን መስኪሩልናን እዩ።

ኣብ ቤተ ክርስቲያንና ወትሩ ዝዝመር ምስጋና “… ኦ ዕሙቅ ብዕለ ጥበቡ ለእግዚአብሔር። ከርሥ ዘፈትሐ ላዕሌሃ ትለድ በፃዕር ወሕማም ወኃዘነ ልብ። ወኮነት ፈልፈለ ሕይወት። ወወለደት ዘእንበለ ዘርዐ ብእሲ ዘይሥዕር መርገመ እምዘመድነ…” ልዑለ ባህርይ እግዚአብሔር ናይ ጥበቡ ምልአትን ስፍሓትን ክንደይ ይረቅቕ፧ ክንድይሲ ይዓሙቕ፧ ብጻዕሪ ብሕማም ክትወልድ ዝፈረዳ ማኅፀን ምንጪ ሕይወትን ድኅነትን ኮነት። ካብ ባህርይና መርገመ ሥጋ መርገመ ነፍስ ዘጥፍኣልና ጐይታ ዘርኢ ምኽንያት ከይኮና ወለደቶ ይብል። (ውዳሴ ማርያም) ኤርቅሊስ ዝተባህለ ሊቅ’ውን “ወኀበ አርዌ ምድር ቄዓ ሕምዞ በኢሰሚዕ ህየ ቃል በዊኦ በሰሚዕ አሕየወ” ዲያብሎስ ኣብ ኣካለ ከይሲ ተሠዊሩ ብልሳነ ከይሲ ተዛሪቡ፡ ነቲ መርዙ ኣብ ዕዝኒ ሔዋን ከምዘፍሰሶ፤ ዳግማዊት ሔዋን ዝተባህለት ቅድስት ድንግል ማርያም ብስራት ቅዱስ ገብርኤል ሰሚዓ ብምቕባላ፡ ኣካላዊ ቃል እግዚአብሔር ወልድ ኣብ ማኅፀና ኃዲሩ ኣድኃነና ይብል።

ሊቃውንት ቤተ ክርስቲያን’ውን ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ብኅቱም ድንግልና ጸኒሳ ብኅቱም ድንግልና እንበለ ሕማም ወፃዕር ንመድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ምውላዳ ምሥጢር ብምሣሌ ከረድኡ ከለዉ፤ ወዝ (ረሓጽ) ካብ ግምባር ክወጽእ ከሎ ሕማም ከምዘይስማዕን፡ በዚ ኸኣ ኣብ ልዕሊ ግምባርና ዝኾነ ጕድኣት ከምዘይበጽሕ፡ ከምኡ ድማ መዓዛ ቅዱሳን ዝኾነ ምዑዘ ባህርይ ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ቅድስት ድንግል ክውለድ ከሎ ማኅተመ ድንግልናኣ ኣይተለወጠን፤ ወላዲቱ ድንግል ማርያም’ውን ዝኾነ ሕማም ኣይተሰምዓን ክብሉ ይምህሩ እዮም። ብኻልእ ምሳሌ’ውን ሰብ ሰብነቱ መስትያት ከይተሰብረ ኣብቲ ውሽጢ መስትያት ከምዝረኣይ፤ ናይ ኣዴና ንጐይታ ምውላድ’ውን እንበለ ሕማም ወፃዕር ከምዝነበረ ጠቒሶም የረድኡ።

ብኅቱም ማኅፀን ተጸኒሱ፡ ብኅቱም ድንግልና ከምዝተወለደ፤ ከምኡ ድማ ብዕለተ ትንሣኤኡ ብኅቱም መቃብር ምትንሥኡን፡ ድኅሪ ትንሣኤኡ ከኣ ብኅቱም ማዕጾ ኣብ ዝተሸጐረ ቤት ኣብ ማእከል ሓዋርያት ምርካቡ፡ ካብ ዝተጸንሰሉ ኣትሒዙ ናይ መለኮትን ናይ ትስብእትን ኣካላዊን ባህርያዊን ፍጹም ተዋሕዶ ጊዜያዊ ዘይኮነስ ዘለዓለማዊ ምዃኑ ዘረድእ ምሥጢር እዩ። ድኅሪ ተዋሕዶ ኣብ ሞንጎ ሥጋን መለኮትን ምፍልላይ ፈጺሙ የልቦን። ብኅቱም ማዕጾ ኣብ ዝኣተወሉን፡ ካብ ኅቱም መቃብር ኣብ ዝወጸሉን ከኣ ዝኾነ ጭንቅን ጸበባን ኣይነበሮን። እኳ ደኣ ኣብ ሞንጎኦም ግብተ ደው ምባሉ ክንርዳእውን ንስንባደ ሓዋርያት ምስትውዓሉ ይኣኽል። (ሉቃ ፳፬፥፴፯/24፥37)

ልደተ ሔዋን እም ገቦ አዳም ከምዝብል፡ ናይ ቤተ ክርስቲያናን መተርጒማን ናይ ኣዴና ሔዋን ካብ ኅቱም ገቦ አዳም (ጐኒ ኣዳም) ብዘይ ሕማምን ብዘይ ጒድለትን ምርካብ፤ ዳግማዊ ኣዳም መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ኅቱም ማኅፀነ ማርያም እንበለ ሕማም እንበለ ሕፀፅ ንምውላዱ ምሳሌ ምዃኑ የረድኡ። ብተወሳኺ’ውን ኣዳም ንሔዋን “ኣደ ኵሎም ሕያዋን” ኢሉ ምስማዩ (ዘፍ ፫፥፳/3፥20) ዳግማዊት ሔዋን ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም፡ እመ ሕይወትን እመ ሕያዋንን ምዃና ብምሥጢር ዝገልጽ ቃለ ትንቢት እዩ። (ትርጓሜ ወንጌል ቅዱስ፡ ተአምረ ማርያም)

እምበኣር ልዕል ኢሉ ዝተጠቕሰ ምሥጢራዊን ምሳሌያዊን ዝምድና ከነስተውዕል ከሎና፤ ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም እንበለ ፃዕር ወሕማም ንጐይታ ምውላዳ ንሳ ዳግማዊት ሔዋን ምዃና ዘረጋግጽ፡ እቲ ዝወለደቶ ጐይታ’ውን ዳግማዊ ኣዳም ተባሂሉ ዝስመ ምዃኑ ክንርዳእ ንኽእል። እቲ ዝተወልደ ጐይታ’ውን ብፍጹም ተዋሕዶ (ናይ መለኮትን ትስብእትን ተዋሕዶ) ዝተወልደ ምዃኑ ዘረጋግጽ እዩ። ስለዚ እቲ ጐይታ ዝፈጸሞ ኵሉ ብምሳሌን ብምሥጢርን ዝዛመድ ግብሩ መርሚርና’ውን ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ንጐይታ ምውላድ እንበለ ፃዕርን ሕማምን ምዃኑ ክንርዳእ ንኽእል። ቀዳማዊ ልደት ወልደ እግዚአብሔር ካብ ናይ ባህርይ ኣቡኡ አብ እንበለ ድካም ከምዝኾነ፤ ካልኣይ ልደቱ ድማ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም እንበለ ሕማም ወፃዕር ምዃኑ ኣቦታት ኣመሥጢሮም’ውን ይምህሮም እዩ።

እምበኣር ብውሑዱ ኣብ መሠረቱን ምሥጢራዊ ትርጉሙን ተመርኲስናን ኣቦታትና ንዝመሃርዎ ትምህርቲ መበገሲ ገይርና ቍሩብ ካብ ጠቐስና፤ እቶም ዝቐደሙ ስለታ ርትዕት ሃይማኖት ዝተጋደሉ ቅዱሳንን ሊቃውንትን ኣበው ካብ ዝጠቐስዎ ትምህርቲ ንገሊኡ ኣስዒብና ከነቕርብ ኢና።

ይቅጽል...

መልሲ ነቲ ተላዒሉ ንዝነበረ ኑፋቄያዌ ትምህርቲ (ቀዳማይ ክፋል)

2012-02-23T14:32:00.004-08:00

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።

መእተዊ

ኣብ ዝኃለፈ እዋን ብሓደ ዲያቆን ተላዒሉ ንዝነበረ ኑፋቄያዌ ትምህርቲ ብመሠረት ኣቦታትና ዘጽንሑልና ኦርቶዶክሳዊ ትምህርቲ፡ መልሲ ከም እንህብ ብዝኣተናዮ ቃል፤ ሊቃውንቲ ሓቲትና መጻሕፍተ ቤተ ክርስቲያን ተመልኪትና ንዝረኸብናዮ እንሆ ናባኹም ነብሎ ኣሎና።

ንመእተዊ ክኾነናን ብሕጂ ክለዓል ንዝኽእልን ባዕላዊ ትርጉምን ፍልስፍናን ተግሣጽ ዝኸውን፡ ቅዱስ ጳውሎስ “ካብቲ ዝተጻሕፈልና ኣይንኅለፍ” ንዝበሎ ኃይለ ቃል መሠረት ብምግባር አትናቴዎስ ሐዋርያ ንዝሃቦ መለበሚ ቃል ከነቕድም ኢና።

“ነጽሩ ዘከመ እፎ ወድቁ ውስተ ዕበደ ስሕተት ከመዝ ወእሙንቱ ይሔልዩ ከመ ጠቢባን እሙንቱ ርእዩ ዕበየ ዝንቱ ኃጢአ ልቡና ወዕበድ ዘወድቁ ውስቴቱ እስከ ፈጠሩ ሎሙ ዘኢሀሎ ውስተ መጻሕፍት ወዘኢይትረከብ። (ኢሳ ፭፥፲፱-፳፩ ዮሐ ፰፥፵፬-፵፭) (ብኸመይ ዝኣመሰለ ድንቍርና ከምዝተተሓዙ ፍለጡ፤ ንገዛእ ርእሶም ፈላጣት ከምዝኾኑ ይሓስቡ። ንዝወደቑሉ ምስኣን ኣእምሮን ብዝኂ ስንፍናን ርኣዩ። ኣብ መጻሕፍቲ ንዘየለን ኣብ መጻሕፍቲ ንዘይርከብን ካብ ልቦናኦም ኣንቂዖም ክሳብ ምዝራብ በጺሖም።) (አትናቴዎስ ምዕራፍ ፳፬፥ ክፍሊ ፫ ቍ. ፬)

ናይ ወላዲተ ቃል ክብርን ምስጋናን

ቅዱሳን ኣቦታት “በመኑ በአምሳሉ መኑ ናስተማስለኪ..” ከምዝበለዎ ቅድስናን ኽብሪ ልዕልናን ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ብልሳን ሰባት ተገሊጹ ዝውዳእ ኣይኮነን። ኣብ ቅድስት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንና ወላዲተ አምላክ ድንግል ማርያም ኣዝዩ ፍልይ ዝበለ ክብሪ ኣለዋ። ኣብ ምድሪ ይኹን ኣብ ሰማይ ካብ ዘለዉ ፍጥረታት ድማ ዝኸበረት ብምዃና፡ ልዕሊ ኵሎም ቅዱሳነ እግዚአብሔር ቀዳሚት ኮይና ትኽበር፤ ትምስገን። ስለዚ ድማ እዩ መልዕልተ ፍጡራን መትሕተ ፈጣሪ ብምባል እነኽብራ። ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዕለታዊ ኣገልግሎታን ኣብ እተቕርቦ ጸሎትን እዚ ሓቂ’ዚ ጐሊሑ ዝረአ እዩ። ንሳ ብፍሉይ ክትክበርን ክትምስገንን ዝገብራ ከኣ ካብ ልዑለ ባህርይ እግዚአብሔር ዝተዋህባ ክብርን ጸጋን ፍሉይን ልዕል ዝበለን ስለዝኾነ እዩ። ንድኅነት ዓለም ኣቐዲሙ ዝኃረያን፤ እቲ ዘቋጸሮ ዘመን ምስ ኣኸለ ድማ ቤዛ ዓለም ንዝኾነ ኣምላኽ ዝወለደት ወላዲተ ቃል ስለዝኾነት ወትሩ ብዝተፈላለየ ምስጋናን ክብርን ከነመስግና ንነብር። እግዚአብሔር ገሊጹሎም ቅዱሳን አበውን ነቢያትን ካብ ኣዳም ጀሚሩ ብዙኅ ሳዕን ብብዙኅ መገዲን ብምሳሌን ብትንቢትን ንዝገለጽዋ ኣዴና፤ ዘመን ምልኣት ምስ ኮነ ድማ ብሰማያውያን መላእኽትን ምድራውያን ሰባት ንዝተመስገነትን ክሳዕ ዘለዓለም ከኣ እናተመስገነት ንእትነብር ቅድስትን ንጽሕትን ድንግል ወእም ዝኾነት እመ ብርሃን ወላዲተ አምላክ ንሕና’ውን ከነመስግናን፤ ኣመስጊና ድማ ጸጋን ረድኤትን ክንረክብ ይግባእ። ቅዱሳት መጻሕፍት’ውን ብርግጽ ነዚ እዮም ዝምህሩና።

እምበኣር እግዚአብሔር ኣምላኽ ብፍሉይ ኣካሉ ወልደ እግዚአብሔር ንቃላ ምኽንያት ገይሩ ካብ ሥጋኣ ሥጋ ካብ ነፍሳ ነፍስ ብምውሳድ ኣብ ዝተጸንሰሉን ኣብ ዝተወልደሉን እዋን ብዘደንቕ ምሥጢር ማኅተመ ድንግልናኣ ኣይለወጠን። ከምቲ ንነቢይ ኢሳይያስ ዝነገሮ፤ ንብዓል ሕዝቅኤል’ውን ዝገለጸሎም፤ ንጠበበኛ ሰሎሞን ይኹን ንካልኦት ነቢያትን ኣበውን ዘተስፈዎም ንኣምላኽ ኽትወልድ ዝተኃረየት ቅድስት ኣደ ብድንግልና ጸኒሳ ብድንግልና ምውላዳ ብዘይ ዝኾነ ምኽንያት ወይውን ምሥጢር ከምዘይኮነ ምስትውዓል የድሊ። ቅዱስ እግዚአብሔር ሰብ ክኾነሉ ንዝመረጾ ድንቂ ልደት ወትሩ አንክሮ ተዘክሮ ይግባእ። ስለዚ ሓዋርያዊት ዝኾነት ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና፡ ንኣምላኽ ዝወለደት ቅድስት ድንግል ማርያም፡ ቅድመ ጸኒስ፡ ጊዜ ጸኒስ፡ ድኅረ ጸኒስ፤ ቅድመ ወሊድ፡ ጊዜ ወሊድ፡ ድኅረ ወሊድ፡ ኅትምት ብድንግልና ስርጉት ብቅድስና ምዃና ትምስክር። ካብዚ ዚወጸ ትምህርቲ ብፊደል ይኹን ብመንፈስ ኣይትቐበሎን እያ።

ካልኣይ ልደቱ ኅትምት ብድንግልና ካብ ዝኾነት ኣደ ክኸውን ዝመረጸ ጐይታ፤ እንበለ ሩካቤ እንበለ ዘርአ ብእሲ ምውላዱ ምሥጢሩ ምርኣይን መሠረቱ ምስትውዓልን፤ ነቲ ተላዒሉ ዘሎ ኣርእስቲ ብዝግባእ መልሲ ዚህብ እዩ።

''እታ ሰበይቲ”ን ዘርኣን''

ልዑለ ባሕርይ እግዚአብሔር ድኅሪ ውድቀት አዳምን ሔዋንን ኣብ ልዕሊኦም መርገም ክእውጅ ከሎ ተስፋ ትንቢት ኣስኒቕዎም ነበረ። “ኣብ መንጎኻን ኣብ መንጎ እዛ ሰበይትን፡ ኣብ መንጎ ዘርእኻን ኣብ መንጎ ዘርኣን ከኣ ጽልኢ እተክል ኣሎኹ። ንሱ ርእስኻ ኪጭፍልቖ እዩ፡ ንስኻ ድማ ሸዀናኡ ክትነክስ ኢኻ፡ በሎ።” ዝብል ከኣ ነበረ። (ዘፍጥ ፫፥፲፭/3፥15) ከምቲ ኣብ መጽሓፈ ቀሌምንጦስ ዝተጻሕፈ’ውን “ካብ ጓል ጓልካ ተወሊዳ ከድኅነካ እየ” ብዝበሎ ቃሉ ኣጽኒዑሉ ነበረ። እዚ ኸኣ መፍቀሬ ሰብእ ዝኾነ እግዚአብሔር ንደቂ ሰባት ዝመደቦ መገዲ ድኅነት ዘመላእኽት ቃለ ተስፋ ነበረ። ምስኡ ድማ እቲ ኣብ ልዕሊ እታ ቀዳመይቲ ሔዋን ዝተኣወጀ መርገም “ነታ ሰበይቲ ኸኣ፡ መከራኽን ጻዕር ጥንስኽን ኣዝየ ኸብዝኆ እየ፡ ደቂ ብጻዕሪ ኽትወልዲ ኢኺ…” ዝብል ነበረ።

እዚ ቃል ትንቢት እዚ ንጊዜኡ ኣብ ሞንጎ እታ ቀዳመይቲ ሔዋንን ጥንተ ጸላኢና ዲያብሎስ ንዝተተኽለ ጸብእን ክርክርን ዘመልክት ኮይኑ፡ ፍጻሜኡን ምሥጢሩን ግና ኣብ ልዕሊ ዳግማዊት ሔዋን ድንግል ማርያምን ምክንያተ ስሕተት ኣብ ዝኾነ ዲያብሎስ ንዝህሉ ጽልኢ ዝገልጽ እዩ (ራእ ፲፪፥፩-፲፯/12፥1-17)። ከምኡ ድማ ዘርኢ እታ ‘ሰበይቲ’ (ድንግል ማርያም) ኣብ ዝኾነ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስን ሠራዊተ ኣጋንንትን ዝህሉ ጽልኢ የረድእ። ነዚ ኸኣ ቅዱስ ዳዊት ንሱ እግዚአብሔር መድኃኒት ኣብ ማእከለ ምድር ኣብ ቀራንዮ መድኃኒት ከምዝገብር ድኅሪ ምግላጽ ብኸመይ ኣገባብ ዝፍጸም ምዃኑ ከብርህ ከሎ ብኸምዚ ዚስዕብ ትንቢት ገሊጽዎ ነበረ “ወአንተ ቀጥቀጥከ አርእስቲሁ ለከይሲ” (ኣርእስቲ እቲ ተመን ቀጥቂጥካ) መዝ (፸፫፥፲፬/74፥14)። ከምቲ ትንቢት ድማ ወልደ አብ ወልደ ማርያም መድኅን ዓለም ኢየሱስ ክርስቶስ ጥንተ ጸላኢና ንዝኾነ ተመን ዲያብሎስ ርእሱ ኣብ መስቀል ቀጥቒጥዎ እዩ። ብኣንጻሩ ድማ “ቀነዉኒ እደውየ ወእገርየ” (ነእዳወይን ነእጋረይን ሸንኪሮሙኒ) (መዝ ፳፩፥፲፮/22፥16) ከምዝበለ ጸላኢ ዲያብሎስ ኣብ ልቦና ኣይሁድ ሓዲሩ ናይ መድኃኒና ቅዱሳት ኣእጋር ብቀኖት ከምዝሽንከራ ገይሩ እዩ። ቅዱስ ጳውሎስ’ውን ነዚ ድንቂ ምሥጢር ከረድእ ከሎ “ፍጻሜ ዘመን ምስ በጸሐ ግና፡ ነቶም ትሕቲ ሕጊ ዘለዉ፡ ተሻዪጡ ምእንቲ ኼውጽኦም፡ ንሕናውን ውልድነት ምእንቲ ኽንረክብሲ፡ እግዚአብሔር ነዚ ኻብ ሰበይቲ እተወልደ ትሕቲ ሕጊውን ዝዀነ ወዱ ለኣኾ።” (ገላ ፬፥፭/4፥5) እምበኣር እቲ ኣቐዲሙ ንሔዋን ዝተነግራ ቃል እሞ ኣደ ጐይታናን መድኃኒናን ክትከውን እተመርጸት ‘ሰበይቲ’ ቅድስት ድንግል ማርያም ምዃና ነስተውዕል ኣሎና ዶ፧ እቲ ተስፋ ድኅነት’ውን ካብ ድንግል ማርያም ብዝተወልደ ጐይታ ከምዝተፈጸመ ክንርዳእ ንኽእል ኢና። ጐይታ ቀዳማይ ተኣምሩ ኣብ ቃና ዘገሊላ ኣብ ዝፈጸመሉን፤ ንድኅነተ ዓለም ኣብ ቀራንዮ ኣብ መልዕልተ መስቀል ኣብ ዝተሰቕለሉ ነቲ ዝፈትዎ ወዲ መዝሙሩ ንኣዴኡ ከርክባ ከሎን “አንቲ ሰበይቲ” ምባሉ እቲ ተስፋ ትንቢት ብዓኣ ከምዝተፈጸመ ክንርዳእ ንኽእል።

ዳግማዊት ሔዋን ድንግል ማርያም

ቀዳመይቲ ሔዋን ንፍቓድን ቃልን እግዚአብሔር ብዘይምእዛዛን፡ እምንቲ ኮይና ብዘይምጽንሓን ንኵሉ ወዲ ሰብ መርገምን ሞትን ኣምጽኣትሉ። ብኣንጻሩ ድማ ዳግማዊት ሔዋን ዝተባህለት ቅድስት ድንግል ማርያም ንፍቓድን ቃልን ፈጣሪኣ ተኣማኒ ብምዃናን ብምእዛዛን ኣብ ትሕቲ መርገምን ሞትን ወዲቑ ንዝነበረ ኵሉ ወዲ ሰብ በረኸትን ሕይወትን ኣምጺኣትሉ። (ያዕቆብ ዘሥሩግ) ፍቕራን ጣዕማን ኣስተማቒሩ፡ ውዳሴኣ ኣብዚኁ እተቀነየ ቅዱስ ኤፍሬም ሶርያዊ’ውን “በእንተ ሔዋን ተዐፅወ ኆኅተ ገነት፤ ወበእንተ ማርያም ድንግል ተርኅወ ለነ ዳግመ” (ብሰንኪ ሔዋን ማዕጾ ገነት ተዓጽወ፤ ሳላ ድንግል ማርያም ግና ዳግማይ ተኸፍተልና) ብምባል ኣመሥጢሩዎ ይርከብ። (ውዳሴ ማርያም) ካብቶም ዝቐደሙ አበው ሊቃውንት ሓደ ዝኾነ ቅዱስ ሄሬኔዎስ’ውን ነዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ኃይለ ቃል መሠረት ብምግባር ድንግል ማርያም “ዋሕስ ሔዋን መመክሒ ሔዋን” ክብል ገሊጽዋ ነበረ።

እግዚአብሔር ኣምላኽ ንደቂ ሰባት ካብ ብሥጋዌ ምሥጢር ካብ ድንግል ማርያም ተወሊዱ ዝፈጸሞ ናይ ድኅነት ሥራሕ ንደቂ ሰባት ዘለዎ ፍቕሪ ዝገለጸሉ ድንቂ ምሥጢር እዩ። ብምዃኑ’ውን እታ ቀዳመይቲ ሔዋን ብምኽሪ ከይሲ ተታሊላን፤ ክፉእ ምኽሪ ሰሚዓን ተቐቢላን ንደቂ ሰባት ምኽንያት ውድቀትን ፍርዲ ሞትን ኮይና ተረኺባ ነይራ። ብኣንጻሩ ድማ ዳግማዊት ሔዋን ዝተሰምየት ቅድስት ድንግል ማርያም ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ካብ ዝቐውም መልአከ ሰላም ቅዱስ ገብርኤል ቃለ ብስራት ሰሚዓ “ይኩነኒ በከመ ትቤለኒ” (ከም ቃልካ ይኹነለይ) ብምባል ብእምነት ስለዝተቐበለቶ ምክንያተ ድኂን ኮነትና። ነዚ ቃላ ምኽንያት ገይሩ ድማ ኣካላዊ ቃል እግዚአብሔር ወልድ ካብ ሥግኣ ሥጋ ካብ ነፍሳ ነፍስ ነሢኡ (ወሲዱ) ኣብ ማኅፀና ሓደረ። ብምዃኑ ድማ ቀዳሚት ሔዋን ምኽንያት ስሕተት፡ ምኽንያት ሞት ብምዃና ክወቕሳን ክኸሳን ዝነበረ ኵሉ ወዲ ሰብ፤ ምኽንያት በረኸትን ሕይወትን ብዝኾነት ዳግሚት ሔዋን ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ተጸናኒዑ፤ “ብፅዕት አንቲ እንተ ተአምኒ ከመ ይከውን ቃል ዘነገሩኪ እምኀበ እግዚአብሔር” (ካብ እግዚአብሔር ተላኢኾም ካብ እግዚአብሔር ረኺቦም ንዝነገሩኺ ከምዝፍጸም ዝኣመንኪ ንስኺ ብሓቂ ብፅዕቲ ኢኺ፤ ንዕድቲ ኢኺ ክብርቲ ኢኺ” እናበለ ዘመስግና ኮይኑ ኣሎ። ንሳ ባዕላ’ውን “እምይእዜሰ ያስተበፅዑኒ ኵሉ ትውልድ” ዝበለቶ ነዚ ዝምልከት እዩ። (ሉቃ ፩፥፳፰-፴፰/1፥28-38 ሉቃ ፩፥፵፭/1፥45)

ብሰንኪ ሔዋን ካብ እግዚአብሔር ከምዝተፈለናን ካብ ጸግኡ ከም ዝረሓቕናን፡ ብቅድስት ድንግል ማርያም ግና ዝቐረብናን ዝሠመርናን ኮይንና። ነዚ ኣመልኪቱ ናይ ቤተ ክርስቲያንና ሊቅ ቅዱስ ያሬድ’ውን “በእንተ ተሠግዎቱ ለወልደ አምላክ እምኔኪ ቅሩባነ ኮነ እምድር ውስተ አርያም፤ ብኪ ወበስመ ወልድኪ” (ወልደ እግዚአብሔር ካባኺ ሥጋ ስለዝተዋሐደ ብኣኺን ብስም ወድኽን ካብ ምድሪ ናብ አርያም ዝቐርብና ኮንና።) ይብል (አንቀጸ ብርሃን)። እዚ ማለት ኸኣ ቃለ እግዚአብሔር ወልድ ካብ ሥጋኣ ሥጋ፡ ካብ ነፍሳ ነፍስ ወሲዱ ካባኺ ሰብ ብምዃኑ ካብ ምድሪ ናብ ሰማይ፤ ካብ ሞት ናብ ሕይወት፤ ካብ መርገም ናብ በረኸት፤ ካብ ኃሣር ናብ ክብሪ፤ ካብ ሲኦል ናብ ገነት ተሰጋገርና ማለት እዩ። አባ ጊዮርጊስ ዘጋስጫ’ውን “ለእመ ኃሠሥካ ለሔዋን ትረክባ በህየ እንዘ ትትፌሣሕ በወለታ ዘአምጽአት ላቲ ፈውስ ለቍስሊሃ፤ ለእመ ኃሠሥኮ ለአዳም ትረክቦ በህየ እንዘ ይትፌሣሕ ወይገብር በዓለ ምስለ ዳግማዊ አዳም” (ዳግማዊት ሔዋን ዝተባህለት ቅድስት ድንግል ማርያም ፍሬ ሕይወት ወመድኃኒት ዝኾነ ጐይታ ዝተረኽበላ፡ ኣማናዊት ዕፀ ሕይወት ብምዃና ዕፀ በለስ በሊዓ ሞት ንዘምጽኣትልና ንቀዳማዊት ሔዋን ካሕሳ እያ። ምኽንያቱ ካብ ዳግማዊት ሔዋን ካብ ድንግል ማርያም ዝውለድ ፍሬ ማኅፀና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ መርገመ ሥጋ መርገመ ነፍስ ዘርሕቕ፡ በረከተ ሥጋ በረከተ ነፍስ ዝዕድል፡ ሕይወተ ሥጋ ሕይወተ ነፍስ ዝህብ፡ ቀዳሴ ሥጋ ወነፍስ ዝኾነ ቡሩኽ ኣምላኽ እዩ። (ቅዳሴ ማርያም ትርጓሜ)

ሐዋርያ ቅዱስ ዮሐንስ “ወበእንተ ዝንቱ አስተርአየ ወልደ እግዚአብሔር ከም ይስዐር ግብሮ ለጋኔን” (ሥራሕ ዲያብሎስ ኬፍርስ ምእንቲ ወዲ እግዚአብሔር ተገልጸ) ኢሉ ከምዝመስከሮ፤ ጥንተ ጸላኢና ዲያብሎስ ብሥጋ ከይሲ ተሠዊሩ ንኣዳምን ሔዋንን ከምዘስሓተ፡ ኣካላዊ ቃል ኢየሱስ ክርስቶስ’ውን ብሥጋ ብእሲ ተሠዊሩ (ብተዋሕዶ) ናብ ዝቐደመ ጸጋን ክብርን መለሶም። (ቀዳማይ ዮሐ ፫፥፰/3፥8) (ዘፍ ፫፥፩-፲፬/3፥1-14) ነዚ ምሥጢር ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን አሞንዮስን አውሳብዮስን ኣብ መቅድመ ወንጌል ክገልጽዎ ከለዉ “ወበከመ ተኃብአ ሰይጣን በጉሕሉቱ ውስተ ሥጋ ከይሲ፤ ከማሁ ኮነ ድኅነትነ በተሠውሮተ ቃለ እግዚአብሔር በዘመድነ” (ሰይጣን ብሥጋ ከይሲ ተሠዊሩ ንኣዳም ከምዘስሓቶ፤ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብሥጋ ብእሲ ተሠዊሩ መጺኡ ንዓለም አድኃነ) ብምባል ገሊጾሞ ኣለዉ።

ይቅጽል...

ኣብቲ ዝተቐደሰ ስፍራ፡ ኑፋቄ ዝእውጃ ዘለዋ ልሳናት መፍትሒ የድልየን ኣሎ

2012-02-19T15:13:00.001-08:00

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።

ዕዝኒ ዘይስምዖ፡ ዓይኒ’ውን ዘይርእዮ የብሉን። ኣብዚ ዝሓለፈ ፍርቂ ክፍለ ዘመን ኣብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ሃገርና ንዝተገብረን ዝግበር ዘሎን ጽቡቕ ይኹን ክፉእ፡ ዘገርም ይኹን ዘደንጹ ነገራት ንጸሓፍቲ ታሪኽን መዝገብቱን ገዲፍና፤ ኣብታ ሎሚ ዝግብኣ ማርሳ ስኢና ብነፋሳትን ማዕበላትን እናተደፈአት ኣብ ባሕሪ ትናወጽ ዘላ ዘይትጥሕል መርከብ ቤተ ክርስቲያንና ሓደ ካብቲ ብዙኅ እነስተውዕሎ ዘገርም ነገራት ግና ኣሎ። እዚ’ውን ብመጽሓፍ ወይውን ብታሪኽ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ስሞም እምበር ተልእኾኦም ግዳማዊ ምዃኑ ብዝፍለጡ ልኡኻት ኣብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን፡ ትምህርቲ ዝቐደሙ መናፍቓን ብዘሕፍር ኣገባብ ዝሰብኩሉ ዘመን ምብጻሕና እዩ። “እቲ ብነብዪ ዳንኤል እተባህለ ናይ ጥፍኣት ርኽሰት ኣብታ ቅድስቲ ስፍራ ቘይሙ እንተ ርኤኹም፡ - እቲ ዜንብብ የስተውዕል፡” ዝበለና ጽን ክንብሎ ዘገድድ ገጻት ታሪኽ ኣንቢብናን ሕጂውን ኣብ ምንባብ ኣሎና። (ማቴ ፳፬፥፲፭/24፥15)

ኣቦታት ቅድሚ ዓሰርተታት ዓመታት ንሰናይ ናይ ወንጌል ዕላማ መንእሰይ ንምጥርናፍ ብዝብል ቅዱስ ቅንዒ ዘበገስዎ ምትእኽካብን ዝመሥረትዎ ጉባኤያትን፤ ዕላማታቱን ኣካይዱን ኣንፈቱ ስሒቱ ኣብያተ ክርስቲያናት ተዋሕዶ ኤርትራ፡ መዐንደሪ መናፍቓንን መሳወሪ ዕላማታቶምን መሳጋገሪ መድረኻትን ኮይነን ንዓመታት ብዘይ ዓገብ በሃሊ ከምዘገልገላ ናይ ትማሊ ተዘክሮ እዩ። እቲ ንኵሉ መሓውራት ቤተ ክርስቲያን ንምቝጽጻር ዝተሰናሰለ መርበብ’ውን ክሳዕ ክንደይ ረቂቕ ምንባሩ ቤተ ክህነትና ይኹን እቲ ዝተዋሰአ ኣማኒ ሕዝቢ'ውን ኣጸቢቑ ዝፈልጦ እዩ። እቲ ናይ ትማሊ - ትማሊ ኃሊፉ እናተባህለ ሎሚ ድማ ካልእ መልክዕን ገጻትን ሒዙ፡ ብካልእ ጉልቡብ ዕላማ እናተማስከረ፡ ብናይ ኣትላንታ ዝመደብሩ ምወላን ውጥንን ኣብ ምሉእ ዓለም ዳግማይ ንምስዕራሩ ዝግበር ላዕልን ታሕትን ድማ ካብ ዓይኒ ኵሉ ተዓዛባይ ስዉር ኣይኮነን።

እቲ ልዕሊ ኵሉ ዘሰክፍ ግና ኤርትራውያን ምእመናን ኣብ ዝርከቡሉ ካልእ ኣህጉራት ዝግበር ዘሎ ምንቅስቓስ ዘይኮነስ፤ ኣብ ውሽጢ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ብዝረቀቐ መገዲ ዝግበር ዘሎ ውዲታት ምዃኑ ብዝበጽሓና ዘሎ ሓበሬታ ክንርዳእ ክኢልና ኣሎና። ሓደ ካብኡ ድማ እቲ ናይ ቀደም ዝፈሸለ ዕላማታት ዘሳውሩሎምን፡ ኣብ መንእሰያት ዝዝርጉሕሎምን ዕሱባት ኣብ ምንዳይን፤ ኣብ ዝተፈላለየ ክፍልታት ከምዝቝጸሩ ምግባርን፤ ነቲ ናቶም ዕላማ ከም ዝድግፉ ዝሕሰቡን ዝደናገጹን “ኣቦታት” ብዝለዓለ ማዕርግ ጵጵስና ኣብ ቅዱስ ሲኖዶስ ንኽኣትዉ ዝግበር ዘሎ ውዲት እዩ። ኣብዚ ጉዳይ ድማ ኢድ ዘለዎምን፡ ነዚ ዕላማ ኣብ ምስላጥ ካብ ቤተ ክህነት ይኹን ካብ ዓለም ኣየኖት ኣካላት ምዃኖም ስም ምጥቓስ ዘየድልዮም ዝበዘኀ ሰብ ዝፈልጦም እዮም። ናይቲ ሰፊሕ ዝትግበር ዘሎ ዕላማ ንጐኒ ገዲፍና ነዚ ጽሑፍና መበገሲ ዝኾነና፡ ኣብዚ ዘመነ ልደት ካብ ዝተሰምዐ ንሓደ ፍጻሜ ትምህርቲ መናፍቕነት ክንጠቕስ።

ምንጪ መናፍቕነት ከነቅጽ ዘይከኣለን፤ ካብ ቕርንብ ዓይኑ ሃይማኖት ዘፋልስ መናፍቕነት እናተዘርገሐ ክረኣዮ ዘይከኣለ ወይውን ርእዩ ከምዘይረኣየ ዝኸውን ዘሎ ምምሕዳር ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ከኣ እዩ። ኣብዚ ዘመነ ልደት’ዚ ድማ ካብቲ ምንጪ መምህራን ጌጋ እናሰተዩ ካብ ዘገልግሉ ዘለዉ ተሓጋገዝቲ ኣባላቱ እቲ ሓደ፡ ኣብ ደብረ መንክራት ቅዱስ ቂርቆስ (ኣሥመራ) ተሰሚዑ ዘይፈልጥ ትምህርቲ ብርግጸኝነት ኣብ ቅድሚ ምእመናንን ኣዕይንተ እግዚአብሔር ካህናትን ሊቃውንትን ክዛረብ ተሰምዐ ዝብል ሓበሬታ ካብ ተኸታተልቲ ማዕዶት በጺሑና። እቲ 'መሪጌታ እየ' በሃላይ ዲያቆን፡ ቅድስት ድንግል ማርያም ንመድኅን ዓለም ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ክትወልድ ከላ “ብቅልውላውን ብሕማም ሕርሲ ተታሒዛ” ከምዝነበረት ምምሃሩን ብኸምኡ ድማ ንዘስምዕዎ ከእምን ምፍታኑ እዩ እቲ ዘገርም። እዚ ምሥጢር ዘፋልስ፡ ብኣምላኽ ንዝተዋህባ ክብሪ ቅድስት ድንግል ማርያም ዘቖናጽብ ትምህርቲ ተዋሕዶ'ዚ ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ክስማዕ ከሎ መን ኣሎ እሞ ዘይሓዝን? ካብ በሃሊኡ ደጋሚኡ ከይኮነና እምበር እቶም ዝቐደሙ ኣቦታት ብኸምዚ ዓይነት ትምህርቲ ንዝተለዓሉ መናፍቓን ኣብ ፬ይ-፭ይ ክፍለ ዘመን ምስ ንጹር መብርሂኡ መልሲ ሂቦሙሉ ዝነበረ ጉዳይ ከኣ እዩ ሎሚ ከም ትምህርቲ ቤተ ክርስቲያን ክሰብኽ ዝተፈተነ።

ነዚ ዝሰምዑ ሊቃውንትን ካህናትን ኣባላት ትምህርቲ ሰንበትን ቕርብ ኢሎም፤ ነዚ ዲያቆን ጌግኡ ከረድእዎ እንተፈተኑ እኳ፡ ከምቲ ናይ ግብሪ መምህሩ፡ ብብድዐ ጌጋ ከምዘይብሉ፤ ራእየ ዮሐንስ ብምጥቓስ’ውን ነቶም ሊቃውንቲ ናቱ ባዕላዊ ትርጓሜ ክምህሮም ከምዝፈተነ ክንርዳእ ክኢልና። ትርጓሜ ራእየ ዮሐንስ’ውን ከምኡ ከምዘይብልን፤ ብዝያዳ ንኽርዳእ’ውን ሃይማኖተ አበው እንተጠቐሱሉ’ውን ንኵሉ መጻሕፍቲ ቤተ ክርስቲያን ኣንቢቡ ከምዝወደአ ብዘስምዕ ቃላት ኣብ ልዕሊ ጌጋ፡ ጌጋ ክውስኽ ተራእየ። ብወገንና’ውን ብዝገበርናዮ ምጽራይ’ውን ልኡኽ “ቀሺ” ገብረሚካኤል ናይ ዝኾነ መሪጌታ ሠመረኣብ ወልደገብርኤል መሳርሕትን መማኸርትን ኮይኑ ረኸብናዮ። እኳ ደኣ ሕጂ ክንዛረበሉ ኣይንደልን እምበር ቅድሚ ሕጂ’ውን ብዙኅ ናይ ጌጋ ትምህርቲ ክዝርግሕ ከምዝጸንሐ ዘለዉና ሓበሬታት የመልክቱ። እቲ ዘሕዝን ነገር እቲ ላዕለዋይ ኣካል ምምሕዳር ከም "ዓበይቲ መምህራንን ሰብኽትን ናይ ጽባሕ ተተካእትን" እናበለ ዝቖጽሮምን ዘቕርቦምን ዘለዉ ሰባት ብኸምዚ ዓይነት ትምህርቲ ጌጋ ዝተፈልጡ ምዃኖም እዮም።

ሕጂ’ውን እቲ ዝዓበየ ሽግር ከምዚኦም ናይ ዚኣመሰሉ በብእዋኑ ከም ቃንጥሻ ዝበቑሉ ዘለዉ ኣሰር መናፍቕነት ዘለዎም ኣገልገልቲ ኣይኮነን። እቲ ሽግር ነዚኦም ኣካላት ጽላል ኮይኖም ዘዕቝቦምን ዝከናኸኖምን ዘሎ ምምሕዳር ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ምዃኑ እዩ። ንቀንዲ ተሓተትን ዋልታ ሃይማኖት ንዝኾኑ፡ በብሞይኦምን ዓይነት ትምህርቶምን ምስክርነት ንዘለዎም ዓበይቲ ሊቃውንቲ እናሰጐገ ወይውን ካብቲ ቀንዲ ቦትኦም ብምእላይን ብ“ምድስካል”ን ወይውን ከምዘይሰርሑ ብምግባር፤ ነኸምዚኦም ተረፈ መናፍቃን ንዝኾነ ትምህርቲ ንዝምህሩን፡ ሃይማኖት ተዋሕዶ ብዝግባእ ንዘየጽንዑን ሰባት፡ ብፍሉይ ምክንኻንን ሓለፋን ብዘረባ ክእለቶም ጥራይ ቀንዲ ሰብኽቲ ዝገብር ዘሎ ምምሕዳር መንበረ ፓትርያርክ እዩ እቲ ምንጪ ሽግር።

ሕጂ’ውን ቅዱስ ሲኖዶስና ዝምልከቶ ኣካል ቤተ ክርስቲያንን ኣብ ቀጸላ ሽግራትን መጻኢ ጽልዋን ውጽኢትን ናይ ኸምዚ ዓይነት ሽግር ክፈትሕ ክጽዕር ጊዜ ኣብ ክንዲ ዘጥፍእ፤ ብቀንዱ ነቲ ምንጪ መናፍቕነት ዝኸውን ዘሎ ኣካይዳ ቤተ ክርስቲያንን፤ ኣብዚ ደገ ምስ ዘለዉ ተመሳሳሊ ዕላማ ብዘለዎም ጉጅለታት እናተመወለን እናተወጠንን ኣብ ውሽጢ ከብዲ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያክ ሕጋዊ ጽላል ረኺቡ ዝኵስኮስ ዘሎ ምንጪ መናፍቕነት ከነቅጽ ከምዘለዎ ኢና ኣትሪርና ክንላበው ንፈቱ። ትማሊ መናፍቕነት ኣብ ቀጽሪ ቤተ ክርስቲያን ሳዕሪሩ ጠጠው ዝብለሉ’ውን ዘይመስል ዘመን ከምዝነበረ፤ ግና ብኃይሊ እግዚአብሔር ምዕራፍ ከምዝተረኽቦ፤ ሎሚ’ውን ዝቀላቐል ዘሎ ከምዚ ዝኣመሰለ ትምህርቲ ብእዋኑ መፍትሒ እንተዘይተገብረሉ ሳዕቤኑ ከምዝኸፍእ ርዱእ ነገር እዩ እሞ ክቡራት ኣቦታትና ኣብ ውሻጠኹም ንዝፍልፍል ዘሎ መሪር ማይ ክትፍውስዎ ሓደራ ንብል።

ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ጽኑዕ ሕግን ሃይማኖትን እምበር መዕቖቢ መፈልፈልን መናፍቓን ክኸውን ኣይንጽበን ኢና። እቲ ቅድሚ ሕጂ ብዛዕባ ብመርትዖ ተሰንዩ ብሊቀ ካህናት ቀሺ ሳሙኤል ጸጋይ ኣብ ልዕሊ ርእሲ መናፍቃን ኮይኑ ዘሎ መሪጌታ ሠመረአብ ዝቐረበ ክሲ መናፍቕነት'ውን ቅሒሙ ከምዝተርፍ ምግባሩ፤ ኢድ እቶም ኣብዚ ወጻኢ ሃገራት ብመናፍቕነቶም ናይ ዝልለዩ ኣካላት ኢድ ኣረኻኺብዎ ከምዘሎ ኣይንስሕቶን ኢና። ይውዓል ይሕደር እቲ ሓቂ ባዕሉ ክገሃድ እዩ። ንሕና ድማ ሽዑ ክንዛረበሉ ኢና።

እምበኣር ምኽንያት ጽሑፍና ንዝኾነ ዲያቆን ሓደ ክንብሎ እንደሊን፤ ካብቶም ተረፍ ዝቐደሙ መናፍቓንን ልኡኽ ዕላማታቶም ን ካብ ዝኾኑ ሰባት ክርሕቑ ንነግሮም። እቶም ዘይዓቕሞም ጌጋ ዝምህሩ ዘለዉ 'ተተካእቲ' ሰባኽያን ቅድሚ ኵሉ ባዕላዊ ትንታነ መጽሓፍ ቅዱስ ካብ ምሃብ ኣብ እግሪ ኣቦታቶም ሊቃውንቲ ኮይኖም መጻሕፍቲ ክመሃሩ ንምዕዶም። ብዝኾነ ግና እግዚአብሔር ኣምላኽ ምሕረት ዝፈቱ እዩ እሞ፡ ነቶም ዝተጋገዩ ብዝበልዎን ብዝገብርዎን ክጠዓሱ ምእንቲ፡ ቅድሚ ኵሉ ማዕዳ በቶም ኣቦታት ክግበረሎም ዝግባእ እዩ። ኣይምለስን ንዝበለ ግና ዝሰማምዖ ቦትኡ ከናዲ እምበር መሲልካ ኣብቲ ቅዱስ ስፍራ ኑፋቄ ምስባኽን ንምስፋሑ ከኣ ጌጋ ዕድል ክወሃቦ ኣይግባእን። ንሕና'ውን ነቲ እንፈልጦ ኵሉ ከይንዛረብ ነቶም ብፍላጥ ይኹን ብዘይፍላጥ ዝጋገዩ ዘለዉ ዕድል ንምሃብ ምዃኑ ኣንበብቲ ክትርድኡልና ንደሊ።

ብዛዕባ ተላዒሉ ዘሎ ኣርእስቲ መናፍቕነት ግና ኣብ ዝቕጽል እዋን ሊቃውንቲ ሓቲትና ቅዱሳት መጻሕፍቲ ተመልኪትና መልሲ ክንህበሉ ምዃንና ኣቐዲምና ክንሕብር ንፈቱ።

አምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ሃይማኖትናን ሃገርናን ይባረኸልና።

መዘክር ጾም

2012-02-16T16:28:00.001-08:00

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።

አምላከ ሕያዋን እግዚአብሔር እንቋዕ ካብ ዘመን ናብ ዘመን እናሳገረ፤ ናብቲ ባሪኹን ቀዲሱን ዝሃበና ዓቢይ ጾም ብምሕረቱ ኣብጸሓና።

ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንዓና ኣብነት ኮይኑ ንዝሰርዓልና መገዲ ሕይወትን ጸጋን ንዝኾነ ጾም ብዝግባእ ክንጥቀመሉን፤ ብንስሓን ብጸሎትን ብኵሉ ኣምላኽ ዝሠምሮ ሰናይ ተግባራትን ተሰኒና ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ክነቐርብ ድማ ወርትግ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ተዘካኽረና እያ። ናይ ሎም ዘመን ዓቢዪ ጾም ከኣ ፲፪/12 ለካቲት (20/02/2012) ከምዝጅምር’ውን ዝተፈልጠ እዩ።

ኣብ ቅድሜና ተዘርጊሑ ዘሎ ሱባኤ ከምቲ ፍቓዱን ሕጉን ጾይምና፡ ካብቲ ኵሉ ዝኽእል እግዚአብሔር ንነፍስ ወከፍና ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንሃገርናን ንሕዝብና ምሕረቱን ረድኤቱን ኣብዚኅና እንረኽበሉ ክኸውን ናብቲ ቅዱስ ኣምላኽ ምምኅጻን ከኣ ዝግባእ እዩ። እቲ ዘሎናዮ ጊዜን መዋዕል’ውን ምኽፋት ዘየድልዮ ቅሉዕን ተነባብን መጽሓፍ ኮይኑና ስለዘሎ፡ ስለቲ ኵሉ ኣብ ዓለምና ዘሎ ክፉእ ነገራት ናብ ሰናይ ክልውጠልና፡ በብዘሎናዮ ነቲ ፈታዊ ምሕረት ዝኾነ ፈቓር ኣምላኽ እግዚአብሔር ክንልምኖ ይግባእ።

እታ ንኵሎና ኣብ ዘዘሎናዮ እትእክበናን፡ ምንጪ ሕይወት ብዛዕባ ዝኾነት ቅድስት ቤቱ ከኣ ሰላማን ሓድነታን ክህበልና፤ ዘመን ሃይማኖት እቶም ዝቐደሙ ቅዱሳን ኣቦታትና ክደግመልና፤ ጭንቃን ብኽያታን ዘይኮነስ ትንሣኤኣ ክንርእይ ከብቕዓና ካብ ልብና ነፍስና ኣሕሲእና ክንልምኖ ዝግባእሉ እዋን ከምዝኾነ ሃይማኖት ዘለዎ ሰብ ዘስተውዕሎ ሓቂ እዩ። ኮይኑ ኸኣ ንሕና'ውን ነቲ ዝመጸን ዝመጽእ ዘሎን ሽግራትን ፈተናን ብጾምን ብጸሎትን ናብ እግዚአብሔር ብምቕራብ ክነፍትሖ ከምዝግባእ ምስትውዓል የድሊ።

ማዕዶት፡ ዓሚ ኣብ ኸምዚ እዋን እዚ ብተኸታታሊ ብዛዕባ ጾም፤ ዓቢይ ጾም ከምኡውን ሰናብቲ ጾም ንሸሞንተ ሰሞናት ብተኸታታሊ ትምህርታዊ ጽሑፋት ፈንያ ብምንባራ፤ ሕጂ’ውን ንክቡራት ተኸታተልታ ነቲ ኣቐዲሙ ዝወጸ ጽሑፋት ደጊሞም ክውከሱ ከምዝኽእሉ መዘክር ተቕርብ ኣላ።

ጾምና ምስ እግዚአብሔር ኣምላኽ እንራኸበሉ፤ ንሱ’ውን ጾምናን ጸሎትናን ተቐቢሉ፡ ናባና ገጹ መሊሱ በረኸቱን ረድኤቱን ዘፍስሰሉ ይግበረልና። ኣጀሚሩ ከፈጽምና ከኣ ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና። ንኵሎም ፈተውትን ተኸታተልትን ጦማረ ማዕዶት ከኣ ስለ ዕብየት እዛ መጽሔትኩም እዚኣ ኣብ ጸሎትኩም ክትዝክሩና ንምኅፀነኩም።

ስብሐተ ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር።

ተጋድሎ እትሓትት ሃይማኖተ ቅዱሳን

2012-02-11T03:59:00.000-08:00

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።

“በታ ሓንሳእ ንቅዱሳን እተዋህበት ሃይማኖት ክትጋደሉላ ጽሒፈ ኽመኽረኩም፡ ናይ ግዲ ዀነኒ። ገለ ሰባት ካብ ቀደም ነዚ ፍርዲ እዚ እተጻሕፉ፡ ስሉዅ ኢሎም ኣትዮምኹም ኣለዉ።፡ ንሳቶም ፍርሃት ኣምላኽ ዜብሎም፡ ነቲ ጻጋ ኣምላኽና ናብ ርኽሰት ዚልውጥዎ፡ ነቲ ሓደ በይኑ ንጉሥ ዝኾነ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዚኽሕድዎ እዮም።” (ይሁዳ ፫-፬/3-4)

ሃይማኖት ብእግዚአብሔር ንደቂ ሰባት ዝተዋህበ ብዋጋ ዘይሽነን ክቡርን ረቂቕን መንፈሳዊ ዕንቊ እዩ። ሰባት ምስ ፈጣሪኦም ዝራኸቡሉን ዝዛመዱሉን እንኮ መገዲ ከኣ እዩ። ብዘይ ሃይማኖት ንእግዚአብሔር ምሥማርን፤ ንሱ ንዘዳለዎ ጸጋ ምርካብን መንግሥቱ ድማ ምውራስን ፈጺሙ ዘይከኣል እዩ። እምበኣር ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ካብ እግዚአብሔር ብዝተቐበለቶ ኅድሪ፡ ኣብ መዋዕል ታሪኻ ስለ ምስፋሕን ምዕቃብን ርቱዕ ሃይማኖት ኣንጻር ገዛእቲ ጸልማት ዘይተጋደለትሉ ዘመን፡ ዘይሰገረቶ መስገድል ኣይነበረን፤ የሎን’ውን። ብኸምኡ ድማ ክሳዕ ፍጻሜ ዓለም ክትጋደልን ኣንጻር ጸልማት ዘበለ ኵሉ ብርሃና ክትፍንውን ንደቃ ክጋደሉ ክትመክርን ክትኣልይን ክትነብር እያ። ስለዚ እዩ ድማ እቲ ቅዱስ ሓዋርያ ይሁዳ ስለታ ድኅነት ዝርከበላ ሃይማኖት ተጊሁ ኣብ ዝጸሓፈሉ መልእኽቱ፤ ሰሊኾም ብዛዕባ ዝኣተዉዋ እሞ መገዲ እዛ ሃይማኖት ብምርካስ ንዝመላለሱ ብምንቓፍ፤ ሓንሳእ ስለታ ንቅዱሳን እተዋህበት ሃይማኖት ምግዳል ከምዝግባእ ኣጽኒዑ ዝመዓደ።

ካብ ፍቕሪ ኣምላኾም ዝኾነ ፈተና ዘይፈለዮም ቅዱሳነ እግዚአብሔር’ውን ነዚ ቃል ብምኽባር፡ ሓንሳብ ስለታ ዝተዋህበቶም ሃይማኖት ጸኒዖም ክጋደሉን ኣኽሊል ዓወትን ክረኽቡን ጸኒሖም እምበር፤ እቲ ዓይነትን መጠንን ፈተና ብዘየገድስ ተስፋ ዝቖረጹሉ ዘመን ኣይተራእየን። ኣብ ውሽጢ እዚ ተጋድሎ’ዚ ብዙኃት ነታ ርትዕት ሃይማኖት ቅዱሳን ጸኒዖም ብምዕቃቦም፡ ኣማዕድዮም ብተስፋ ንዝጠመትዋ ዘይትኃልፍ ኽብሪ ንክወርሱ ፍቓድ እግዚአብሔር ኣምላኽ ስለዝኾነ እምበር፤ ንሱ ዘይርእዮን ዘየሕልፎን ዘመን ስለዘሎ ኣይኮነን። (ይሁዳ ፫/3 ራእ ፮፥፲፩/6፥11) ነዚ ዝፈልጡ ቅዱሳን ሓዋርያት ከኣ ነቶም ዝስዕብዎም ደቀ መዛሙርቲ ኣብ ሃይማኖት ክጸንዑ እናመዓዱ፤ ናብ መንግሥቲ ኣምላኽ ብብዙኅ ጸበባ ከምዝእቶ ይነግርዎም ነበሩ። (ግብ ፲፬፥፳፪/14፥22)

ኣብቶም ዝቐደሙ ኣቦታትና (ዘመነ ሓዋርያት ድኅሪኡ ዝሰዓበ ዘመነ ሓዋርያነ አበውን ዘመነ ሰማእታትን) ዝነበረ ፈተና ብሰይፍን ሃልሃል ብዝብል ሓውን ዝተኸበ ነበረ። ነቲ ዘመን ግና ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ብዙኃት ኣዕንቝን ከዋኽብትን ብምፍራይ እያ ብዓወት ሰጊራቶ። ድኅሪ ዘመነ ቈስጠንጢኖስ ራኅዋ ምስ ተረኽበ ግና ሰይጣን መገዱ ቀየረ። ብሰይፍን ብሓዊን ዝፈተኖ ከምዘይሰለጦ እኳ ደኣ ብኣንጻሩ ንብዙኃት ኣኽሊል ኽብሪ ከምዘዋህቦምን፤ መከራ ንቤተ ክርስቲያን ዝያዳ ሓድነትን ፍቕር ሕድሕድን ከምዝፈጥረላ ብዝረኣየ፤ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ብዝተሸከሙን ኣመንቲ መሲሎም ብዝረኣዩን፤ ፍልስፍና ዓለምን ውልቃዊ ርድኢትን ብዝሰዓሮም መናፍቓን ኣቢሉ ብብዙኅ መገዲ ደጊሙ ከናውጻ ፈተነ። ውሑዳት ዘይብሃሉ በቲ ጊጉይ መገዲ እኳ እንተኸዱ፤ ኣቦታትና ብኣፍ ብመጽሓፍ ጉባኤታት እናገበሩ ነቲ ብቃልን ብጽሑፍን ንዝወረስዎ ትምህርቲ ጐይታ ኣጽኒዖም ብምግዳሎምን ብምምሃሮምን እዛ ርትዕት ሃይማኖት እዚኣ ክትዕቀብ ክኢላ። ኣቦታትና’ውን በብዘመኑ ንዝለዓሉ ዝነበሩ መናፍቓን ኣብ ጉባኤ ብምርታዕን ኣውጊዝካ ብምፍላይን ጥራይ ዘይኮነስ፤ ሃይማኖት ዘጽንዕን ዘስፍሕን፤ ነቲ ቅኑዕ ካብ ዘይቅኑዕ ዝፈሊ፤ ነቶም ኣብ ዘመኖም ዝነበሩ ምእመናንን ከምኡ’ውን ንዝስዕብ ወለዶ ዝጠቕምን ዘይበርስን ጽሑፋዊ መልእኽትን መጻሕፍትን እናጸሓፉ ገዲፎምልና ኣለዉ። ሓደ ካብቶም ጽሑፋት ድማ ሃይማኖተ አበው ዝርከቦ እዩ።

ጸኒሑ’ውን ኣብ መፋርቕ ፭ይ ክፍለ ዘመን እቶም ረብሓን ክብርን ዓለም ዘዐሸዎም ኣብ ዓበይቲ መናብር ቤተ ክርስቲያን ዝተቐመጡ መራሕቲ ምስ ቄሳራት ዓለም ብምዝማድን ጸግዖም ብምግባርን፤ ብጉባኤ ኣቦታት ንዝተወግዘ ትምህርቲ ዳግማይ ብምኽላስ፡ ብምኽሪ ጸልማት ደገፍቲ ብምብዛኅ ንቤተ ክርስቲያን ዝኸፋፍል፤ ርቱዕ ሃይማኖት ክጒልብብ ዝፍትን ክሕደት እንተፈጸሙ’ውን ነዛ ርትዕት ሃይማኖት ዝዕቅቡ ኣሰር ሓዋርያት ዝሰዓቡ ናይ ሃይማኖት ሓርበኛታት ኣይተሳእኑን። በዚ ከኣ ዝከሓደ እንተኸሓደ እታ ብእግዚአብሔር ሓንሳብ ንቅዱሳን ዝተዋህበት ሃይማኖት ክሳዕ ምጽኣት ክትዕንብብ ትነብር እምበር ከምዘይትጠፍእ ምስክር ኮነ። ሓቂ ድማ ኣብቲ ጽኑዕ ከውሒ ክርስቶስ ዝተሠረተት ስለዝኾነት ንፋስ ይምጻእ፤ ወሓይዝ ይውሓዝ፤ ማዕበል ይለዓል ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ክትናወጽ ኣይትኽእልን። ርእሳን መሠረታን ብዝኾነ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ደጌታት ሲኦል ከምዘይኅይልዋ ዝተዋህባ ቃል ኪዳን’ውን ሕያው እዩ። እቲ ብዙኅ ዝዓይነቱ እናሻዕ ዝቀያየር ኣብ ልዕሊኣ ዝዘነበ ኣይሂ መከራ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ብሰፊሑ ዝዛረበሉ እኳ እንተኾነ፤ ሓደ ጐሊሑ ዝወጽእ ታሪኽ ግና፡ ግደ ቅዱሳን ኣቦታትና ተገሊጹ ዘይውዳእ መስተንክራዊ ገድሎም እዩ። ሎሚ እንርእዮን ዝተረከብናዮን ገጻት ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ድማ ንሶም ካብ እግዚአብሔር ተቐቢሎም ብደሞም ዝደብተርዎ መጽሓፍ እዩ።

ሕልቀተ ዓለም ኣብ ዝመስል ኣብ ዘመንና’ውን፡ ካብቶም ዝቐደሙ ትምህርቲ መናፍቓንን ሜላታቶምን ዝተቐናበረን፤ ተረፎም ዝኾነ ትምህርቲ ብምፍና’ውን፤ ሜላታቶም ኣማዕቢልካ ኣማኒ መሲልካ ብምቕራብን ቤተ ክርስቲያን ናይ ምንዋጽ መስርሕ ብሰፊሑ ዝፍተነሉ እዋን እዩ። እቲ ፈተና ኣብ ዘመንና ካብ ዘይተረፈ፤ እቲ ፈታኒ’ውን ሜላን ትምህርቲ እናቐያየረ ክርዳድ ምዝራኡ ካብ ዘይገደፈ፡ ግደ እዚ ወለዶ’ዚ ከም ቀትሪ ፀሐይ ብሩህ እዩ። ኣሰር ቅዱሳን ኣቦታቱ ተኸቲሉ፡ ሃይማኖት ኣቦታቱ ምዕቃብ! ኣቦታቱ ኣብ ዝኣትዎ ክኣቱ፤ ንሶም ዝረኽብዎም ክብሪ ካብ ኣምላኽ ክረክብ እንተደኣ ኮይኑ ካልእ ኣማራጺ’ውን የልቦን፤ ዕርፊ ወንጌል ምጽናዕ ጥራይ እዩ!። “ርትዕት ሃይማኖቶሙ ለቅዱሳን አበዊነ” ንዝብል ብሂል ቅዱሳን ኣቦታት ብፊደልን ብመንፈስን፤ ብቃልን ብተግባርን ንምድጋም ኵሉ ኃላፍነቱ ከልዕል ከኣ ይግባእ። ሓዲሽ መገዲ ሃይማኖት ክንምህዝ ወይውን መጽሓፋ ቅዱሳዊ መሠረት ዘይብሉ ሥጋዊ ሥርዓት ኣብቲ መንፈሳዊ ቤት ከነቕውም ዘይኮነስ፡ ነቲ ብመንፈስ ቅዱስ ተቃንዮም ኣቦታትና ንዘጽንሑልና ዓቂብና ናብቲ ዝቕጽል ወለዶ ምስግጋር እዩ።

ቤተ ክርስቲያንና ጥንታዊት ሓዋርያዊት እያ ክንብል ከሎና ብዕድመ ይኹን ብኣገልግሎታን ዝተጠንተወትን ሓዋርያዊት ምዃናን ጥራይ ምግልጽና ዘይኮነስ፤ ብኵለንተንኣ ናይቶም ዝቐደሙ ቅዱሳን ኣበው መገድን ትምህርትን ሒዛ ስለ እትርከብ ርቱዕነታ ምግላጽና’ውን እዩ። ኣቦታትና በቲ ጥንታዊ መገዲ ብምኻዶም ዕረፍተ ነፍስ፤ ሰማያዊ ኣኽሊል ከምዝወረሱ፤ እቲ ዝሰዓበን ዝስዕብን ወለዶ መገዲ ቤተ ክርስቲያን ክቕይር ብምፍታን ዘይኮነስ፡ ሕይወቱ ብምልዋጥን ብንስሓ ብምሕዳስን ጥራይ እዩ ኣቦታቱ ኣብ ዝበጽሕዎ ክበጽሕ ዝኽእል። ንሳ ድማ መገዳ ቀጣን፤ ጒዕዞኣ መንፈሳዊ ገድሊ እያ። ካልኣይን ሓጺር ኣማራጺ’ውን የብላን። እዚ ወለዶ ከስተብህል ዘለዎ በየናይ መገዲ ብዙኅ ሰብ ይኸይድ ወይውን ይስዕብ ወይውን መን ብዝያዳ ጽቡቕ ገይሩ ይጉስጉስን የረድእን ወይውን ኣየናይ ከምቲ ዝደልዮ ይኾነለይን ይሰማምዓንን ዝብል ዘይኮነሲ፤ እቲ ዋና ነገር፡ እታ ሓቀይኛ መንገዲ፤ ሓንሳብ ንቅዱሳን ዝተዋህበት ሃይማኖትን ሥርዓታን ኣየናይ እዩ ዝብል ክኸውን ይግባእ።

ዝኾነ ኮይኑ ነገረ ሃይማኖት ሎሚ ምስ ዘሎ ድኽመት ምሕደራ ቤተ ክርስቲያንን እዋናዊ ኵነታትን ብምዝማድ ጥራይ ንዝኾነ ጉዳይ ኣብ ድምዳመ ምብጻሕን፡ ክኸፋፍሉና ንዝነቀሉ መሠርያን ሰባት ግዳይ ምዃን ዝግባእ ኣይኮነን። ኣብ ዓይንኻ ዘሎ ጒንዲ ከይረኣኻ፡ ነቲ ዝሓልፍ ጌጋን ድኽመትን በሰር ሰባት ኣጋኒንካ፤ ካብ ጥንቲ ካብ ትማሊ፡ ሎሚ ኣብ ዘመንና ብዘሎ፡ ጽባሕ’ውን ክሳዕ ምጽአት ክርስቶስ ብዝነብር ሃይማኖት ምውጋዩ ዝግባእ ኣይኮነን። ዘሎናዮ መዋዕል ኣፍ ሓሶት ዝተኸፍተሉ ሓቂ ዝተቐብረሉ ኮይኑ እምበር፤ ጊዜኡ ምስ ኣኸለ ሓቂስ ካብቲ ብሕይወቱ ዝተቐብረሉ መቃብር ወጺኡ ባዕሉ ብዘይ መስካሪ ክዛረብ እዩ። ሰባት ይሓልፉ እዮም፤ ትማሊ ዝነበሩ ሎሚ ዘየለዉ ቍጽሪ የብሎምን። ሎሚ እንርእዮም ጽባሕ ዘየለዉ ድማ ፍቕዲ’ውን ኣይርከበሎምን። ኣካል ክርስቶስ ዝኾነት ቅድስት ቤተ ክርስቲያንን ሃይማኖትን ግና ነበርትን ሕያዋንን እዮም። ነዞም ናይ ትማሊ ሰብ ታሪኽ ከከም ግብሮም እንዝክሮም፤ ጽባሕ ድማ ቤተ ክርስቲያንን ሃይማኖትን ብጽቡቕ ይኹን ብኽፉእ ዝዝክርዎም ሰብ ሎሚ ክህልዉ ግድነት እዩ። እቲ ፍርዲ ግና ንኵሉ ከከም ምግባሩ ናይ ዝፈዲ ናይ ኣምላኽ ጥራይ እዩ። ናትና ግደ’ከ እንታይ እዩ፧

ኣብ ኵሉ ክፋል ዓለም ዘሎና ደቂ እዛ ሕያዊትን ሓዋርያዊትን ቤተ ክርስቲያን ዝኾንና፤ በብዘመኑ ብዝመጽእ ነፋስን ማዕበላትን እንተዘይተናወጽና ጽቡቕ እዩ። ብዝመጽእ ጋሻ ትምህርቲ ክንውሰድ’ውን ኣይግባእን። ቅድስት ቤተ ክርስቲያን መሠረታ ቀራንዮ ስለዝኾነ ፈተናን ፈታኒን ኣይትስእንን እያ። ኣቦታትና በብዘመኑ ዘይተፈተኑሉ ዘመን’ውን የሎን። ንሕና’ውን ካብ ኣቦታትና ስለዘይንበልጽ ክንፍተን ግድነት እዩ። በዚ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዘጋጥም ዘሎ ናይ ዘመንና ፈተና ድማ ቅድሚ ኵሉ ስለ ርእስና ናብቲ ኵሉ ዝከኣሎ፡ ዝሰኣኖ ዘየልቦ ኣምላኽ ክንጽልዪ እምበር ክንሻቐልን ክንጭንቕን ኣይግባእን። ከምቲ ዝቐደመ ዘመን፡ እዚ ናይ ሎሚ ፈተና’ውን ምኅላፉ ከምዘይተርፍ ታሪኽን ቃል ኪዳን ቤተ ክርስቲያን ምስክርና እዩ። ምናልባሽ ንሕና ካብታ ዘይትጥሕል መርከብ ብኣፍአ (ብግዳም) ከይንህሉ ወይውን ግብርና ምስቲ ቃለ ሊቀ ሐመር ክርስቶስ ዘይሳነ ከይከውን እሞ ብኽፍኣና ናብ ደገ ክይንድርበ ምጥንቃቕ ከድልየና እዩ። እታ መርከብሲ እትኾኖ የብላን፤ እቶም ክንገብሮ ንዝግባእ ነገር ብዘይምግባርና፤ ክንገብሮ ንዘይግባእና ነገር ብምግባርናን ኢድና ብምጥላቕናን እንሕተት ከይከውን ርእስና ንፈትሽ።

ስለዚ ኣብታ ንዝኸድዋ ሕይወት፤ ንዝተጋደሉላ ዕረፍቲ ኣብ ዝሃበቶም ሃይማኖት ቅዱሳን ኣቦታትና ጸኒዕና ንንበር። ሎሚ ንርእዮም ደጊምና ግና ዘይንርዮም ሰሊኾም ዝኣተዉና ከም ዘለዉ ርዱእ ኮይኑ፤ እቲ ምፍልላይን ካብ ኣደ ቤተ ክርቲያንካ ምፍላይን ወጊድ ኢልና ብሃይማኖት ጸኒዕና እናተጋደልና ብፍርሃት ኣምላኽ ንንበር። ስለቶም ኣብ ኃላፍነት ቤቱ ተቐሚጦም፤ መላገጽቲ ኮይኖም ዝርከቡ ግና ደም እቲ ዝጠፍእ ሕዝቢ ካብኣቶም ዝደሊ ኣምላኽ ክፋረዶም እዩ እምበር ንሕና ክንፈርዶም ሥልጣን የብልናን። ብኣኣቶም እናመኽነና ድማ ካብ ኣደ ቤተ ክርስቲያንና ኣይንፈለ፤ ነዚ ነቓዕ መዝሚዞም ካብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ፈልዮም፡ ናብ ካልእ መገድን ሥርዓትን ጨውዮም ፍጻሜና ኣብ ዘይፍለጥ መጋብርዮም ክወስዱና ንዝቃለሱ ዘለዉ ተረፈ መናፍቓን ዲል ኣይንሃቦም። ክዳን ኣልባሳታ ቀሊዖም ዕጫ ንዘውድቑላ፡ ኲናት ኣብ ጐና ንዝንስድዉ፤ መሪር ከስትዪዋ ንዝጽዕሩ ብጌጋኦም ክምለሱ ንምዓዶም። ሓንሳዕ ንቅዱሳን ብዝተዋህበት ሃይማኖት ክንጸንዕ ተጊሁ ብምምዓድ ሓጺር መልእኽቱ ዝጀመረ ሓዋርያ ዲጊሙ ከምዚ ብዝስዕብ ቃላቱ መልእኽቱ ይዓጹ።

“ንስኻትኩም ግና፡ ኣቱም ፍቁራተይ፡ ነቲ እቶም ሓዋርያት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ኣብቲ ዳኅራይ ዘመን እኩይ ፍትወቶም ዝምህሩ፡ ብኃጢኣቶም ንካልኦት ዘስሕቱ መላገጽቲ ኺትንሥኡ እዮም፡ ኢሎም ቅድም ዝነገሩኹም ቃላት ዘክርዎ። እዚኣቶም ምፍልላይ ዜምጽኡ፡ መንፈስ ቅዱስ ዘይኃደሮም እዮም። ንስኻትኩም ግና፡ ኣቱም ፍቁራተይ፡ በታ እተቐደሰት ሃይማኖትኩም ንርእስኹም እናሓነፅኩም፡ ብመንፈስ ቅዱስውን እናጸሌኹም፡ ነቲ ናይ ሕይወት ዘለዓለም ዜብጽሕ ምሕረት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ እናተጸቤኹምሲ፡ ንርእሲኹም ብፍቕሪ እግዚአብሔር ሓልውዋ። ንገሊኦም ነቶም ዚጣራጠሩ ኣረድእዎም። ንገሊኦም ካብ ሓዊ መንጢልኩም ኣናግፍዎም፡ ንገሊኦም ድማ፡ ነቲ ብሥጋ ዝረኸሰ ኽዳን እኳ እናጸላእኩም፡ ብፍርሃት ደንግጹሎም። ነቲ ኻብ ውድቀት ዘበለ ኺሕልወኩም፡ ብሓጐስውን ብዘይ ነውሪ ኣብ ቅድሚ ኽብሩ ኬቚመኩም ዚከኣሎ፡ ነቲ ብኢየሱስ ክርስቶስ፡ ጐይታና፡ በይኑ መድኃኒና ዝኾነ ኣምላኽ ቅድሚ ዅሉ ዘመናትን ሕጅን ንዅሉ ዘለኣለምን ክብሪ፡ ግርማ፡ ሓይሊ፡ ሥልጣን ይኹኖ። ኣሜን።” (ይሁዳ ፲፮-፳፭/16-25)

ብዝተቐደሰት ሃይማኖት ኣቦታትና ይዓቅበና።

ይትባረክ እግዚአብሔር አምላከ አበዊነ።

አቡነ እንድርያስ ዘደብረ ጽጌ

2012-02-08T04:22:00.000-08:00

በስመ አብ ወወልድ መንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።

እንቋዕ ናብ ክብረ በዓለ አቡነ እንድርያስ ሰፍአ ብሰላም ኣብጽሓና። እግዚአብሔር ኣምላኽ ናይዞም ዝቐደሙ ቅዱሳን ሃገርና ጠሊ በረኸቶምን ረድኤቶምን ከየርሓቐ፤ ንሃገርናን ቤተ ክርስቲያናን ሰላሙን ፍቕሩን ሓድነቱን የጽንዓልና።

እምበኣር ብዛዕባ ቅዱስ ኣቦና አቡነ እንድርያስን ገዳሞም ደብረ ጽጌን ዝምልከት ኣብ ቀዳማይ ክፋልን፤ ካልኣይን ክፋልን ቅድሚ ሕጂ ኣውጺእናዮ ንዝነበረ ጽሑፋት ክንምልከትን፤ ባሕቲ ለካቲት ናይ ዝበዓል ክብረ በዓሎም ኣብ ዘዘሎናዮ ኮይንና በረኸቶም ክንሳተፍ ብትሕትና ንዕድመኩም ኣሎና።

ዝኽሪ ጻድቅ ዘለዓለም በረኸት ዘለዎ እዩ እሞ፤ ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር በረኸት ቃል ኪዳኖም የሳትፈና።

አቡነ እንድርያስ (ዕፉን)

2012-02-06T14:22:00.000-08:00

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።

እንቋዕ ብዕለት ፳፱ ጥሪ ናብ ዝኽበር፡ ክብረ በዓል ገዳም አቡነ እንድርያስ (ዕፉን) ብሰላም ኣብጸሓና። እዞም ጻድቕ እዚኦም ምስ ቅዱስ ኣቦና አቡነ መርቆሬዎስ ዘደብረ ድማኅ ካብ ዝነበሩ ተምሃሮን ኣርድእትን ሓደ ኮይኖም፤ ብቕዓቶም ተመስኪሩሎም ብባርኾት አቡነ መርቆሬዎስ ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ዓረዛ (ብወገን ሰሜን ሩባ ዑበል) ንዝርከብ ገዳም ወግረ ስሂን ዝመሥረቱ እዮም። ስሞም ምስ አቡነ እንድርያስ ሰፍኣ ዝመሳሰል ይኹን ደኣ እምበር ክልቲኦም በበይኖም ምዃኖም ምስትውዓል የድሊ። እምበኣር ኣብቲ ገዳም'ቲ ቅድሚ ገለ ዓመታት ካብ ዝተዘርገሐ ትምህርታዊ ጽሑፍ ንዝረኸብናዮ ናባኹም ነቕርቦ ኣሎና። በረኸትን ረድኤትን ናይዞም ጻድቕ ኣቦና ምስ ኵሉ ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን።

ልደትን ኣተዓባብያን

አቡነ እንድርያስ ዕፉን ትውልዶም ኣብ ሃገረ ስብከት ዞባ ደቡብ አኵለ ጒዛይ፡ ንኡስ ዞባ ደቀ መሓረ ኮርባርያ እዮም። ስም ኣቡኦም ቀሺ መንክር፡ ስም ኣዲኦም ከኣ ጸዳለ ብርሃን ይበሃሉ። እዞም ቅዱሳን ወለዲ ሃብታማት ነበሩ። ውላድ ግና ንግዚኡ ኣይነበሮምን። ድኅሪ ነዊሕ እዋን እግዚአብሔር ውላድ ከምዝረኽቡን፡ ቡሩኽን ዓቢን ከምዝኸውንን ስሙ እውን እንድርያስ ከምዝበሃል ብሕልሚ ኣርኣዮም። በዚ መሠረት ከኣ ፳፱/29 ሚያዚያ ተጸኒሶም ብ፳፱ ጥሪ ብዘይጻዕሪ ተወልዱ። ምስ ተወልዱ ከኣ ቅድሚ ኵሉ ንምብራቕ ገጾም ሰጊዶም ንኣምላኽ ኣመስገኑ። ኣብ ጥምቀቶም እውን እቲ ማይ ከም ጸባ ጻዕድዩ ተራእየ።

ናይዞም ቅዱስ ኣቦ እዚኦም መንፈሳዊ ሕይወት ገና ኣብ ዕድመ ቁልዕነት ከለዉ እዩ ዝጅመር። ኣብ ዝወፈሩሉ ዘበለ ኸኣ ኵሉ ሥራሕ ብጸጋ እግዚአብሔር ይፍጸመሎም ነበረ። ሓደ መዓልቲ ንአቡነ መርቆሬዎስ መልአክ እግዚአብሔር ኣብ ኮርባርያ ዝተባህለ ዓዲ ኪድ ንዓኻ ዝኸውን ውላድ ክትረክብ ኢኻ በሎም፤ ባርኮ ግና ኣይትማልኣዮ ስለዝበሎም ከይዶም ባረኽዎም። እቶም ስድርኦምውን ብጽቡቕ ተቐበልዎምን ኣአንገድዎምን። ብድኅሪኡ ወዲ ኃሙሽተ ዓመት ምስ ኮኑ፡ ብሕልሚ ንአቡነ መርቆሬዎስ ግሩምን ዘብህግን ፈላሲ ኮይኖም ርኣይዎም፤ መደብ ኣምላኽ ስለዝነበረ ድማ ኅልንኦም ተለዓዒሉ ናብ ደብረ ድማኅ ከዱ። ኣብ ቅዱስ አቡነ መርቆሬዎስ ትምህርቲ ሃይማኖት እናተማህሩ ድኅሪ ምዕባይ፡ መወዳእታ ድማ ዓለም ንድኅሪት ገዲፎም ንእግዚአብሔር ከገልግሉ ብዝወሰድዎ ምርጫን ውሳነን ማዕረገ ምንኵስና ካብ ቅዱስ ኣቦና አቡነ መርቆሬዎስ ተቐበሉ።

ተጋድሎ አቡነ እንድርያስ

ኣብ ደብረ ድማኅ እውን ብረድእናን ብሕትውናን ጽሙድ ተጋዳሊ ኮይኖም ክሳብ ራእያት ክርእዩን፡ ተኣምራት ክገብሩን ዘኽእል ብቕዓት ክረኽቡ ከኣሉ። ዋላ እኳ ብዕድመ ንእሽቶ እንተነበሩ መንፈሳዊ ተግባሮም ግና ኣዝዩ ዘደንቕ ነበረ። ቅዱስ አቡነ መርቆሬዎስ እውን ነቲ ኣብ ደቆም ዝረአ ዝነበረ መንፈሳዊ ዕቤት ብዓይኒ መንፈስ ይከታተልዎን ይጥምትዎን ስለዝነበሩ፡ እቲ ካብ እግዚአብሔር ዝርከብ ጸጋ ወርትግ እናዓበየን እናበዝኀን ምእንቲ ክኸይድ ፈተና ኣጋንንት ንምስዓር ዘኽእሎም ትሩፋት ኣብ ርእሲ ትሩፋት ክገብሩ ከምዝግብኦም ኵሉ ጊዜ ይምህርዎም ነበሩ።

ነዚ መምርኂ እዚ ብምኽታል ኣቡነ እንድርያስ ካብ ቅዱስ ኣብኦምን መምህሮምን ኣፍቂዶም፡ ብጽኑዕ ተባሕትዎ ኣብ ከባቢ ዳምባ ምጭ ኣብ ዝርከብ ኣብ ሓደ በዓቲ ተዓጽዮም ብጸሎትን ብጸሎትን ጾምን ስግደትን ተወሲኖም ነዊሕ እዋን ድኅሪ ምቕማጥ፡ ናብ ገዳም ደብረ ድማኅ እንዳ አቡነ መርቆሬዎስ ተመሊሶም መጹ። ኣብቲ እዋን’ቲ ዳምባ ምጭ ብርቱዕ መንፈሳዊ ምንቕስቓስ ዝነበሮ ጳጳሳት ዘይፍለይዎ ስሙ ዝተጸወዐ ገዳም ከምዝነበረ ኣብ ገድሊ ኣቡነ እንድርያስ ተጻሒፉ ኣሎ።

አቡነ እንድርያስ መጋቤ ኮይኖም የገልግሉ ኣብ ዝነበሩሉ እዋን፡ ገበል ኣብ ገንኢ ናይ ስዋ ስለ ዝኣተዎም በጃ ማኅበር ነቲ ስዋ ብገንበዞው ብምስታይ ንሓደ ተምሃራይ “እንተ ሞትኩ ማኅበር ከይሰቲዋ” ብምባል ተላብዮም ሰተዩ። ቅድሚኡ ግና ስዋ ኣይሰትዩን ነበሩ እሞ፡ ሓደ ካብ ማኅበር ብማዕዶ ርእዩ ናብ አቡነ መርቆሬዎስ ብምኻድ “ኣይሰትን እየ እናበለስ ተሓቢኡ እባ ይሰቲ እዩ” ኢሉ ነገሮም። ንሶም እውን “ኣታ እንድርያስ ወደይ ስለምንታይ ደኣ ከምዚ ትገብር” ኢሎም ሓተትዎም። ንሶም’ውን “እሞ እዛ ምርኩሰይን፡ እታ ዝሰተኹላ ጎንበዞን ዘይምስክራ” ምስ በሉ እታ ምርኩስን ጎንበዞን ናብ አቡነ እንድርያስ ብምስጋድ “ንሶምሲ ምእንቲ ማኅበር ከይጉዳእ በጃ ደኣ ኮኑ እምበር ስዋ ብሂጎም ኣይሰተዩን” ብምባል ስለ ዝመስከሩ “ኣታ እንድርያስ ወደይ እምበኣር ድኅሪ ደጊም ምሳይ ኣይክትነብርን ኢኻ፤ ኣብዚ ዘብቕዓካ እግዚአብሔር ይመስገን፤ ክፍሊ ርስትኻ ድማ ብወገን ደቡብ ኮይኑ ክትከይድ ከለኻ ኣብ ትሓድሮ ዓዲ ሓንቲ ወዳ ዝሞታ ሰበይቲ ኣብ ከቢድ ብኽያትን ሓዘንን ክትጸንሓካ እያ። ነቲ ዝሞተ ቆልዓ ምስ ኣተንሣእካዮ ኸኣ ጉዕዞኻ ብምቕጻል ርሒቕካ ምስ ከድካ፡ እታ ክፍልኻ ዝኾነት ገዳም ብብርሃን ባና ተዓፊና ክትርእያ ኢኻ” በልዎም። ይኹን ደኣ እምበር ኣቦና ካብ አቡነ መርቆሬዎስ ክፍለዩ ኣይደለዩን ነበሩ። ፍቓድ እግዚአብሔር ስለዝዓቢ ግና ብብዙኅ ሓዘን ናብኣ ከዱ።

ምእታው አቡነ እንድርያስ አብ ወግረ ስሂን

በዚ መሠረት’ዚ አቡነ እንድርያስ እውን ከምቲ ዝተነግሮም ንደቡብ ኣቢሎም ጉዕዞኦም ኣምርሑ። ኣብ ዓረዛ ምስ በጽሑ ኸኣ ቤተ ክርስቲያን ተኣልዮም ጸሎት ኣብ ዘብጽሑሉ እዋን ደቂ እቲ ዓዲ ሬሳ ተሰኪሞም መጹ። እታ ወዳ ዝሞታ ሰበይቲ ድማ በቲ ዝወረዳ ሓዘን ዳርጋ ኣብ ጽላለ ኣቢሉ ኣድሂቡላ ኣምሪራ ትበኪ ነበረት። አቡነ እንድርያስ ድማ እቲ ብኣቡነ መርቆሬዎስ ዝተነግሮም ትንቢት ትዝ ስለዝበሎም ነቶም ሰባት ካብቲ ሬሳ ከምዝፍንተቱ ጌሮም ናብቲ ዓራት ብምቕራብ “ኦ ጐይታይን ኣምላኸይን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ጸሎት ባሮትካ ሰሚዕካ ሕሙማት እትፍውስ፡ ምውታት እተተንሥእ፡ ሕዙናት እትናዝዝ ኣምላኽ ኢኻ እሞ ንአልዓዛርን ጓል ኢያኢሮስን ወዲ እታ መበለትን ኣተንሢእካ ንብኽያት እቶም ሕዙናት ናብ ፍስሓን ሓጐስን ከምዝቐየርካ፤ ሕጂ ድማ ነዛ ብምኽንያት ሓደ ወዳ ኣብ ሓዘን እትርከብ ዘላ ኣደ ውላዳ ካብ ሞት ኣተንሢእካ ሓዘና ናዝዝ፤ ቀዳማይን ዳኅራዋይን ንስኻ ኢኻ እሞ እቲ ናይ ቀደም ግብሪ ተኣምራትካ ሕጂ ኣብ ቅድሚ እዚ ኵሉ ሕዝቢ ፈጽሞ” ክብሉ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ብጸሎት ቀረቡ።

ብድኅሪ እዚ ጐይታ ጸሎቶም ሰሚዑ ነቲ ወዲ ኣተንሥኦ። ነዚ ተኣምራት’ዚ ዝረኣየ ሕዝብን፡ እታ ኣደን ድማ በቲ ኣብ ቅድሚ ዓይኖም ዝተፈጸመ ተኣምራት ንኣምላኽ ኣመስገኑ። ብድኅሪ እዚ አቡነ እንድርያስ ጉዕዞኦም ክቕጽሉ ኣብ ዝተበገሱሉ እዋን እቲ ሕዝቢ “ባርከነ አባ” እናበሉ ክውዕሉ ክሓድሩ ለመኖም። ቃለ እግዚአብሔር እናመሃሩ ከኣ ኣብኡ ቀነዩ። ንመፍቅድ ኣርድእቶም ዝኸውን ካብቲ ሕዝቢ ዝረኽብዎ እኽሊ ብዙኅ ስለዝነበረ ድማ ዝውጥሕዋ በቕልን ዝጸዓና መጽዓኛን ሂቡ ብኽብሪ ኣፈነዎም። ክኸዱ ከለዉ ኸኣ ንዓረዛ ጸጋን በረኸትን ሽመትን ክብረትን ኣይርሓቕኩም ብምባል መረቕዎም። ከምዚ ኢሎም ብዝባን ደብሪ ኃሊፎም፡ ዓዲ ተስፋልዑል ቅልቅል ምስ በሉ ድማ ገዳም ወግረ ስሂን ከምቲ ብትንቢት ዝተነግሮም ብብርሃን ባና ተዓፊና ረኣይዋ እሞ ንኣምላኾም ኣመስገኑ። እቲ ቦታ ብብርሃን ተጎልቢቡ ስለዝጸንሖም ከኣ ዕፉን እዩ ተባህለ።

ጉዕዞኦም ብምቕጻል ቁልቁል ወሪዶም ነቲ ዓቐበት ተተሓሕዝዎ። እዋኑ ቀትሪ ኮይኑ ፀሐይ ስለዝመረሮምን ሽምግልና እውን ስለዝኸበዶምን ኣብ ሓደ እምኒ ተጸጊዖም ኣዕረፉ። እቲ ዓቢ እምኒ ግና ከጽልሉሉ ብዝኽእል መልክዕ ዕጽፍ ኢሉ ጽላል ኮነሎም። ክሳዕ ሕጂ ኸኣ ምዕራፍ አቡነ እንድርያስ እናተባህለ ይጽዋዕ ኣሎ። ንበረኸት ኢሉ ኣብኡ ኮፍ ከይበለ ወይ ከይዓረፈ ዝሓልፍ ጋሻ ዳርጋ የልቦን።

አቡነ እንድርያስ ዓቐበት ወዲኦም ጥርዘ ጥርዚ ቀጺሎም ምስ ከዱ፡ እቲ ብርሃን ባና ከም ግመ ቅንጥጥ በለ እሞ ዓቢ በዓቲ ረኺቦም ኣብኡ ኣትዮም ተቐመጡ። እቶም ኣርድእቶም ኣብ ከባቢኦም ክሰፍሩ ከለዉ፡ ሰብ ዓረዛ ድማ ምርቓኦም ተቐቢሎም ንዓዶም ተመልሱ። አቡነ እንድርያስን ደቀ መዛሙርቶምን ኣብቲ ኣንበሳን ነብርን ገበልን ጥራይ ዝነብርዎ ብዱር ዝተሸፈነ ጽኑዕ በረኻ ድምጺ ኣራዊትን፡ ግርማ ለይቲን፡ ጸብአ ኣጋንንትን ተዓጊሶም ቋርፍ በረኻ እናተመገቡ፡ ከምኡ እውን መንገዲ ክልተ ሰዓት ዝኸውን ርሕቀት ከይዶም ማይ እናሰተዩ ይነብሩ ነበሩ።

ዕረፍቶምን ዝተዋህቦም ቃል ኪዳንን

አቡነ እንድርያስ ብብዙኅ ተጋድሎን ትሩፋትን ኣብ ገዳሞም ክነብሩ ምስ ጸንሑ፡ “ግብረ ዘውሃብካኒ ፈጸምኩ” ብምባልን ካብ እግዚአብሔር ቃል ኪዳን ተቐቢሎምን ፳፱ መጋቢት ፲፬፻፹፬ ዓ.ም. ካብዚ ዓለም እዚ ብሞት ተፈልዮም ኣብኡ ኣብቲ በዓቶም ተቐብሩ። ቅዱስ ኣቦና አቡነ እንድርያስ ስምካ ዝጸውዐ፡ ብዙኅ ይኹን ውሑድ ከም ክእለቱ ተዝካርካ ዝገበረ፡ አልዓዛር ኣብ ሕቝፊ አብርሃም ከምዝረፈቐ ኣብ ሕቝፍኻ ክረፍቕ እዩ። ብዕለት በዓልካ ዝተሳለሙ ዝነገዱ ከም ፈያታይ ዘየማን ንባሕረ እሳት ብዘይ ፍርሓት ክሰግሩ ትብዓት ክህቦም እየ። መጽሐፍ ገድልኻ ዝሰምዑ ንመንግሥተ ሰማያት ዘብቅዕ ቃል ሕይወት ከስምዖም እየ። ኣብ ምድሪ ደቂ ማኅበርካ ዝኾኑ ፍቕዶም ምስ ማኅበረ በኵር ክኸውን እዩ። ብጸሎትካ ዝተማዕቆቡን ስምካ ዝጸውዑን ተዝካርካ ዝገበሩን ኣብ ቅድሚ መላእኽተይ ክእመኖም እየ። ንመጽሓፍ ዕድኦም ክድምስስ እየ ዝብል ቃል ኪዳን ካብ እግዚአብሔር ተዋሂብዎም እዩ።

ገዳም ወግረ ስሂን ኣብ ምንታይ ኩነታት ይርከብ፧

እዚ ገዳም’ዚ ከም ኵሎም ገዳማት ሃገርና ብብዝኂ መነኮሳት ዝመልአ ውዕዉዕ ገዳም ከምዝነበረ ይዝረበሉ። ሕጂ ግና እዚ ኵሉ የልቦን። ውሑዳት ዝሽምገሉ መነኮሳት እምበር ዝትክኡ ተምሃሮ ዝረኣይዎ ኣይኮነን። ብወገን እቶት እውን ዘለዎም የብሎምን። እቲ ክሳብ ሕጂ ቤተ ክርስቲያን ኮይኑ ዘገልግል ዘሎ ድማ እዚ ቅዱስ ኣቦና ተቐቢሮሙሉ ዘለዉ በዓቲ እዩ። ማይ ልሒዅ ከይኣትዎ ብማለት ግና ብዚንጎ ከምዝኽደን ተጌሩ ኣሎ።

ካብቲ በረኸት ተሳተፍቲ ክንከውን ናይ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን ሓገዝ ከምዘድልዮ እናዘኻኸርና ዝከኣለኩም ሓገዝን ቆላሕታን ክትገብሩሉ ነተሓሳስብ።

(መምህርን ማኅበርን ገዳም ወግረ ስሂን አቡነ እንድርያስ (ዕፉን))

ንነነዌ ንዘክራ

2012-02-02T15:06:00.000-08:00

ርሑቀ መዓት ብዙኃ ምሕረት እግዚአብሔር ቅኑዕ ፈራዲነቱ ኣብ ታሪኽ ዓለም ካብ ዝተራእየሉ እቲ ሓደ መዋዕል ታሪኽ ነነዌን ሕዝባን እዩ። እዚ ታሪኽ’ዚ ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ኣብ ትንቢተ ዮናስ ብሰፊሑ ዝተገልጸ እዩ። ኣብዚ ታሪኽ’ዚ ነቢየ እግዚአብሔር ዮናስ ናብታ ዓባይ ከተማ ነነዌ እግዚአብሔር ከምዝለኣኾን፤ ኃጢኣት ነበርታ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ከምዝብጸሐን ጥፍኣታ’ውን ከምዝቐረበን ክንገር ድማ ተኣዚዙ እኳ እንተነበረ፤ ካብ ገጽ ኣምላኽ ክኽውል ከምዝፈተነ ይገልጽ። ብጥበብ እግዚአብሔር ድማ ካብቲ ክሃድመላ ዝፈተነ መርከብ ናብ ባሕሪ ከምዝተደርበየን፤ ሠለስተ መዓልትን ሠለስተ ለይትን ድማ ኣብ ከብዲ እቲ ዝተቐበሎ ዓሣ ነብሪ ከምዝጸንሐን ናብ ገምጋም ባሕሪ ናይቲ ክኸዶ ዝግባእ ዓዲ ድማ ከምዝትፈኦ ይነግር። ኣብታ ዓዲ ምስቀረበ ድማ ቃል ተግሣጽ ከምዘስምዐ፤ እቲ ሕዝቢ ድማ ካብ ንጉሥ ኣትሒዙ ኵሎም መኳንንትን ዓበይትን ንኣሽቱን እንስሳታት ከይተረፈ ምሕረት እግዚአብሔር ብጾምን ብጸሎትን ሠለስተ መዓልቲ ከምዝለመኑ እሞ እግዚአብሔር ኣምላኽ ድማ ጣዕሳኦምን ምምላሶምን ርእዩ ምሕረት ከምዝኣወጀሎም የረድኣና። ነቢየ ነነዌ ዮናስ ግና ኣብ ልዕሊ እቲ ሕዝቢ ንዝወርድ ጥፍኣት ክርኢ ብሕት ኢሉ ኣብ ወሰን ናይቲ ዓዲ ናብ ዝርከብ በሪኽ ቦታ ወጺኡ ይጽበ ከምዝነበረ እሞ እግዚአብሔር ግና ርኅራኄኡ ብሓንቲ ከተጽልሎ ዘብቖላ ሰፊሕ ቖጽሊ ዘለዋ ጒልዒ ገይሩ ከምዝመሃሮ ይነግረና።

እምበኣር በዚ ጽማቝ ዝቐረበ ትንቢተ ዮናስን ታሪኽ ነነዌን፡ ክንዲ ባሕሪ ዝሰፈሐ ትምህርትን መልእኽትን ነቶም ኣብዚ ዘመን ዘሎና ሕዝቢ ዝህበናን ዝምህረናን እዩ። ጐይታ’ውን ብዛዕባ ዮናስ ደጋጊሙ ምጥቓሱ ነዚ ኣብ ሓደ ምጽናዕ ዘይተኣኸኣሎ እሞ ትእምርቲ ዝደሊ ክፉእን ዘማውን ወለዶ ዝህቦ ዓቢ ትምህርቲ ስለዘሎ እዩ። እግዚአብሔር ምሥጢሩን ምስትውዓሉን ይዓድለና እሞ ንጾመ ነነዌ ምኽንያት ብምግባር ካብቲ እዚ ታሪኽ’ዚ ካብ ዝምህረና ትምህርቲ ንውሑድ መልእኽቱ ስዒብና ክንጠቕስ ኢና።

ናብ ነነዌ ከይድካ መሃር

እቲ ዘመን’ቲ ኃጢኣት ሰብአ ነነዌ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ዝብጽሓሉ እዩ ነይሩ። ጥፍኣት ደቂ ሰባት ዘይፈቱ እግዚአብሔር ከይነገረን ከየጠንቀቐን ኣይቐጽዕን እዩ እሞ ንነቢይ ዮናስ ወዲ ኣሚታይ ነቲ ሕዝቢ ክግሥጽን ሓጢኣቱ ከፍልጥን ኣዘዞ። “ተንሥእ ወሑር ኀበ ነነዌ ሀገር ዓባይ ወስብክ ሎሙ እስመ ዓርገ እከዮሙ ኀቤየ” (ተንስእ እሞ ናብ ነነዌ፡ ናብታ ዓባይ ከተማ፡ ኪድ። እከዮም ናብ ቅድመይ ደዪቡ እዩ እሞ ኣንጻራ ኣውጅ) በሎ (ዮና ፩፥፪/1፥2)።

እግዚአብሔር ኣምላኽ ምምላስ እምበር ሰባት ብሓጢኣቶም ክሞቱ ዘይፈቱ ኣምላኽ ስለዘይኮነ ወትሩ ነቶም ካብ ብርሃን ዝኾነ ሕጉ ጸልማት ፈትዮም፤ ካብ ቃሉ ርሒቖም ኣብ ባሕሪ ኃጢኣት ንዝሕምብሱ ደቂ ሰባት ናብኡ ክምለሱ ብነቢያቱ፡ ብሓዋርያቱ፡ ብመምህራኑ ኣቢሉ ናብ ንስሓ ዝጸውዓሉ ጊዜ ኣዝዩ ብዙኅ እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ’ውን እቲ ዝዓበየ ክፋል መልእኽቱ ብዛዕባ ንስሓን ምምላስን መንፈሳዊ ፍሬኡን እተጻሕፈ እዩ። ይኹን ደኣ እምበር፡ ደቂ ሰባት ፍቓድ ሥጋኦምን ትምኒቶምን ክኽተሉ፡ ምኽሪ ሰይጣን ክሰምዑ ስለዝመርጹ፡ ንእግዚአብሔር ከቖጥዕዎን መቕሰፍቱ ከውርድ ክደፋፍእዎን ዝተረኽቡሉ ኵነታት እምብዛ ብዙኅ እዩ።

ሎሚ ዓለምና ኃጢኣታ በዚኁ፡ ፍቓድን ትእዛዝን ኣምላኽ ጥሒሳ ዳግማዊት ነነዌ ኮይና እትርከበሉ ዘመን ኢና ዘሎና። ዓለም ብዓባያ ጥራይ ዘይኮነሲ በብከባቢኡን በብሃገሩን ሎሚ ብዙኃት ነነዌያት ንርኢ ኢና ዘሎና። እቲ ዝግበር ፉንፉን ኃጢኣት’ውን ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ኣይበጽሐን ዘሎ ኢልና ክንዛረብ ኣይንኽእልን ኢና። ሎሚ’ውን ፈቃር ኣምላኽና ወትሩ ነቶም ቃሉ ዝጾሩ መምህራን ‘መሃሩ’ ክብል ይእዝዝ እዩ። ሎሚ እግዚአብሔር፡ ኃጢኣት ነነዌ ዘፍልጠሉን፡ ንሰባት ንንስሓ ክጽውዕ ዝለኣኾን ዝኸደሉን ይደሊ። እምበኣር ንሕና ነቲ ቃሉ እንሰምዕ ንስድራና ንከባቢና ብግብሪ ሓዋርያት ክንመስል ይግባእ። ሓዋርያት’ውን እታ መወዳእታ ካብ ጐይታ ዝተኣዘዝዋ መልእኽቲ “ሑሩ መሀሩ ውስተ ኵሉ ዓለም” እትብል እያ። ሎሚ’ውን ከምቲ ቀዲሙ ዝዓበየ ዘይኮነሲ ዳኅራይ ዝተኣዘዘ ዮናስ ምምሳል ይግባእና። ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ትምህርቲ ንስሓን መልእኽቲ ቅድስናን ናብ ኵሉ ዓለምን ሰብአ ነነዌን ዘብጽሓላ ናይ እግዚአብሔር ሰባት እትደልየሉ ጊዜ ኢዩ። ንሰባት ብዝገበርዎን ዘይገበርዎን እናወደሱ ዝነብሩ ዘይኮነሲ፤ ኃጢኣትን በደልን ሰባት ኣግሂዶም ብምጥንቃቕ፡ ዘነስሑ መምህራን ቤተ ክርስቲያን እትደልየሉ ዘመን ከኣ ካብ ዝኾነ ንላዕሊ እዚ ዘሎናዮ ዘመን እዩ።

ነፋሳት ዝእዘዙሉ ንሱ መን እዩ፧

ሓዋርያት ኣብ ሓደ እዋን ኣብ ባሕሪ እንከለዉ እታ ዝነበርዋ መርከብ ብነፋሳትን ማዕበላትን ተናዊጻ ነበረት። ክሳብ ምጥሓል’ውን ቀሪባ ብማዕበል ተጐልቢባ ነበረት። ንሳቶም ድማ ፈሪሆም ጠፋእና ኣድኅነና ኢሎም ነቲ ብተዋሕዶ ፍጹም ሰብ ዝኾነ ጐይታ፤ ድቃስ ዘይሰማምዖ ባህርይ ብተዋሕዶ ናይ ሥጋ ባህርይ ገንዘቡ ስለዝገበረ ደቀሰ እተባህለሉ ንዘይታኸስ ጐይታ ለመንዎ። ንሱ ድማ ተንሢኡ ንሓዋርያት ስለ ጕድለት እምነቶም ወቒሱ ነቶም ነፋሳትን ባሕርን ገንሖም እሞ ህድኣት ኮነ። እቶም ነዚ ዝረኣዩ ሰባት እዚኦም ንፋስን ባሕርን ዚእዘዝሉስ መን ኰን ይኸውን፧ ኢሎም ብኣስተንክሮት ክሓቱ ንሰምዕ። (ማቴ ፰፥፳፯/8፥27) እምበኣር ነዚ ሕቶ ብግብሪ ዝምልስ ታሪኽ ነቢዪ ዮናስ እዩ።

ነቢዪ ዮናስ ግና ከም ስሙ ርግቢ እዩ ነይሩ እሞ ነቲ ምሃር ዝብል ቃል ኣብቲ ቀዳማይሲ ኣይተቐበሎን ነይሩ። ከም ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን ኣገላልጻ ድማ “እስከነ ሥሉስ ዕለት ትትገፈታዕ ነነዌ ሀገር ዓባይ” እናበልካ ምሃር ኢሉ እንተተኣዘዞ’ኳ ዮናስ ግና ለዋህ ስለዝነበረ “እዚስ ኣይከውንን እዩ፤ ንስኻ መሓሪ ኢኻ፤ ኣነ ከምኡ ኢለ ድኅሪ ምምሃረይ እንተመሓርካዮም ኣነ ነቢየ ሓሶት ተባሂለ ክጽዋዕ እየ” ብምባል ነቲ ትእዛዝ ከይተቐበሎ ተረፈ። ካልኣይ ጊዜ ድማ ቃል እግዚአብሔር ናብ ዮናስ መጸ። “ነነዌ ክትምህር ነጊረካ ዶ ኣይነበርኩን?” ድማ በሎ። ዮናስ ድማ ብገርህነቱ “ደጋጊሙ ዝጽዋዕንን ዝዛረብንን ዘሎ ኣብ ቅድሚኡ ስለዝረኽበኒ ዶ ኣይኮነን?” ብምባል “ወሖረ ዮናስ ወተኃጥአ እምገጸ እግዚአብሔር” ከም ዝብል ካብ ቅድሚ እግዚአብሔር ክሃድም ፈተነ። ዮናስ’ውን ኣብቲ መወዳእታ እተዛረቦ እዩ። (ዮና ፬፥፪/4፥2) ገንዘቡ ከፊሉ ክኽወል ናብ ተርሴስ’ውን ከቕንዕ ኣብ መርከብ ተሰቒሉ ተበገሰ።

እግዚአብሔር ግና ብርቱዕ ህቦብላ ንፋስ ናብቲ ባሕሪ ሰዲዱ ነታ መርከብ ብብርቱዕ ማዕበል ኣናወጻ። ኵሎም ባሕረኛታት ድማ ፈርሁ። ኵሉ ክግበር ዘለዎ ድማ ገበሩ። መፍትሒ ግና ኣይተረኽበን። ዳኅራይ ግና ውሽጦም ፈተሹ። ተማህለሉ ነቲ ደቂሱ ዝነበረ ዮናስ ኣተሢኦም’ውን ናብ ኣምላኹ ክምህለል ነገርዎ። እቲ ከምዚ ዝመሰለ መከራ ብሰሪ መን ምዃኑ ንምፍላጥ’ውን ዕጭ ከውድቑ ደለዩ። ዮናስ ግና እቲ ዝገበሮ ስለዝፈልጥ በደሉ ተናዘዘ። ደርብዩኒ እሞ ነቲ ባሕሪ ብነፋሳት ዘናውጸ ኣምላኽ ከህድኣልኩም እዩ በሎም። እግዚአብሔር ሰማይን ምድርን ዝፈጠረ፡ ነፋሳትን ማዕበላትን ዝእዝዝ ኣምላኽ ምዃኑ ነቢየ ነነዌ ዮናስ ብሓቂ ኣብታ እትናወጽ ዘላ መርከብ ኮይኑ ብእምነት ተዛረበ። እዚ ቃሉ ግና ነቲ ሰባት ዳኅራይ ኣብ ዘመነ ሓዲስ ንዝሓተትዎ ሕቶ ምላሽ ዝሃበ ነበረ። አማን ብኣማን፡ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ነፋሳት ዝእዝዝን ዝግሥፅን ብዝተፈለየ ኣካሉ ሥጋ ዝተወሓደ እግዚአብሔር እዩ።

እምበኣር ሎሚ’ውን መርከብ ሕይወትና፡ መርከብ ቤተ ክርስቲያንና ዝናወጻሉ እዋናት ብዙኅ እዩ። ዓለም ብዓባያ ብነፋሳትን ማዕበላትን እትናወጸሉ፤ ህድኣት ዝሰኣነትሉ እዋን እዩ። ነዚ ዝሰኣነቶ ሰላም ድማ ክትረክብ ክንደይ ዓይነት መገዲ ሃሰስ ካብ ምባልን ካብ ምፍታንን ኣየዕረፍትን። ግና ነቲ አምላከ ሰላም ዝኾነ ክርስቶስ ጌና ኣይረኸበቶን። እምበኣር ንሕና’ውን ብምጒዳል እምነት ዘይኮነ ሕጸጽ ብዘይብሉ እምነት ናብ ኣምላኽ ምልማን ምምኅጻን ይግባእና። ካብ ልቢ ንዝጽለ ጸሎት ዝሰምዕ ኣምላኽ እዩ እሞ ነቲ ከቢቡና ዘሎ ማዕበላትን ነፋሳትን ኣህድኣልና ንበሎ። ነቲ ምኽንያት ነውጺ ኮይኑ ዘሎ ሽግርና ካብ ሕይወትና ኣውጺእና ንደርብዮ። እግዚአብሔር ሰላሙ ክህበና እሙን ኣምላኽ እዩ።

ከብዲ ዓሣ

ነቢየ እግዚአብሔር ናብ ባሕሪ ምስተደርበየ እተኣዘዘ ዓሣ ኣንበሪ እዩ ተቐቢልዎ። ዮናስ ግና ኣብ ከብዲ ዓሣ እንከሎ ስለቲ ንእግዚአብሔር ብዘይምእዛዙ ንዝበደሎ እናተናሰሐ፡ ናብ እግዚአብሔር ይጽልይን ስለቲ ናይ እግዚአብሔር ምድኃን እናመስከረ የመስግን ነበረ። ካብኡ ወጺኡ ድማ ደጊም መቕደስ ኣምላኽ ዝርእየሉን ዘገልግለሉን እዋን ክመጽእ ይልምን ነበረ። ኣብኡ ድማ ሠለስተ መዓልትን ሠለስተ ለይትን ድኅሪ ምጽናሕ ናብ ነነዌ ኣብ ዝቐርብ ጽንፈ ባሕሪ ደርበዮ። እግዚአብሔር ኣምላኽ ድማ ከምቲ ቅድም ዝኣዘዞ ሕጂውን ደጊሙ ክምህር ኣዘዞ።

ካብ እግዚአብሔር ዘምልጥ ሓደ’ኳ የልቦን። ስለቲ ዝበደልካዮ ምጥዓስ ድማ እቲ ዝዓበየ ነገር እዩ። ዮናስ ናይ እግዚአብሔር ሰብ ብምዃኑ ሓደ ዓቢ ነገር እግዚአብሔር ገበረሉ። ኣብ ከብዲ ዓሣ ሠለስተ መዓልቲን ሠለስተ ለይትን ተዓቝበ። ዮናስ ድማ ኣብኡ እንከሎ ንእግዚአብሔር ብጸሎት ረኸቦ፤ እግዚአብሔር ንዝገበረሉ ነገር እናዘከረ ድማ ኣመስገነ። እግዚአብሔር መድኅን ምዃኑ መስከረ።

ከብዲ ዓሣ ናይ ከርሠ መቃብር፤ ዮናስ ድማ ብተምሳል ጐይታ ኣብ ወንጌል ተጠቒሱ ኣሎ። ኣብ እምነት ምጽናዕ ንዝኣበዩ እሞ ምልክት ካብ ጐይታ ይደልዩ ንዝነበሩ ቤተ ኣይሁድ ናይ ዮናስ ኣብ ከርሢ ዓሣ ዓንበሪ ሠለስተ መዓልትን ለይትን ምጽናሕ፡ ተምሳል ናይ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ስለ ድኅነት ደቂ ሰባት ክብል ኣብ ከርሠ መቃብር ሠለስተ መዓልትን ሠለስተ ለይትን ጸኒሑ ናይ ምትንሥኡ ነገር ምዃኑ ተመሲሉ ተነጊርዎም ነበረ። “እስመ በከመ ነበረ ዮናስ ውስተ አንበሪ ሠሉሰ መዋዕለ ወሠሉሰ ለያልየ ከማሁ ሀለዎ ለወልደ እጓለ እምሕያው ይንበር ውስተ ልበ ምድር ሠሉሰ መዋዕለ ወሠሉሰ ለያልየ” (ማቴ ፲፪፥፴፱/12፥39)

ኣብ ከርሢ ዓንበሪ ኮይኑ መድኅን ምዃኑ እተዛረበሉ እግዚአብሔር ድማ እቲ ዘመን ምስ ኣኸለ ብፍሉይ ኣካሉ ወልደ እግዚአብሔር ፍጹም ሰብ ኮይኑ ተሰቒሉ መለኮት ብሥጋ ሞይቱ ኣብ ከርሢ ምድሪ ኣተወን ሠለስተ መዓልትን ሠለስተ ለይትን ጸንሐ፤ መለኮት ዝተዋሕዶ ነፍሱ ድማ ንነፍሳት ናጻ ኣውጽአ። ኣምላኽ ንሞት ሥዒሩ ተንሢኡ ሕያው ገበረና። እምበኣር ከብዲ ዓሣ ክንዝክር ከሎና፤ ኣምላኽና ስሌና ምማቱን ኣብ ልበ ምድር ሠለስተ መዓልትን ሠለስተ ለይትን ምጽንሑ ንዝክርን ነስተውዕልን። እቲ ዘይመውት ሞትና ክድምስስ፡ ስሌና ምምቱ ጥራይ ዘይኮነስ ከኣ ከምቲ ብብዙኃት አበውን ነቢያትን ትንቢትን ምሳሌን ዝተገብረሉ ብርግጽ ሠለስተ መዓልትን ሠለስተ ለይትን ምግባሩ ዮናስ ብዝጸንሓሉ ከብዲ ዓሣ ንርዳእ። ጐይታ’ውን ከምቲ ብሆሴዕ ዝትነግረሉ፤ ከምኡውን ባዕሉ ነቶም ኣይሁድ እንታይ ትእምርቲ ተርእየና ኣብ ዝበልዎ፤ ነቲ ቤተ መቅደስ እንተፈረስዎ ብሠለስተ መዓልቲ ከምዝሃንጾ ምዝራቡ ነዚ ዘጽንዕ እዩ። ኣይሁድ ብዛዕባ እዚ ዘይተረድኦም ቃሉ እንተተገረሙውን ቅዱስ ዮሐንስ ወንጌላዊ ግና ብዛዕባ መቕደስ ሥጋኡ እተዛረበ ምዃኑ እዩ ተርጒሙ ነጊሩና። ደቀ መዛሙርቱ’ውን ድኅሪ ትንሣኤ እዚ ምሥጢር ዝሓዘለ ትምህርቱ ብዝግባእ ኣስተብሂሎሙሉ እዮም።

ሰብ ነነዌ ኣብ ዕለተ ፍርዲ

ነቢዪ ዮናስ ድኅሪ እቲ ካብ ከብዲ ዓሣ ወጺኡ መገዲ ሓንቲ መዓልቲ ምስተረፎ፤ ነቲ ደጊሙ ዝመጾ ቃል እግዚአብሔር ተኣዚዙ ብዛዕባ ኃጢኣት ነነዌ ክዛረብን ከምእትግምጠል ክእውጅን ጀመረ። ሰብን እንስሳን፡ ንእሽቶይ ዓብይ ኵሉ ድማ በብመገዱ ጾምን ጸለየን። ምሕረት ኣምላኽ ብምድላይ ኵሉ ዝበደለ ዘበለ ተጣዕሰ። ካብ እከይ መገዶም ድማ ተመልሱ፤ ብኣምላኽ ድማ ኣመኑ። እግዚአብሔር ኣምላኽ ድማ ምምላሶም ርእዩ እቲ ዝሓሰቦ መዓት ኣየውረደሎምን። ነቢዪ ዮናስ ሓሳዊ ነቢይ ከይብሃል ፍሪሁን ኰርዩን እንተነበረ’ውን እግዚአብሔር ልዕሊ ኵሉ ምሕረት ሕዝቡ ዝፈቱ ኣምላኽ ምዃኑ’ውን ብግብራዊ ምሳሌ ኣርኣዮ።

ሎሚ ዓለም ካብ ሰብአ ነነዌ ክተምሃር የድልያ እዩ። ብቃልን ግብሪን ኣምላኽ ምእማንን፤ ስለቲ ክፉእ በደላ ምጥዓስን ግድን ከድልያ እዩ። እግዚአብሔር መሓሪ ኣምላኽ እዩ። ንዝተመልሱ ዝቕበል ኣምላኽ እዩ። ዓለም ካብቶም ንትምህርቲ ዝተጻሕፉልና ዝቐደሙ ታሪኻት ዘመነ ኖኅ፡ ዘመነ ሎጥ ወዘተ ምምሃር ከምዘድልዮ መስካሪ ኣየድልዮን እዩ። እዚ ክፉእ ዘመን’ውን ባዕሉ ይዛረብ ስለዘሎ። ጐይታ’ውን “ንሰበይቲ ሎጥ ዘክርዋ” ክብል ከሎ ካብቲ ናታ ታሪኽ ምእንቲ ክንመሃር እዩ። ሎሚ’ውን ንሰብአ ነነዌ ምዝካር መገዲ ድኅነት እዩ። ንሱ ከኣ ብጾምን ጸሎትን ዝተሰነየ ፍጹም ንስሓ እዩ።

ኣይኮነን ግና እቶም ብነቢይ ንዝተነግረ ቃል እግዚአብሔር ሰሚዖም ዝተመልሱ ሰብአ ነነዌ፤ ኣብቶም ብኣምላከ ነቢያት ንዝተነግረ ቃል ሰሚዖም ካብ እከይ ግብሮም ኣብ ዘይምለሱ ሰባት ኣብቲ ናይ መወዳእታ ሰዓት ከምዝፈርዱ ጐይታ ነጊሩና ኣሎ። ሰብአ ነነዌ ይትነሥኡ አመ ዕለት ደይን ወይትፋትሕዋ ለዛቲ ትውልድ ወያስተሐፍርዋ እስመ ነስሑ በስብከተ ዮናስ (ሰብ ነነዌ ብስብከት ዮናስ ተነሢኦም ኢዮም እሞ ብመዓልቲ ፍርዲ ነዛ ወለዶ እዚኣ ተንሢኦም ኪፋረድዋን ከሕፍርዋን እዮም።) ይብል። (ማቴ ፲፪፥፵፪/12፥42) ነቲ ቃል ኣብ እንሰምዓሉ ከም ልቢ ፈርዖን ልብና ምትራር ዝጠቕም ኣይኮነን። ሰብ ነነዌ ልቦም ብዘይምትራሮም እቲ ኣብ ልዕሊኦም ኣንጠጥዩ ዝነበረ መዓት ናብ ምሕረት ተለዊጡሎም። ንሕና’ውን ካብቲ ዝመጽእ ቍጥዓ ኣምላኽ ክንመልቝ እንተኾይንና፤ ንሰብ ነነዌ ክንመስል ይግባእ። ካብኦም ዘይምምሃርና ኣብቲ ናይ ፍርዲ እዋን መፋረዲ ከይኮኑና ንነፍስና ንፍራህ። ስለዚ እያ ድማ ቤተ ክርስቲያን ነቶም ካብ ሕገ እግዚአብሔር ንዝረሓቑ ምእመናንን ንኵሉ ሰብዓ ዓለምን፤ ከምቶም ሰብአ ነነዌ ክንስሑን ብጾምን ጸሎትን ምስ እግዚአብሔር ክዕረቑን ከምዝግባእ ንምዝክኻር ንጾመ ነነዌ ካብቶም ሾብዓተ ኣጽዋማት ሰሪዓ ትርከብ ዘላ።

መሓሪ ኣምላኽና ጾምና ጸሎትና ተቐቢሉ ምሕረቱ ክእዘዘልና ፍቓዱ ይኹነልና። ሱባኤና ብሰላም ኣጀሚሩ ብሰላም የፈጽመና።

አስተርእዮ - ግልጸት ኣምላኽ

2012-01-28T00:51:00.000-08:00

ብመንጽር ቀመርን ግጻዌን ቤተ ክርስቲያን እዚ ዘሎናዮ እዋን ዘመን አስተርእዮ ተባሂሉ ይፍለጥ። መሠረቱ ድማ አስተርአየ ካብ ዝብል ናይ ግእዝ ቃል ዝወጸ እዩ። ኣርኣየ ኣግሃደ ከሠተ ከም ማለት እዩ። ብቋንቋ ጽርዒ’ውን ኤጲፋንያ ይብልዎ። ትርጉሙ ድማ ብተመሳሳሊ ምግላጽ ምግሃድ ማለት እዩ። ስያሜኡ ከኣ እግዚአብሔር ኣምላኽና ኣብዚ እዋን እዚ ንደቂ ሰባት ካብ ዝፈጸሞምን ዘግሃዶምን ዕጹብ ነገራት ዝተበገሰ እዩ። አስተርእዮ ተባሂሉ ዝፍለጥ እዋን ድማ ካብ ልደት ጐይታ ዝጅምር ኮይኑ ክሳብ ምእታው ዓቢይ ጾም ዝቕጽል እዩ። እቲ ስያመ ዘመንን ትርጉሙን ከም ዘለዎ ኮይኑ፡ ብስያመ ዕለት ግና ብፍሉይ ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን ኣምላኽ ንዝወለደት ክብርት ወላዲተ አምላኽ ቅድስት ድንግል ማርያም ዕለተ ዕረፍታ ንዝኾነ ፳፩ ጥሪ ሂቦም ይሰምይዎ። እዚ ኸኣ ብዘይ ምኽንያት ኣይኮነን። እቲ ዓቢ ምግላጽ ማለት እቲ ዘይረአ ኣምላኽ ክረአ፤ እቲ ዘይውሰን ክውሰን፡ እቲ ዘይድህሰስ ረቂቕ ኣምላኽ ክድህሰስ፡ እቲ ዘመን ዘይውስኖ ኣምላኽ ዘመን ክቝጸረሉ ዝኸኣለ፡ ባህርዩ ከይገደፈ ብተዋሕዶ ሥጋ ለቢሱ ፍጹም ሰብ ናይ ዝኾነሉ ምሥጢር ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ብምዃኑ እዩ። እምበኣር ብምድራውያንን ብሰማያውያንን ፍጡራት እትምስገን ወላዲት ኣምላኽ ንኣምላኽ ብዝወለደትሉን አስተርእዮ ብዝተፈጸመሉ ወርኃት ካብዚ ዓለም ናብቲ ዘይኃልፍ ዓለም ዝተሳገረትሉን ስለዝኾነ እዩ። ብዛዕባ’ዚ ማለት ዕረፍቲ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ዝምልከት ቅድሚ ሕጂ አስተርእዮ ብዝብል ኣርእስቲ ንዝወጸ ትምህርታዊ ጽሑፍ ንመልከት።

እቲ ቀንዲ አስተርእዮ ምባሉ ግና ኣምላኽ ኣብዚ ወርኃት’ዚ ንደቂ ሰባት ዝፈጸሞ ርእሱ ናይ ምግሃድ ሥራሕ ምዃኑ ነስተውዕል። እቲ ብምልኣት ዘሎ እግዚአብሔር ንደቂ ሰባት ብሓጺር ቁመት ብጸቢብ ደረት ተወሲኑ ምግሃዱ’ውን ቅዱስ ዳዊት ክንበ ከሎ “እግዚአብሔር እግዚእ አስተርአየ ለነ” ኢሉ ነይሩ (መዝ ፻፲፯፥፳፯/118፥27)። ኣብዚ ወርኃት እዚ ግና ነየናይ ፍጻሜ ጐይታ ኢና ብፍሉይ አስተርእዮ እንብሎ? ነባብና ንቐጽል።

ልደት እግዚእነ ወመድኃኒነ

ወዲ ሰብ ኣብ ኃጢኣት ብምውዳቑ ካብ እግዚአብሔር ጐይትኡ ካብ ገነት ቦትኡ ተፈልዩ ነበረ። ብሰንኩ ድማ ጸግኡ ተገፊፉ ባህሪኡ ጐስቊሉ እዩ ነይሩ። ቅድሚ ምውዳቑ’ውን እቲ ምስ እግዚአብሔር ኣብ ዝነበረሉ ሰናይ ዘመን፡ እቲ ብፍስሓ ወበሐሴት ዝሰምዖ ዝነበረ ድምፂ እግዚአብሔር ድኅሪ ምውዳቑስ ኣፍሪህዎ ነይሩ። (ዘፍጥ ፫፥፲/3፥10) ኃጢኣቱ’ውን ምጻር ስኢኑ ሃዲሙ ነበረ። ሕፍረቱ’ውን ክኽውል ኣቝጻል ኣላጊቡ ነበረ። እግዚአብሔር ኣምላኽ ግና ከምቲ ኣቐዲሙ ኣጠንቂቕዎ ንዝነበረ ሕጊ ብምጥሓሱ ሞት እኳ እንተኣወጀሉ፤ ፈቃር ዝኾነ እግዚአብሔር ተስፋ ምሕረትን ድኅነትን ሂብዎ ነበረ። ከምቲ ኣብ ገነት ኣዳም ኣበይ ኣሎኻ ኢሉ ድምፁ ኣስሚዕዎ ዝነበረ፤ ዳግማይ ካብ ጓል ጓሉ ተወሊዱ ከምዝዳሃዮን ከምዘድኅኖን ቃል ኣትዩሉን ነበረ። ነቲ ብሥጋ ከይሲ ተሰዊሩ ንዘስሓቶ ዲያብሎስ’ውን ካብ ዘርኡ ተወሊዱ ርእሱ ከምዝቕጥቅጦ ቃል ኣትዩሉ ነበረ።

እምበኣር እቲ ናይ ተስፋን ትንቢትን ጊዜ ምስ ኣኸለ፡ ዕርቂ ኣብ ማኅፀን ቅድስት ድንግል ተጀመረ። ብፍሉይ ልደት ድማ ተወልደ። “ቃል ሥጋ ኮነ” ከምዝብል ምሥጢረ ሥጋዌ ብካልኣይ ልደቱ ተፈልጠ። እቲ ዕርቂ ክጋሃድ ከምዝጀመረ ኣብቲ ድንቂ ልደቱ ተፈልጠ። ብልደት፡ ኣምላኽ ከምዝቐረበና ፈለጥና፤ ኣዕይንቲ ደቂ ሰባት ረኣይዎ። ድምፁ ተሰምዐ። እቶም ተፈላልዮም ዝነበሩ መላእኽቲን ሰብን ድማ ብሓደ ቋንቋ ክዝመሩ ተራእዮምን ተሰሚዖምን። ኣምላኽ ሰብ ብምዃኑ እቲ ግልጸት ኣምላኽ ሓቂ ምዃኑ ተመስከረ። እቲ ክንገር ዝጸንሐ ትንቢት ነቢያት ከምዝተፈጸመን ከምዝተጋህደን ስለዝተፈልጠ ቤተ ክርስቲያን ንልደት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ከም ሓደ ዓቢይ ፍጻመ ዘመን አስተርእዮ ትገልጾ። ቅዱስ ጳውሎስ’ውን ነዚ ብሥጋ ንዝተጋህደ ምሥጢር መለኮት ከምዚ ኢሉ ይገልጾ። “ብሓቂ እቲ ምሥጢር ኣምልኾ ዓብዪ እዩ፡ ንሱ እቲ ብሥጋ ዝተገልጸ፡ ብመንፈስ ዝተረደአ፡ ንመላእኽቲ ዝተራእየ፡ ኣብ ኣሕዛብ ዝተሰብከ፡ ኣብ ዓለም ዝተኣምነ፡ ብክብሪ ዝዓረገ እዩ።” (ቀዳማይ ጢሞ ፫፥፲፮/3፥16)

ጥምቀት እግዚእነ ወአምላክነ

እቲ ካብ ፍጥረት ዓለም ኣትሒዙ ክውል ዝነበረ ሓደ ካብቶም ዓበይቲ ምሥጢራተ መለኮት ግሁድ ዝኾነሉ ጐይታ ብኢድ ዮሐንስ መጥምቀ መለኮት ክጥመቕ ናብ ባሕረ ዮርዳኖስ ኣብ ዝወረደሉ እዋን እዩ። ሰማያት ተኸፊቶም ድማ ሰማያዊ ምሥጢር ተጋሂዱ። እዚ ኸኣ ሓድነትን ሠለስትነትን ዝገልጽ ምሥጢረ ሥላሴ እዩ። (ማቴ ፫፥፲፫-፲፯/3፥13-17)

ዘመን ዘይቝጸረሉ ኣምላክ ወልደ አምላክ ብሥጋዌ ዘመን ተቖጺሩሉ ፴ ዓመት ምስ ገበረ፤ ናብ ሕዝቢ ወጺኡ ትምህርቲ ቅድሚ ምጅማሩን ኣብ ገዳመ ቆሮንቶስ ቅድሚ ምጻሙን፡ እቲ ቀዳማይ ዝገበሮ ነገር ናብ ዮርዳኖስ ምውራድን ብኢደ ዮሐንስ ምጥማቕን ነበረ። ኣብኡ ድማ ናይ ሓድነትን ሠለስትነት ክገሃድ ከሎ፤ ወልደ እጓለ እምሕያው ብሓጺር ቁመት ብጸቢብ ደረት ብኢድ ዮሐንስ ይጥመቕ ነበረ። “ብእኡ ዝሰመርኩ ፍትዊ ወደይ እዚ እዩ” ዚብል ድምጺ ካብ ሰማይ ካብ እግዚአብሔር አብ ተሰምዐ። መንፈስ ቅዱስ ድማ ብዝተፈለየ ኣካሉ ብርግቢት ኣምሳል ኣብ ርእሲ ጐይታ ዓለበ። በዚ ድማ አብ ወልድ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ሓደ እዋን ብሠለስተ አካላት ተገልጹ። ብዳኅራዋይ ልደቱ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ብሥጋ ንዝተወልደ ኣምላኽ ‘ወደይ’ ብምባል ንሱ ባህርይ ዘእምባህርይ ብቀዳማይ ልደቱ ካብ አብ ብዘይምቅድዳም ዝተወልደ ወልደ እግዚአብሔር ምዃኑ ኣግሃደልና። ሥጋን መለኮትን ከይፈላለየ ‘ወደይ’ ብምባሉ ድማ ብተዋሕዶ ናይ ሥግው ቃል ኢየሱስ ክርስቶስ ሓደ አካል ሓደ ባህርይ ምዃን ኣረድኣና።

እግዚአብሔር ከምቲ ኣብ ዘመነ ብሉይ ብዝተፈላለየ መገድን ምሳሌን ዝግለጸሉ ዝነበረ ዘይኮነስ፤ ኣብ ዘመነ ሓዲስ ፍጹም ሰብ ኮይኑ እዩ ኣብ ሞንጎና ተረኺቡ ፍቕሩ ዝገለጸልና። ብኣፍ ነቢያት ገይሩ ሕገ ኦሪት ከምዝሠርዓልና ዘይኮነስ፤ ብፍጹም ተዋሕዶ ሰብ ኮይኑ ሕጊ ወንጌል ባዕሉ ሠርዓልና። ኣቐዲሙ ኣብ ዘመነ ብሉይ “ሰብ ርእዩኒ ብሕይወት ኣይነብርን እዩ እሞ፡ ገጸይ ክትርኢ ኣይትኽእልን ኢኻ” ኢሉ ንሊቀ ነቢያት ሙሴ ከምዝተዛረቦ ዘይኮነሲ፡ ኣብ ዘመነ ሓዲስ ብተዋሕዶ ሰብ ዝኾነ ወልደ እግዚአብሔር “እቲ ኣብ ሕቚፊ ኣቦኡ ዘሎ ሓደ ወዲ፡ ንሱ ኣግሃዶ።” ብምባል ጋህዲ ገበረልና። (ዘጸ ፴፫፥፳/33:20 ዮሐ ፩፥፳/1፥20።)

ኣብዚ እዋን’ዚ ምስ ልደቱን ጥምቀቱን ስዒቡ ዝዝከር ንሕዝቢ ርእሱ ዘግሃደሉ ቀዳማይ ተኣምሩ እዩ። ነቲ ማይ ናብ ወይኒ ብዘይምዝራብን ግብርን ብኃልዮ ጥራይ ብምእዛዝ፡ እቲ ቀዳማይ ተኣምሩ ኣብ ቃና ዘገሊላ ብምግባር ኣምላኽነቱ ንኵሉ ኣርኣየ። ምኽንያቱ ኣምላኽነቱ ንሰብ ዘግሃደሉ ስለዝኾነን ቀዳማይ ተኣምሩ ኣብ ቅድሚ ሕዝቢ ዝፈጸመሉን ስለዝኾነ ምስ ዘመነ አስተርእዮ ይጽብጸብ።

መጠቓለሊ

ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብኸምዚ መገዲ ምግሃዱ ፍቕሩ ክገልጸልና ስለዝደለየ እዩ። ክቐርበናን ከድኅነናን ከኽብረናን ናብቲ ዘዳለዎ ስፍራ ምእንቲ ከእትወናን ስለዝደለየ እዩ። ስለዚ ነዚ መግለጺ ዘይርከቦ ፍቕሩ ከነስትውዕሎን፡ ሕይወት ዝኾነ ቃሉ ብምኽባርን ትእዛዙ ብምሕላውን ከነኽብሮ ይግባእ። ዘፍቅሮ እንተሎ ትእዛዙ ክሕሉ እዩ ጐይታ ኣዚዙና። ጐይታ ጐይታ ብምባል ጥራይ ፍቕርና ክንገልጽ ዝከኣል ኣይኮነን። የግዳስ ጐይታ ንዝብለና ነገር ፈጺምና ክንርከብ ይግባእና።

እምበኣር ከም ፍቓዱ ክንመላለስ፤ ሰማዕቲ ጥራይ ዘይኮነስ ፈጸምቲ ቃሉ ክንከውን ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና።

ቀርነ መድኃኒት - ቀርነ ሕይወት

2012-01-27T04:11:00.000-08:00

ትርጉም ቀርኒ

ጽኑዕ ተሪር ደረቕ ከም ዓጽቅ ኮይኑ ኣብ ልዕሊ ርእሲ እንስሳት ዝወጽእ፡ ዝበቝል፡ ዝዓቢ፡ ዝነውሕ፡ ብዝበዘኀ ጠዋይ ኣጽማዊ ዝኾነ ኣካል እዩ። (አለቃ ኪዳነ ወልድ ክፍሌ) ቀርኒ ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ዓለም ተመሳሳሊን ተወራራሲን ስያመ ሒዙ ይርከብ። ቀርን፡ (ቀረነ) ቀንድ፡ ቄሬን፡ ቀርን፡ ቃርና፡ cornu፡ horn፡ corne ድማ ይብል።

ቀርኒ ነቶም ኣብ ርእሶም ዝርከብ እንስሳታት ንዝተፈላለየ ነገር ከምዝጠቕሞም ርዱእ ኮይኑ ብቀንዱ ግና ነቶም ዝጻብእዎም ጸላእቲ ንምውጋእን ንምርሓቕን ዘገልግሎም እዩ። ደቂ ሰባት’ውን ካብቶም ቀዳሞት ኣበው ኣትሒዞም፤ ናይ ዝተፈላለዩ እንስሳታት ቀርኒ ንዝተፈላለየ ዕላማ ይጥቀሙሉ ምንባሮም ዝተፈልጠ እዩ፦ ንምሳሌ ቀርነ መለከት። ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ’ውን ቀርኒ ዝብል ቃል ካብ መጽሓፍተ ኦሪት ክሳብ ራእየ ዮሐንስ ዝተጠቕሰ ኮይኑ ከከም ኣገባቡ ብዝተፈላለየ ትርጉም ዝትርጐምን ምሳሌ ዝህብን እዩ። ቀርኒ ኣብ ዝተፈላለየ ንባብ ናይ ኃይሊ፡ ጽንዓት፡ ሥልጣን፡ ልዕልና፡ ኽብሪ፡ ንጉሥ፡ መስፍን ወቦ ዘተርፈ ምሳሌ ኮይኑ ይጥቐስ። ኣብ ሥርዓተ ኣምልኾተ እግዚአብሔር’ውን ከም ሓደ ንዋይ ኣብ ኣገልግሎት ይውዕል ነበረ። ንምሳሌ ቀርነ ቅብዕ። ምሳሌን መልእኽቲ ብዘለዎን ኣገባብ ድማ ኣብ መርዓ ዲያቆናት፤ ቀርኒ ከም መዐጀቢ ኮይኑ የገልግል። ካብኡ ብዝተፈለየን ብዝዓበየን ትርጉሙ ድማ ብቀርነ መድኃኒት ናይ ዝተመሰለ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ምሳሌ ኮይኑ ትንቢት ተነጊሩሉ ዝነበረ እዩ። እምበኣር ንሎሚ ካብ ነገረ ቀርን ንቀርነ መድኃኒ ማእከል ብምግባር ንገለ ውሑድ ምሳሌታት ቀርን ክንርኢ ኢና።

እግዚአብሔር ጥበቡን ምስትውዓሉን ይዓድለና።

ቀርነ ቅብእ

ቀርኒ ኣብ ዘመነ ብሉይ፡ ኣብታ እግዚአብሔር ማኅደሪኡ ክትከውን ኣብ ዝተኃርየትን ዝተቐደሰትን ደብተራ ኦሪት ኣብ ናይ ምቅባእ ምብራኽን ምስያምን ኣገልግሎት ይውዕል ነበረ። በዚ መሠረት ከኣ ንዋያተ ቅዱሳት ቅድሚ ናብ ኣገልግሎት እታ ናይ እግዚአብሔር መቕደስ ምእታዎምን ኣገልግሎቶም ቅድሚ ምጅማሮን ብቀርነ ቅብእ ተቐቢኦም ይኸብሩ (ይቕደሱን) ነበሩ። ኣገልገልትን እግዚአብሔር’ውን ብቀርነ ቀብዕ ተቐቢኦም ንኣገልግሎት እግዚአብሔር ይፍለዩን ይባረኹን ነበሩ። ኣመንቲ እግዚአብሔ’ውን ነቶም በዚ ቅዱስ ቅብኢ ንዝተባረኹ ንዋያት ምስ ዝትንክፉ፡ ይባረኹን ይቕደሱን ምንባሮም ቅዱስ መጽሓፍ ይነግረና። ካብኡ ሓሊፉ’ውን መራሕትን ነገሥታትን ተቐቢኦም ዝነግሥሉ ሥርዓት ኣብ ቀርኒ ብዝምላእ ቅዱስ ቅብኢ ይፍጸም ነበረ። በዚ መሠረት እዚ ኸኣ ነይሮም ቤተ ሌዊ ንክህነት ብቅብአ ክህነት፡ ቤተ ይሁዳ ድማ ንመንግሥትነት ብቅብአ ንግሥነት እናተቐብኡ ናብዚ ክብሪ ዝበቕዑን ዝድይቡን ዝነበሩ። እምበኣር ቀርነ ቅብዕ ካብ ዘመነ ብሉይ ኪዳን ጀሚሩ ምስ ተቐብኦ ኣገልግልትን መራሕትን ዝተኣሳሰረ ኮይኑ ይርከብ። (ዘሌ ፰፥፲፭ ቀዳማይ ሳሙ ፪፥፲ መዝ ፺፪፥፲ መዝ ፻፴፪፥፲፯) ኣብቲ ሥርዓተ መሥዋዕት’ውን ቀርኒ ኣገልግሎት ነበሮ። ኣብ ኣርባዕተ መኣዝን ናይቲ መሰውኢ፡ ኣቕርንቲ መሰውኢ ዚብሃል ነበረ፡ እቲ ደም መስዋእቲ ኸኣ ኣብቲ ኣቕርንቲ ይልከ ነበረ (ዘጸ.፳፱፥፲፪ ዘሌ.፬፥፯)።

እቲ ቅዱስ ቅብኢ ድማ ዝተፈላለየ መኣዛ ካብ ዝህቡ ኣትክልትን ዕጽዋት ተጸሚቑን ተቓሚሙን ዝዳሎን ብፍሉይ ጸሎት ንመንፈሳዊ ኣገልገልት ዝውዕል እዩ፤ እቲ ቅዱስ ቅብኢ ብኸመይ ኣገባብ ክፍጸም ከምዘለዎ ርእሱ ዝኸኣለ ሥርዓት ዝነበሮ እዩ። (ዘጸ ፳፰፥፵፩ ዘጸ ፳፱፥፯ ዘጸ ፴፥፪-፲ ዘሌ ፬፥፫ ዘሌ ፰፥፪ ፴፥፳፪-፳፫ ዘሌ ፱፥፱ ቀዳማይ ሳሙ ፱፥፲፮ ቀዳማይ ሳሙ ፲፥፩ ቀዳማይ ሳሙ ፲፮፥፩ ቀዳማይ ነገ ፲፱፥ ቀዳማይ ነገ ፩፥፴፬) ነዚ ቅብኢ ዝተቐብኡ ድማ ሕዝቢ ንምግልጋልን ንምምራሕን፦ ምስትውዓሉን፡ ጥበቡን፡ ኃይሉን፡ ጸግኡን ካብ እግዚአብሔር ይረኽቡ ነበሩ። ነዚ ጸጋ ዝረኸቡ ድማ ካብ እግዚአብሔር እናተኣዘዙን ቃሉ እናኸብሩ ትእዛዙን ፍቓዱን የፈጽሙ ነበሩ። እምበኣር እቲ ቅዱስ ቅብዒ ኣብቲ ቀርኒ ብምቕማጥን ካብኡ ብምፍስሳን እዩ ኣገልግሎቱ ዝህብ ዝነበረ። ኣብ ሓዲስ ኪዳን ድማ ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ካብ ሓዋርያት ጀሚሩ ንዝሰፈሐ ኣገልግሎት ኣብ ጥቕሚ ይውዕል ኣሎ። ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን ይፍጽመሉ፤ ሀብትን ፈውስን መንፈስ ቅዱስ ድማ ይወሃበሉ (ካልኣይ ቆሮ ፩፥፳፩-፳፪ ቀዳማይ ዮሐ ፪፥፳)

ካብ ጥንቲ እቶም እግዚአብሔር ንሲመትን ኣገልግሎትን ዘይመረጾም ሰባት ምስ ዝኾኑ እቲ ቀርኒ ኣይኽፈትን ኣይፈልሕን ነበረ። ንምሳሌ ነቢየ እግዚአብሔር ሳሙኤል ኣብ ቅድሚኡ ኣኅዋት ዳዊት ነቲ ቀርነ ቅብእ ምስ ቀረቦ ክኽፈት ኣይከኣለን ነበረ። ዳኅራይ ግና ቅዱስ ዳዊት ገና ኣብቲ ሳሙኤል ዘለዎ ከይቀረበ ከሎ እቲ ቀርነ ቅብዕ ከምዝተኸፍተን ኣብ ርእሱ ከምዝፈሰሰን ንግሥነት ከምዝረኸበን ተገሊጹ ኣሎ። ብኸምዚ ኣገባብ ድማ እግዚአብሔር ዝኃረዮ ሰብ ይፍለጥ ነበረ። በዚ ቅብኢ ንዝተሰየመ ሰብ ዘየኽብር፡ ዘይእዘዝ ድማ ንእግዚአብሔር ከምዘይምእዛዝ ነበረ፤ ሰብ ብገዛእ ርእሱ ብድፍረት ንቅቡእ ሰብ ምስ ዝትንክፎ ከቢድ መቕጻዕቲ ይስዕቦ ከኣ ነበረ። ኣብ ሓዲስ ኪዳን ድማ ብዝያዳ ክብረት ዘለዎ እዩ።

እምበኣር ብኸምዚ ኣገባብ ብዝፍጸም ሥርዓት ቀርኒ ናይ ሥልጣን፡ ሲመት፡ ክብሪ፡ ትእምርቲ ንክህነትን ንግሥነትን ናይ ዝምረጹ ሰባት ኣምሳልን ምልክትን ኮይኑ ይግለጽ። ኮይኑ ድማ ኣብቲ ቅብአ ቀርን ሓዲሩ ክብርን ሲመትን ዝህብ እግዚአብሔር ስለዝኾነ፤ እቲ ኃያል እግዚአብሔር ነቶም ዘኃረዮም ብኸምዚ መገዲ የኽብሮምን ሥልጣን ይህቦምን ነበረ። ቀባኢ ዘይብሉ ቅብአት ናይ ባህርዩ ዝኾነ ቅቡእ ዝተባህለ መሲሕ ክርስቶስ ድማ ነቶም ዝኃረዮም ሓዋርያት ብቓሉ ኣኽበሮም። ብንፍሐት ድማ ኣብ ምድርን ኣብ ሰማይን ሥልጣን ሃቦም። ንኵሉ ሓዲጎም ስለዝሰዓብዎን ብርሃን ኮይኖም ንዓለም ስለዘብርሁን ስለ ስሙ ስለተጋደሉን ድማ ኣብ ፲፪ መንበር ዝፋን ኮይኖም ኣብ ልዕሊ ነገደ እስራኤል ክፈርዱ ከምዝኾኑ ኪዳን ተዋህቦም። ነቶም ዝትክእዎም ድማ ብአንብሮተ እድን ቅብዓትን ክሾሙ ምሉእ ሥልጣን ሃቦም። እምበአር ዝሸይምን ዘኅስርን ክርስቶስ ኣምላኽና እግዚአብሔር እዩ። ንምትንሣእን ንምውዳቕን ብዙኃት ንሱ ርእሲ ማእዘን ዝኾነ ክርስቶስ ክብረት እሥራኤል እዩ። (ማቴ ፳፩፥፵፪ ሉቃ ፪፥፳፱-፴፪ ሉቃ ፳፪፥፳፱-፴፪ ግብ ፬፥፩)

ቀርነ ልዕልና

እምበኣር ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ብቀርነ ቅብዕ ኣቢሎም ብዝፈጸሙ ሲመታትን ብዝወሃቡ ክብርታትን፤ ከምኡ’ውን ብጥንተ ተፈጥሮ ቀርኒ ብዘለዎ ኣካላዊ ልዕልናን ርእሳዊ ዝምድናን፤ ቀርኒ ናይ ልዕልናን ክብርን ዓወትን ተምሳል ኮይኑ ይቐርብ እዩ። እተሣዕረ ርእሱ ከምዘድንን፤ እተዓወተ ድማ ርእሱ የቕንዕ። ቀርኒ ድማ እቲ ላዕለዋይ ኣካል ርእሲ ስለዝኾነ ብኸምኡ ተዛሚዱ ይግለጽ።

ነዚ ኣበሃህላ ድማ መዝሙረ ቅዱስ ዳዊት ብዙኅ ምሳሌታት ንረኽበሉ ኢና። “ወበሣሕልከ ይትሌዓል ቀርንነ” (በጸጋኻ ቀርንና ልዕል ይብል) መዝ ፹፱፥፲፯ “ወይትሌዓለ ቀርኑ በክብር” (ቀርኑ ብኽብሪ ልዕል ኪብል እዩ) መዝ ፹፱፥፳፬ ይብል። “ንሕዝቡውን ቀርኒ ኣልዐለ፡ ስለዚ ዅሎም ቅዱሳኑ፡ ደቂ እሥራኤል፡ እቲ ዚቐርቦ ሕዝቢ፡ የመስግኖ ኣሎ። ሃሌሉያ።” መዝ ፻፵፰፥፲፬ ‘ንብዘሎ ኣቕርንቲ ረሲኣንውን ክጒልዕሞ እየ፡ ኣቕርንቲ ጻድቃን ግና ልዕል ኪብል እዩ።” መዝ ፸፭፥፲ ብተወሳኺ’ውን ነቢዪ ኤርሚያስ ብኣንጻሩ ከምዚ ይብል። ድጕ 2:17 “እግዚአብሔር ነቲ ዝሓለኖ ገበረ፡ ነቲ ኻብ ጥንቲ ሒዙ ዝነገረሉ ቓል ፈጸመ። ኣፍረሰ እሞ ኣይደንገጸን፡ መሓጐስ ጸላኢውን ገበረኪ፡ ቀርኒ ተጻረርትኺ ኣልዐለ።” ድጒ ፪፥፲፯

እምበኣር በዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ንባባት ቀርኒ ናይ ልዕልና፡ ክብረት፡ ዓወት ኣምሳልን ምልክትን ኮይኑ ይግለጽ።

ቀርነ መድኃኒት

ኣብ ብሉይ ኪዳን ምሳሌታትን ትንቢታትን ብዝተፈላለይ ኅብሪ ይነገሩ ደኣ እምበር ኣብ ዘመነ ሓዲስ ግና ኣማናዊ ፍጻሜ ከምዘለዎም እሙንን ፍሉጥን ነገር እዩ። ሓደ ካብኡ ድማ ብዛዕባ ቀርነ መድኃኒት ዝተነግረ እዩ ነይሩ። ቀርኒ ንጸላእቲ መውግእን መሥዓርን ከም ምዃኑ፡ ቀርኒ መድኃኒት ዝተባህለ ንጸላኢና ዲያብሎስን ሞትን ዝሠዓረልና፡ መውግኢ ሞት ንዝኾነ ኃጢኣት ዝደምሰሰልና ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። እምበኣርከስ ብዛዕባ ምብቋልን ምትንሣእን ቀርነ መድኃኒት ክርስቶስ በብዘመኑ ብዙኃት ነቢያት ተነብዮም ነይሮም። ንመረዳእታ ክኾነና ድማ ንገሊኦም ክንጠቕስ ኢና።

መካን ዝነበረት ሃና፡ ኤሊ ምስፍንናን ክህነትን ኣጣሚሩ ይመርሕ ኣብ ዝነበረሉ እዋን እግዚአብሔር ውላድ ክህባ ኣብ ቤተ እግዚአብሔር ቀሪባ ካብ ልባ ጸሎታ ኣብ ተዕርገሉ ዝነበረ እዋን ሓደ ትንቢት እግዚአብሔር ኣምላኽ ኣዛሪብዋ ነይሩ። ጸሎታ’ውን ብቀርኒ ልዕልና ጀሚሩ ብቀርኒ መድኃኒት ዝፍጽም ነበረ። (ቀዳማይ ሳሙ ፪፥፩-፲)። “ወያሌዕል ቀርነ መሢሑ” (ንቐርኒ መሲሑ ልዕል የብሎ) ድማ ኢላ ተነቢያ ነይራ። ጸሎታ ዝሰምዐ ኣምላኽ ድማ ነገሥታት ዝቐብእ ዓቢይ ነቢይ ዝኸውን ውላድ (ነቢዪ ሳሙኤል) ሂቡ ምድናና ኣቕነዐ። ሓዘና ደበሰ። ኣብ ሞንጎ ሕዝባ ቀርና ኣልዓለ። ከምቲ ትንቢታ ድማ ንኵሉ ሕዝቢ መድኃኒት ዝኸውን ቀርነ መድኃኒት ተወሊዱ ንኵሉ ሕዝቢ ካብ ሞትን ውድቐትን ኣልዓለ።

ብዛዕባ እቲ ዝመጽእ መድኃኒት ዝኾነ መሲሕ ዝሰፈሐ ትንቢት ዝተጻሕፈሉ መዝሙረ ዳዊት’ውን “ወበህየ አብቍል ቀርነ ለዳዊት” (መዝ ፻፴፩፥፲፯) ይብል። ንጊዜኡ ንዘሩባቤል ዝተነግረ እኳ እንተኾነ ፍጻሜኡስ ብሥጋ ካብ ዳዊት ወገን ንዝውለድ ወልደ ዳዊት ተባሂሉ ንዝተጸወዐ ኣምላኽናን መድኃኒናን ክርስቶስ ዝተነግረ ነበረ። ነዚ ድማ ከረጋግጽ ከምዚ ኢሉ ይቕጽል “ወአስተዴሉ ማኅቶተ ለመሲሕየ” (ንመሢሐይ መብራህቲ ኣዳሎኹ)። ሃብተ ትንቢት ዝተዓደለ ቅዱስ ዳዊት ኣብ ልዕሊ ጸላእቱ ኃይሊ ንዝሃቦን፡ ካብ ኢድ ሳኦል ንዘድኃኖ እግዚአብሔር ቀርኒ ምድኃነይ - ቀርኒ ሕይወተይ ብምባል ዘሚሩሉ እዩ። “ኣምላኽ ተስፋ ዝገብሮ ኸውሔይ እዩ፡ዋልታይን ቀርኒ ምድኃነይን፡ ግምበይን መህደምየይን እዩ። ኦ መድኃንየይ፡ ካብ ዓመጻ ተድኅነኒ።” ከኣ ይብል (ካልኣይ ሳሙ ፳፪፥፫ መዝ ፲፯፥፪።) ፍጻሜኡ ግና ንሥግው ቃል ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተነግረ እዩ።

እስራኤላውያን ነቶም ዝጻብእዎምን ዘጨንቕዎምን ዝነበሩ ሶርያውያን ከምዝሥዕርዎምን ከምዝድምስስዎምን ምሳሌ ብዝሓዘለ ትንቢት እተዛረበ ሴዴቅያስ ወዲ ኬናዓ ነበረ። ብልማድ ነቢያት ኣቕርንቲ ሓጺን ሰሪሑ ከምዚ ኢሉ ትንቢት ኣብ ቅድሚ ነገሥታተ እስራኤልን ይሁዳን ተዛሪቡ ነይሩ። “ከመዝ ይቤ እግዚአብሔር በእሉ አቅርንት ትወግኦሙ ለሶርያ እስከ ተኃልቆሙ” (ንሶርያውያን ክሳዕ ዝውድኡ በዚኣተን ክትወግኦም ኢኻ ኢሉ ተነበየ) (ቀዳማይ ነገ ፳፪፥፲፩።)

ነቢየ እግዚአብሔር’ውን ብዛዕባ ንቤተ እስራኤል በጃ ክኸውን ብዛዕባ እቲ ዝበቝል ቀርኒ ክንበ ከሎ “በውእቱ ዕለት አበቍል ቀርነ ለቤተ እስራኤል ወለከ እሁበከ ፍቱሐ አፈ በማእከሎሙ ወየአምሩ ከመ አነ እግዚአብሔር።” (በታ መዓልቲ እቲኣ ንቤት እስራኤል ቀርኒ ከብቊል ንኣኻ ድማ ኣብ ማእከሎም ዝተኸፍተ ኣፍ ክህበካ እየ ይብል ሽኡ ኣነ እግዚአብሔር ምዃነይ ክፈልጡ እዮም) ይብል። እዚ ትንቢታዊ ቃል ምስቲ ኣብ መዝሙረ ዳዊት ዘሎ ዝሰማማዕ እዩ። ንጊዜኡ ነቶም ንሕዝቢ እስራኤል ካብ መግዛእቲ ባቢሎን መሪሖም ንዝወጽኡ ባዕል ቂሮስ ዝተነግረ ይኹን እምበር ንኵሉ ሕዝቢ ካብ መግዛእቲ ዲያብሎስ ናጻ ንዘውጽእ ክርስቶስ ኣምላኽና ዝተነግረ እዩ ነይሩ። ክሡት ኣፍ ክህበካ እየ ዝተባህለሉ ድማ ትንቢት ገሊጹ ንዝተዛረበ ዘካርያስ ካህን ዝጠቕስ ነበረ (ሕዝ ፳፱፥፳፩)።

እምበኣር እቲ ምልኣት ዘመን ኮይኑ እቲ ትንቢት ፍጻሜ ክረክብ ኣብ ዝቐረበሉ መንፈስ ቅዱስ ዘዛረቦ ጻድቕ ካህን ዘካርያስ ኣቦ መጥምቀ መለኮት ቅዱስ ዮሐንስ ከምዚ ኢሉ ተፈሢሑ ተዛሪቡ ነይሩ። “አንሥአ ለነ ቀርነ መድኃኒትነ” (በቶም ካብ ጥንቲ ዝነበሩ ብኣፍ ቅዱሳት ነብያት እተዛረቦ፡ ኣብ ቤት ዳዊት ባርያኡ ቀርኒ ምድኃን ኣተንሥኣልና)። እዚ ቃል እዚ ከምቲ ኣቐዲሙ ብኣፍ ነቢያት ዝተነግረ ሕጂ ድማ ብካህን ዘካርያስ ኣቢሉ ፍጻሜ ትንቢት ከምዝኣኸለን ብኣምላኽናን መድኃኒናን ከምዝተፈጸመ ዘብስር ነበረ። (ሉቃ ፩፥፷፱)

ሰላም ለትንሣኤከ እንተ ተጠየቀ ቦቱ፡

ዜና ትንሣኤሆም በክብር ለቁዱሳን ዘሞቱ፡

ኢየሱስ ክርስቶስ ለዳዊት ቀርነ መንግሥቱ፡

በዓለ ትንሣኤ ፋሲካነ ዝንቱ፡

እስመ ሥርዓቱ ለእስራኤል ውእቱ። (መልክአ ኢየሱስ)

ሄኖክ’ውን ንወዱ ማቱሳላ እግዚአብሔር ብራእይ ንዘርኣዮ ነገር ክገልጸሉ ከሎ ካብ ፍጥረተ ዓለም ክሳዕ ምጽአት ብዛዕባ ዝኸውን ናይ ደቂ ሰባት ኣብ ዝገለጸሉ ንዝተፈላለየ እንሰሳታት እናጠቐሰ ኣብ ልዕሊ ጸላእቲ ዓወት ንዝረኸበሉ ቀርኒ ይጠቕስ ነበረ። (ሄኖ ፵-፵፬)

ቀርነ ዲያቆን

ዘሎናዮ እዋን ዘመነ አስተርእዮ ኮይኑ ዘለና ብፍሉይ ድማ ዘመነ መርዓዊ ይብሃል። ድኅሪ በዓለ ልደት ካብ ምእታው ጥሪ ኣትሒዙ ክሳዕ ዓቢይ ጾም ዝኣትወሉ ድማ ዘመን ድማ ምስቲ ዝጸንሐ ወቕቲ ሓረስታይን ልማዳዊ ትውፊትን ብብዝኂ ቃል ኪዳን መርዓ ዝፍጸመሉ እዩ። ኣብዚ እዋን ድማ ቃል ኪዳኖም ብንጽሕናን ብፍሉይ ከብካብን ካብ ዝፍጽሙ እቶም ኣብ ኣገልግሎት ቤተ ክርስቲያን ጽሙዳትን ንተልእኾ ፍጡናትን ዝኾኑ ዲያቆናት ብቐዳምነት ይጥቐሱ።

እምበኣር ኣብ መርዓ ዲያቆን ብተምሳል ዝግበር ሓደ ፍሉይ ሥርዓት ኣሎ። እዚ ኸኣ ዲያቆን ንኣገልግሎት ተሓርዩ ንተልእኾ ተመሪጹ ብጳጳስ ናይ ተቀብኦ መዓርግ ዝወሃቦ ከም ምዃኑ፡ ናብ ዝለዓለ መዓርገ ክህነት ክሰጋገር ዝኽእል ምዃኑ ንምምልካት ብአኽሊል ወቂቡ ብመዘምራን ተኸቢቡ ብቀርኒ ሓርሽ ተዓጂቡ ይምርዖ። ሊቀ ነቢያት ሙሴ ቅድሚ ምማቱ፡ ነቶም ነገዳተ እሥራኤል ትንቢት ብዝተሓወሶ ቡራኬኡ በብሓደ ኣብ ዝባረኸሉ ንክብሪ ዮሴፍ ብኣቕርንቲ ሓርሽ መሲሉ ተዛሪቡሉ ነይሩ። “ግርማ ዮሴፍ ከም በዅሪ ኣርሓ ብተይ ኣቕርንቱ ኣቕርንቲ ሓርሽ እዩ። ብኡ ገይሩ ንዅሎም ሕዝብታት ይወግኦም” (ዘዳ ፴፫፥፲፯) በዚ ተምሳል ድማ እቶም ኣብ መርዓ ዲያቆን ነቲ ቀርኒ ኣብ ርእሶም ተኺሎም ዝዕጅቡ ብኵሉ ኣንፈት እናዘሩ ከም ብተይ እናዓንደሩን ነቶም ኣብቲ ከብካብ ንዝተጋብኡ ሕዝቢ ከም ምውጋእ ብዝመሰልን ብዘፈራርህን ነገር ክዘሉ ይረኣዩ። ቅዱስ ዳዊት’ውን ብተመሳሳሊ ከምዚ ኢሉ ነይሩ። “ወያደገድጎ ከመ ላሕመ ሊባኖስ ወፍቁርሰ ከመ ወልድ ዘአሐዱ ቀርኑ።” (ንእምባታት ሊባኖስ ከም ብተይ የሰራስሮም፤ ንእምባታት ሄርሞን ድማ ከም ጣዕዋ ሓርሽ የዐንድሮም።) (መዝ ፳፰፥፮) ቀርኒ ሓርሽ ሒዝካ ምዝላልን ምድባልን ናይ ዲያቆናት ቅልጣፈ ተልእኾ ዘመልክት ኮይኑ፤ በቲ ሓደ ከም ብተይ ተሰራስሮም ከም ጣዕዋ ሓርሽ (ጎባይ) ተዐንድሮም ከም ዝብሎ ናይ ድንግልናን ናይ ዕድመ ንእስነት እዋን ዝገልጽ እዩ። ደጊም ግና ሕጊ ፈጺሞም ናብ ዕብየት ሓላፍነትን፡ ጾር ምስካምን ከምዝሰግሩ ዘመልክት እዩ። ኣብቲ ቀርኒ ሓርሽ’ውን ዝረአ ሕርጎ ሕርጎ፤ ዲያቆናት ካብ ዝተሓተ ናብ ዝለዓለ መዓርግ ዝሰጋገሩ ምዃኖም ዘመልክት እዩ። እቲ ብልሒ ቀርኒ ኸኣ ዲያቆናት ብብሊሕ ኣእምሮን ትምህርትን ንመናፍቓን ተኻራኺሮም ዝረትዕሉን ኣንጻር ሃይማኖት ንዝተለዓለ፡ ኣብ ርእሲ ኣቦታቶም በቚሎም (ተሠሪቶም) ብትብዓት ዝዋግኡ ምዃኖም ንምምልካት እዩ።

መጠቓለሊ

ትንቢታትንን ምሳሌያትን ብሉያት ምእንቲ ድኅነት ዓለም ሰብ ንዝኾነ ኣምላኽ ማእከል ዝገበሩ እዮም። እቲ ብምሳሌ ቀርነ ቀብእ ኣብቶም ኅሩያኑ እናኃደረ ክብርን ሥልጣንን ሲመትን ዝህብ ዝነበረ እግዚአብሔር፡ ኣብ ዘመነ ሓዲስ ድማ ብፍጹም ተዋሕዶ ሰብ ኮይኑ ባዕሉ ንሓዋርያቱ ኀረየ፤ መሃረ፤ ሥልጣን ክብርን ሃበ። ካብኡ ንደኃር’ውን ካብ ሓዋርያት ብዝመጸን ዘይተበተከን ሰንሰለት ኣብቶም ኅሩያን እናሓደረ ንዝለዓለን ዘይሓልፍን ክብርን ሥልጣንን ሲመትን ጸጋን ክህብ ይነብር ኣሎ። እዚ ጸጋን ሃብተ መንፈስ ቅዱስን ከኣ እቲ ትንቢት ዝተነግረሉ ምሳሌ ዝተመሰለሉ ቀርነ መድኃኒት እግዚአብሔር ፍቕሪ ሰብ ስሒብዎ ሰብ ስለዝኾነ ዝተረኽበ ስለዝኾነ እዩ። ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ቀርኒ መድኃኒትና ቀርኒ ሕይወትና እዩ። ዲያቆናት ቤተ ክርስቲያና’ውን ኣኽሊለ ክብሪ ደፊኦም፤ ብድሙቕ ከብካብን መዝሙርን “…አክሊል ዲበ ርእሶሙ” እናተባህለሎም ተኸቢቦም ብቀርኒ ሓሪስ ምዕጃቦም ንመን ብኸመይን ከምዘገልግሉ ንምግላጽን ኣብ ቅድሚኦም ዘሎ ኃላፍነት ኵሉ ነኸስተውዕሎ እዩ።

ኵልና ብክርስቶስ ክርስቲያን ብወልድ ውሉዳት ተባህሊና ብስሙ ከቢርና ንጽዋዕ ዘሎና ነቲ ምእንታና ክብል ካብ ሰማያት ሰማያት ወሪዱ ካብ ቅድስት ድንግል ንዝተወልደልና ንዝተሰቕለልና ቀርነ መድኃኒትና - ቀርኒ ሕይወትና ጐይታ ኣብ ቃሉ ብምጽናዕ ትእዛዙ ብምሕላው ፍቓዱ ብምፍጻም ናቱ ምዃንና ነረጋግጽ። ክብርን ምስግናናን ነቕርበሉ። ከምቶም ቅዱሳን ኣቦታትና ኣብ ሕጉን ሥርዓቱን ንመላለስ።

አምላከ ቅዱሳን ቀርነ መድኃኒትና ዝኾነ እግዚአብሔር ቤተ ክርስቲያናንን ሃገርናን ሕዝብናን ይዓቅበልና።

ቅዱሳት መጻሕፍትን ትውፊትን ቤተ ክርስቲያንና ብዛዕባ ሰብአ ሰገል እንታይ ይብሉ፧ (ሣልሳይን መወዳእታን ክፋል)

2012-01-24T09:43:00.000-08:00

እቲ ኮኸብን ትንቢታዊ ትርጉሙን

ኣዳምን ደቁን ብትንቢትን ብተስፋን ክርእይዎ ዝጽበዩ ዝነበረ ኮኾብ ክርስቶስ ነበረ። ብዛዕባ’ዚ ኮኾብ ድማ ካብ ወገን ዘርኢ ያዕቆብ ከምዝርከብ ኣቐዲሙ እግዚአብሔር ንዝዛረቦ ጥራይ ጠቒሱ ዝዛረብ ዝነበረ በለዓም እዩ። በለዓም ነቲ ካብ ምድሪ ግብጺ ብ፲ ድንቂ ድንቂ ተኣምራት ኣብ መወዳእታ ድማ ባሕሪ ከፊሉ ንፈርኦን ምስ ሠራዊቱ ኣስጢሙ፤ ነገሥታት ሥዒሩ ንዝመጸ እግዚአብሔር ዝኣምላኹ ሕዝቢ ክረግሞ ብባላቅ ተዓሲቡ እኳ እንተነበረ መልኣኽ እግዚአብሔር ብዝኣዘዞ መሠረት እግዚአብሔር ንዝገልጸሉ ትንቢትን ቡራኬን ጥራይ ይዛረብ ነበረ።

ሓደ ካብኡ ድማ ነቲ ኣብ ጐልጐል ተሰጢሑ ንዝነበረ ሕዝቢ እሥራኤል ኣማዕድዩ እናጠመተ “እርእዮ ኣሎኹ፡ ሕጂ ደኣ ኣይኮነን፤ እጥምቶ ኣሎኹ ግናኸ ቀረባ ኣይኮነን። ካብ ያዕቆብ ኮኾብ ኪወጽእ ካብ እስራኤል ከኣ በትሪ መንግሥቲ ኪትንሥእ እያ።” (ዘኁ ፳፬፥፲፯/24፥17) ዝብል ድንቂ ትንቢት ብዛዕባ ካብ ዘርኢ ያዕቆብ ካብ ወገን ዳዊት ንዝውለድ ኣማናዊ ኮኾብ - ክርስቶስ ምዝራቡ እዩ። እቲ ንኵሉ ዝገዝእ በትሪ መንግሥቲ ዘለዎ ድማ ንሱ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። በለዓም “ኣታ ያዕቆብ ድንኳናትካ፡ ኣታ እስራኤል ድማ ማኅደርካ ክንደይ ይጽብቕ” ብምባል ብዛዕባ መኅደሪኡ ዝኾነት ወላዲት ኣምላኽ ቅድስት ድንግል ማርያም ንዝረኣዮ ኣድኒቑ ዝተነበዮ ትንቢት’ውን ምስ ትንቢት ቅዱስ ዳዊት ዝሰማማዕ እዩ። “ንሱ ንእግዚአብሔር ከም ዝመሐለ፡ ቦታ እግዚአብሔር፡ መሕደሪ ነቲ ናይ ያእቆብ ስልጡን ክሳዕ ዚረክብሲ፡ ብሓቂ ናብ ድንኳን ቤተይ ኣይኣቱን፡ ኣብ መንጸፍ ዓራተይ ኣይድይብን፡ ነዒንተይ ድቃስ፡ ንዀበሮ ዓይነይውን ሰለምታ ኣይህብን፡ ኢሉ ነቲ ናይ ያእቆብ ስልጡን ከም እተመባጽዐ፡ ዘክረሉ። እንሆ፡ ብዛዕባኡ ኣብ ኤፍራታ ሰማዕናዮ፡ ኣብ ዱር ረኸብናዮ። … እግዚአብሔር ንዳዊት፡ ካብ ፍረ ኽርስኻ ኣብ ዝፋንካ ከቐምጥ እየ፡ …ብሓቂ መሐለሉ፡ ካብኡ ኣይኪርሕቕን እዩ። እግዚአብሔር ንጽዮን ኃርይዋ እዩ እሞ፡ መኅደሪኡ ኽትከውን በሀጋ፡ እዚኣ ንሓዋሩ መዕረፊተይ እያ፡ ብሂገያ እየ እሞ፡ ኣብዚኣ ኽነብር እየ።” (መዝ ፻፴፪/132 መዝ ፵፬/45)

ብዛዕባ በትሪ መንግሥቱ ዝተባህለ ከኣ ባዕሉ ቅዱስ ጳውሎስ ብዛዕባ ክርስቶስ እተነግረ ምዃኑ ኣርጊጹ ተርጓምዎ ኣሎ። “ብዛዕባ ወዱ ግና፡ ኣታ ኣምላኸይ። ዝፋንካ ንዘለኣለመ ኣለም ይነብር፡ በትሪ መንግስትኻውን በትሪ ቕንዕና እያ፡” (ዕብ ፩፥፰/1፥8) ዮሐንስ ኣብ ራእዩ’ውን ከምዚ ይብል “ንሳ ንዅሎም ኣህዛብ ብበትሪ ሓጺን ኪጓስዮም ዘለዎ ወዲ፡ ተባዕታይ፡ ወለደት። እቲ ውሉድ ኸኣ ናብ ኣምላኽን ናብ ዝፋኑን ተመንጠለ።” (ራእ ፪፥፳፮-፳፯ ራእ ፲፪፥፭ ራእ ፲፱፥፲፭)

እምበኣር በለዓም ካብ ዘርኢ ያዕቆብ ክወጽእ ዝረኣዮ ኮኾብ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ስሌና ዝተወልደ፡ ስሌና ፍጹም ሰብ ዝኾነ፡ ስሌና መከራ ዝተቐበለ ዝሞተን ዝተንሥአን ንሱ እቲ ኮኸብ ከምቲ ዝተነግረሉ ካብ ዘርኢ ዳዊት ካብ ዝኾነት ቅድስት ድንግል ማርያም ዝተወልደ ክርስቶስ ምዃኑ ባዕሉ ነጊሩና እዩ። “ኣነ ኢየሱስ፡ ኣብተን ማኅበራት እዚ ነገር እዚ ኺምስክረልኩም ኢለ፡ ንመልኣኸይ ሰዲደዮ ኣሎኹ። ኣነ ሱር ዳዊትን ዘርኡን፡ እቲ ብሩህ ኮኾብ ጽባሕ እየ።” (ራእ ፳፪፥፲፮/22፥16) ከኣ ይብል። እዚ ኮኾብ ጽባሕ ዝተባህለ ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብርሃን ዘበአማን እዩ። ስለዚ ድማ ኣብቲ ዝጸልመቶ ኵሉ የብርህ። ነዚ ምሳሌያዊ ኣገላልጻ ድማ እዩ ቅዱስ ጴጥሮስ ተርጒሙ ዝነገረና። “ኣዝዩ ዝጸንዐ ቃል ትንቢት ከኣ ኣሎና፡ ምድሪ ኽሳዕ ዚወግህ፡ ኮኸብ ጽባሕውን ኣብ ልብኹም ክሳዕ ዚወጽእ፡ ኣብቲ ስፍራ ጸልማት ከም ዜብርህ መብራህቲ ጌርኩም እንተ ኣስተብሀልኩምሉ፡ ሰናይ ትገብሩ ኣሎኹም።” (ካልኣይ ጴጥ ፩፥፲፰/1፥18)

ጒዕዞኦምን ሓጐሶምን

እቲ ዝመርሖም ኮኸብ ቀትሪ ቀትሪ እናመርሐ፡ ምስ መሰየ ድማ ኣብቲ ዘዕርፉሉ ስፍራ እናበጸሐ ድኅሪ ናይ ክልተ ዓመት ጒዕዞ ኣብ ኢየሩሳሌም ኣብጽሖም። እቲ ዝተጓዕዝዎ ጒዕዞ ቀሊል ኣይነበረን። ኣብ መንገዲ’ውን ብዙኅ ፈተናን ሽግርን እኳ እንተረኸቡ ክልተ ዓመት ተጓዒዞም ኢየሩሳሌም ከምዝበጽሑ ተአምረ ማርያም ይገልጽ (ወረከቡ ምንዳቤ ብዙኃ በፍኖቶሙ እስመ ርኅቅት ፍኖቶሙ)። ብዘይካ’ዚውን ኣብ ምቕራብ ናይቲ መገዲ መልኣኽ እግዚአብሔር ከምዘበሰሮም ተአምረ ማርያም ይገልጽ (ወሖረ መልአክ እምኀቤሆሙ ኀበ ሰብአ ሰገል ወዜነዎሙ ከማሁ)።

እቶም ነገሥታትን ብዝኂ ዘለዎም ሠራዊትን ናብ ኢየሩሳሌም ይግስግሱ ምህላዎም ምስ ተፈልጠ ኣብቲ ሕዝቢ ፍርሂ ኣኅደረ። ሕጂ’ውን ፄዋዌ ምርኾ ክመጸና ድዩ ኢሎም ሰንበዱ። እቲ ወረ ድማ ናብቲ ንጉሥ ምስ በጽሐ ንሱ’ውን ተሸበረ። ነቲ ጒዳይ ክፈልጥ’ውን ልኡኻቱ ምስ ብዙኅ ገጸ በረኸት ናብቶም ነገሥታት ከምዝሰደደን፡ እቶም ልኡኻት’ውን ነቶም ነገሥታት መልእኽቶም ከምዘብጽሑ ተአምረ ኢየሱስ ኣስፊሑ ይገልጽ። (ወአብጽሑ ላእካን እምኀበ ነገሥተ ፋርስ ወተስእልዎም በእንተ ምንት ዘመጽኡ ምድረ ፍልስጤም) ንሳቶም ድማ መምጽኢ ምኽንያቶም ኣረድኡ። ብድኅሪኡ እዮም ንንጉሥ ሄሮድስ ዝተራኸብዎ።

ብኣቦታቶም ንዝተነግረ ቃል ኣኽቢሮም ብትንቢት ንዝተመሓላለፈ ቃል ኣሚኖም ነዊሕ ተጓዒዞም ኣብ ኢየሩሳሌም ምስ በጽሑ እቲ ኮኾብ ተሰወሮም። እቲ ዝተወልደ ንጉሥ ኣይሁድ ኣበይ ኣሎ እናበሉ ድማ ክሓቱ ጀመሩ። እቲ ዝመርሖም ኮኾብ ጠሊምዎም ዘይኮነስ መደብ እግዚአብሔር ስለዝነበረ እዩ። እዚ ኸኣ ንሳቶም ንሰብ ኣይሁድ እንተላይ ንሄሮድስ ክሓቱ፤ ሄሮድስ’ውን ነቶም ጸሓፍት ሊቃውንቲ ክሓትት፡ ንሳቶም’ውን መጻሕፍቲ ክምርምሩ ብኡ እናበለ’ውን እቲ ዜና ልደቱ ምእንቲ ኣብ ኵሉ ክፍለጥን ክረጋገጽን ምኽንያት ክኸውን ብምባል እዩ ኢሎም ሊቃውንቲ ይትርጉምዎ፤ ከምኡ ድማ ኮነ።

ብጥበበ እግዚአብሔር ድማ ማእከላይ ስም ተገሊጹሎም ማለት ንጉሥ ኣይሁድ ኣበይ ኣሎ ይብሉ ነይሮም። ላዕለዋይ ስም እቲ ዝተወልደ ኣምላኽ እሥራኤል ኣበይ ኣሎ እንተዝብሉ ሓሳቦም ብእሥራኤል ቅቡል ኣይምኾነን። ታሕተዋይ ስም እቲ ዝተወልደ ሕጻን ኣበይ ኣሎ እንተ ዝብሉ ድማ ኣብ ሃገርና እስራኤል ካብ ዚውለዱ ሕጻናት ኣየናይ ኪበሃል ምእንቲ ከይብልዎም እዩ። ስለዚ ማእከላይ ስም ተገሊጹሎም እቲ ዝተወልደ ንጉሥ ኣይሁድ ኣበይ ኣሎ በሉ እምበር፡ ንሱስ ነገሥታት ዝሰግዱሉ ፈጣሪ ዓለማት፡ አምላከ አማልክት፡ እግዚአ አጋእዝት፡ ንጉሠ ነገሥት ናይ ባህርዩ ዝኾነ ጐይታ እዩ።

ድኅሪ’ዚ ሄሮድስ ንሰብ ጥበብ ብኅቡእ ጸውዖም እሞ ካብቶም ሰብአ ሰገል ድማ ዘመን እቲ ዝተራእዮም ኮኾብ ኣጸቢቑ ተረድአ። ብመጠን ጊዜ ናይቲ ዝተራእዮም ኮኾብ ድማ እቲ እዋን ክልተ ዓመት ከምዝገበረ ኣረጋገጸ። ካብቶም ጸሓፍት ብዝተረድኦ ድማ ስፍራ ልደቱ ቤተ ልሔም ምዃኑ ፈለጠ። ንዓዓታቶም ድማ ኣፋንዩ ምስ ረኸብክምዎ ኣነ ከኣ መጺአ ምእንቲ ክሰግደሉ ንገሩኒ በሎም። ሄሮድሳውያን ተንኰል ልማዶም ስለዝኾነ ኪሰግደሉ በለ እምበር ሓሳቡስ ክቐትሎ እዩ ነይሩ። ከምኡውን እቶም ኪሰግዱሉ ዝመጹ ሰብ ጥበብ እምነቶም ምእንቲ ኪጸንዓሎም መንፈስ ቅዱስ ኣፉ ከፊቱ ኣነ ከኣ መጺአ ክሰግደሉ እየ ከምዝብል ገበሮ። እምበኣር ሰብ ሃገሩ’ውን ይጽበይዎ ነይሮም፤ ይኣምኑሉ ከኣ እዮም ኢሎም እምነት እቶም ሰብአ ሰገል ክድልድል ምኽንያት ኮነ።

ንሳቶም ከኣ ካብ ንጉሥ ሰሚዖም ከዱ። እንሆ እቲ ብምብራቕ ዝረኣይዎ ኮኾብ ኣብ ቤተ ልሔም ክሳዕ ዘብጽሖም ድማ ይመርሖም ነበረ። ኣብ ልዕሊ እታ እቲ ሕፃን ዘለዋ በዓቲ ከም ምምልካት ኢድ ኣንቖልቚሉ ከኣ ደው በለ። በዚ ድማ ምስ ረኣይዎ ኣዝዩ ብዙኅ ሓጐስ ተሓጐሱ። ምኽንያቱ ንክልተ ዓመት ዝተጓዕዝሉን ቃል ኣቦታቶም ሰሚዖምን ኣሚኖምን ብዙኅ ዝደኸሙሉ ነገር ስለዝተፈጸመሎም ኣዝዩ ባህ ኣበሎም። እዚ ሓጐስ ናይ ነቢያት ሓጐስ እዩ። አብርሃም መዓልቱ ርእዩ ዝተሓጐሱሉ ዓይነት ሓጐስ እዩ። ነቢያት በብዘመኖም ነዛ መዓልቲ እዚኣ ክርእዩን፡ ትንቢቶም ፍጻሜ ክረክብ ከምዘይተጸበዩን፡ እዞም ሰብአ ሰገል ግና ብኣዕይንቶም ብምርኣዮም ተሓጐሱ።

እዚ ኮኾብ’ዚ፡ ነዚ ኵሉ መገዲ መሪሑ መሪሑ ኣብ ባሕሪ ድዩ ከጥሕለና ኣብ ገደል ድዩ ከጽድፈና እናበሉ ይሓስቡ ነይሮም። ኣብቲ ዝደለይዎ ቦታ በጺሑ ደው ኢሉ ስለዝረኣይዎ ብዙኅ ሓጐስ ተሓጐሱ። እቲ ብኣቦታቶም ዝተነግረ ነገር ሓቂ ምዃኑ ብምርኣዮም ተሓጐሱ። ናብ ቤት ኣትዮም ነቲ ሕጻን ጐይታ ምስ ቅድስት ማርያም ኣዲኡ ምስ ረኣይዎ፤ እቲ ትርኢት ነቲ ኣብ ኢዶም ምስ ዝነበረ ስእሊ ኮኾብ ዝመሳሰል ኮይኑ ምስ ረኣይዎ ብዙኅ ተሓጐሱ። ኣቦታቶም ዝገደፉሎም ትውፊት ሓቂ ኮይኑ ስለዝረኸብዎ ከኣ ኣዝዮም ተሓጐሱ።

ገጸ በረከት

ሰብአ ሰገል ድኅሪ ብዙኅ ድኻም ዘለዎ ጒዕዞ ኣብ ኢየሩሳሌም በጺሖም፡ እቲ ነገር ክውን ኮይኑ ምስ ረኣይዎ ተሓጒሶም ትም ኣይበሉን፤ እንታይ ደኣ ተደፊኦም ሰገዱሉ። ሳጹኖም ከፊሮም ከኣ ወርቂ ዕጣን ገጸ በረከት ሃብዎ። ናይ ሰማይን ምድርን ፈጣሪ ብሥጋ ከምዝተወልደ ምስ ረኣዩን፡ ንሱ ንጉሠ ነገሥት ምዃኑ ብዘስተብሃሉ ሰጊዶም፤ ካብ ኣቦታቶም እናተወራረሰ ንዝመጸ ህያብ ድማ ወፈዩሉ።

እዞም ነገሥታት ግና ነቲ ክርእይዎ ዝደልይዎ፡ እሞ ብኮኸብ ተመሪሖም ዝተጓዓዙሉ ንጉሥ ምስ ረኸቡ እንታይ ክገብሩ ከምዘለዎም፡ እንታይ’ከ ሒዞሙሉ ከምዝኸዱ ኣቦታቶም እንተዘይነግርዎም፡ ንሕና’ውን ብትውፊት እንተዘይንፈልጦ ብኸመይ ምፈለጥናዮ ነይርና? ንዝተወልደ ሕጻን ንጉሥ ትርጉም ዘለዎን ፍሉይን ህያብ እዮም ወፊዮሙሉ። ዓይነት ናይቲ ገጸ በረኸት’ውን እንተደኣ ኣስተብሂልናሉ እቲ ዝተወልደ ሕፃን ኣምላኽ፡ ፈጣሪ ምዃኑ እንርድኣሉን እዩ። ነዚ’ውን ቅዱስ ዮሐንስ ኣፈወርቅ ክገልጽ ከሎ እቲ ብሰብአ ሰገል ዝቐረበ ዓይነት ገጸ በረኸት ንሓደ ምድራዊ ንጉሥ ዝምጥን ወይ ዝወሃብ ኣይኮነን፤ ሥርዓት መሥዋዕቲ ኣይሁድ’ውን ዝተኸተለ ኣይኮነን። እንታይ ደኣ እቶም ሰብአ ሰገል እቲ ዝተወልደ ንጉሥ ክርስቶስ፡ እግዚአብሔር ኣምላኽ ምዃኑ ፈሊጦምን ኣርጊጾም ተረዲኦምን ዝገበርዎ ዓይነት ህያብ እዩ ይብል።

እቲ ህያብ ብመሠረት ትውፊት ቤተ ክርስቲያን ካብ ሥላሴ ዝተረኽበ እዩ። ሥላሴ ንሠለስተ መላእኽቲ ሃብዎም። ሠለስተ መላእኽቲ ቅዱስ ሚካኤል ቅዱስ ገብርኤል ቅዱስ ሩፋኤል ከኣ ኣምጺኦም ንአዳም ሃብዎ። አዳም ከኣ “ንሥኤ ሕፄኪ” ኢሉ ንሔዋን ሃባ። ሔዋን ንሴት ሃበቶ፡ ካብ ሴት ድማ ካብ ትውልዲ ናብ ትውልዲ ክወርድ ኪዋረድ ጸኒሑ ኣብ ኖኅ በጽሐ። (መጽ አክሲማሮስ) ኖኅ ንሴም ሃቦ፤ ሴም ከኣ ንመልከጼዴቅ ነዚ ሠለስተ ንዋያትን ዓጽመ አበውን ኪሕሉ ሃቦ። ሥርዓተ ብሕትውና ድማ ሠርዓሉ። መልከ ጼዴቅ ብሥርናይን ብወይንን መሥዋዕቲ እናቕረበ ኬገልግል ከሎ አብርሃም ንኃሙሽተ ነገሥተ ሰዶም ሓጊዙ ንኣርባዕተ ነገሥተ ከሎደጎሞር ስዒሩ ንሎጥ ወዲ ሓዉ ካብ ምርኮ መሊሱ ኪምለስ ከሎ ዓወት ስለ ዝረኸበ፤ “በመዋዕልየኒ ትፌኑ ቃለከ ወሚመ ታርእየኒሁ ኪያሃ ዕለተ አው አልቦ” (ኣብ መዋዕለይ ዲኻ ቃልካ እትልእኽ ወይ ድማ ነታ መዓልቲ እቲኣ ዶ ከተርእየኒ ኢኻ በለ። ጐይታ ድማ “ሑር ዕድዎ ለዮርዳኖስ” ኬድካ ንዮርዳኖስ ተሳገር እሞ ምሳሌኡ ክትርኢ ኢኻ በሎ። አብርሃም ንዮርዳኖስ ምስ ተሳገረ መልከጼዴቅ ኅብስትን ወይንን ሒዙ ተቐበሎ። (ቅዱስ ቄርሎስ መጽ ሊቃውንቲ)። ምስኡ ዝጸንሐ ሠለስተ ንዋያተ ወርቅን ዕጣንን ከርበን ከኣ ንአብርሃም ሃቦ። (ዘፍ ፲፬፥፩-፳/14፥1-20)

ነቲ ሠለስተ ንዋያት ድማ አብርሃም ንይስሐቅ፡ ይስሐቅ ንያዕቆብ ሃቦ። ካብ ያዕቆብ ኪወርድ ኪዋረድ ክሳዕ ዳዊት በጽሐ። ዳዊት ንሰሎሞን፡ ሰሎሞን ንሮብአም ሃቦ። በዘመነ ሮብኣም መንግሥቲ እስራኤል ኣብ ክልተ ተኸፍለት። (ቀዳማይ ነገ ፲፪ንመልከት) ኣብ ኢየሩሳሌምን ኣብ ሰማርያን ዝነገሡ ነገሥታት ንሓድሕዶም እናተዋግኡ ኣብ ቤተ መንግሥቲ ዝርከብ ኣቕሑን እዚ ሠለስተ ንዋያትን እናተዘምተ ናብ ብዙኅ መንግሥታት ከም ዝበጸሐ ታሪኽ ይነግር። (ቀዳማይ ነገ ፲፬፥፳፭-፳፮ ኤር ፵፮፥፲፫-፳፮ ካልኣይ መጽ ነገ ፳፬፥፯ ካልኣይ መጽ ነገ ፲፬፥፯-፲፬ ካልኣይ መጽ ነገ ፲፯፥፭-፮ ኢሳ ፰፥፬ ካልኣይ ዜና ፲፮፥፩-፪ ካልኣይ ነገ ፲፪፥፲፯-፲፰ ካልኣይ ነገ ፲፮፥፩-፲)

በቲ ግዜ እቲ ንጉሥ አሶር ነቲ ወርቂ ካብ ሶርያ ናብ ፋርስ ባቢሎን ኣውረዶ ሰብ ጥበብ ድማ ነቲ ወርቅን ዕጣንን ከርበን ኣብኡ ረኾቦም ሒዞም መጹ። ነቲ ሕፃን ምስ ኣዲኡ ረኸብዎ እሞ ተደፊኦም ሰገዱሉ፤ ነቲ ዘምጽእዎ ወርቅን ዕጣንን ከርበን ድማ ገጸ በረኸት ሃብዎ። (ማቴ ፪፥፲፩) ብተወሳኺ’ውን ሽቱ ተማሊኦም ከምዝነበሩ ኣብ ተኣምረ ማርያም ተገሊጹ ኣሎ (ወተንሥኡ እሉ ሰብአ ሰገል እንዘ ይመርሖሙ ኮከብ ወአምጽኡ አምኃ ወርቀ ከርቤ ወስኂነ ወዕጣነ)። ምስቲ ህያብ’ውን ዝተፈላለየ ጨና ምቕራቡ ትንቢት ከምዝነበሮን እቲ ትንቢት’ውን ከምዝተፈጸመ ኣብ ተአምረ ኢየሱስ ተገሊጹ እዩ። እዚ ኸኣ ንግሥቲ ብወርቂ ኦፊር ተሰሊማ ኣብ የማንካ ትቐውም ዝብል ትንቢት ኣብ ዝተፈጸመሉ ከርቤ፡ ሜዓ፡ ሰሊክ ዝተባህሉ ጨናታት ኣብ ኣልባስካ ይጨኑ ዝብል ትንቢት’ውን ክፍጸም ምእንቲ ነዚ ሒዞም ከይዶም ይብል። (መዝ ፵፬/45)

ስለምንታይ ወርቂ ዕጣን ከርቤ፧

ወርቂ ናይ ንግሥነቱ፡ ዕጣን ናይ ኣምላኽነቱ፡ ከርበ ናይ ሞቱ ምሳሌ እዩ። ወርቂ እንገብረሎም ነገሥታት ቅድም ፍጡራን ደሓር ከኣ ኃለፍቲ እዮም። ንስኻ ግና ቅድም ዘይተፈጠርካ ደኃር ከኣ ሕልፈት ዘይብልካ ኢኻ። ዕጣን እንዓጥኖም ጣኦታት ቅድም ዝተፈጥሩ ደሓር ከኣ ዘይተሓልፍ ሕያው ኢኻ። ከርበ ኣምጽኡሉ በለ፡ ምንም እኳ ቅድም ዘይተፈጠርካ ደኃር’ውን ዘይትሓልፍ ሕያው እንተኾንካ ብዝለበስካዮ ሥጋ መሪር ሞት ክትጥዕም ኢኻ ኪብሉ ከርበ ገበርሉ።

ወርቂ ገበርሉ በለ፡ ወርቂ ጽሩይ እዩ። ጽሩየ ባሕርይ ኢኻ። ዕጣን ምዑዝ እዩ። ምዑዘ ባህርይ ኢኻ ክብሉ። ከርበ ንዝተሰብረ ዝጽግን ንዝተፈላለየ ሓደ ዝገብር እዩ። ንስኻ ድማ ካብ ማሕበረ መላእኽቲ ተፈልዩ ንዝነበረ ኣዳም ጽንዓት ነፍሲ ሂብካ ናብ ማኅበረ መላእኽቲ ክትመልሶ ኢኻ ክብሉ ወርቂ ዕጣን ከርቤ ገበሩሉ። (ትርጓሜ ወንጌል) ስሂን ዝተባህለ ጨና ሒዞም ምኻዶም ድማ ስለ መለኮታዊት ክህነቱ ዝተዋህበ እዩ (ወስሂነሂ በእንተ ክህነቱ መለኮታዊት) (ተአምረ ኢየሱስ)።

ወርቂ ዘምጽኦ ካብ ነገደ ሴም እዩ። ምኽንያቱ መንግሥትነት ካብ ነገደ ሴም ስለዝኾነ። ዕጣን ዘምጽኦ ካብ ነገደ ያፌት እዩ። ካህናት ካብ ነገደ ያፌት ስለዝበዝኁ ከርበ ዘምጽኦ ካብ ወገን ካም እዩ። ምእመናን ካብ ነገደ ካም ስለ ዝበዝኁ እዩ።

ሰጊዶሙሉን ገቢሮሙሉን ክምለሱ ከለዉ ከኣ ካብኣቶም ነቲ ዝነኣሰ ብኣምሳለ ሕፃን ነቲ ጐበዝ ብኣምሳለ ወሬዛ (ጐበዝ) ነቲ ሽማግለ ብኣምሳለ ኣረጋዊ ተራእዮም። ወጺኦም ክኸዱ ከኣ እቲ ዝነኣሰ መልክዐኛ ሕጻን በለ። እቲ ጐበዝ ድማ ጽቡቕ ጐበዝ እባ በለ። እቲ ሽማግለ ድማ ጽቡቕ ሽማግለ እባ ድኣ በለ። በዚ ምፍልላይ ርእየቶም ተገሪሞም መላሊሶም ኣትዮም ብዝረኣዩ ድማ ሕጂውን እናተቀያየረ ከምዝተራእዮም ይግለጽ። ኵሎም ድማ በብእዋኑ ሰሠለስተ መልክዕ ረአዩ። በዚ ዝተገልጸሎም ናይ ሓድነትን ሠለስትነትን ምሥጢር እናተገረሙ ድኅሪ ምጽናሕን፤ ነቲ ዝመጹሉ ዕላማ ድኅሪ ምፍጻሞምን መገዲ ምምላሶም ክሓስቡ ጀመሩ።

ፍጻሜ ጒዕዞን ምምላስን

ሄሮድስ ኣነውን ምእንቲ ክሰግደሉ ብኣይ ተመለሱ ዝብል ቃል ነጊርዎም እኳ እንተነበሩ፤ ናብ ሄሮድስ ከይምለሱ መልኣኽ እግዚአብሔር ብሕልሚ ነግሮም። መገዲ ሄሮድስ ገዲፎም ብካልእ መገዲ ናብ ሃገሮም ክምለሱ ድማ ወሰኑ። ብኻልእ መገዲ ኣጋ ምንቃሎም ኣዴና ቅድስት ድንግል መፋነዊ እትህቦም ነገር ኣይነበራን። ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ነቶም ነዚ ገጸ በረኸት ሒዞም ዝበጽሑ ነገሥታት ካልእ እትቕርበሎም ነገር ስለዘይነበራ ድማ ናይ ስገም ኅብስቲ ኣስኒቓ እያ ኣፍንያቶም (ወሶበ አቅረቡ ነገሥት አምኃሆሙ ለዘተወልደ ሕፃን ወሰገዱ ሎቱ ወእንዘ የሐውሩ ሀገሮሙ አስነቀቶሙ እግዝእትነ ቅድስት ድንግል በ፪ ማርያም ወላዲተ አምላክ ኅብስተ ስገም እስመ አልባቲ ካልእ ወኢምንተኒ)።

በዚ መሠረት ነዚ ዝተዋህቦም ከም በረኸት ሒዞምን ብጐይታ ተባሪኾምን ብካልእ መገዲ ናብ ሃገራቶም ነቐሉ። ብኻልእ መገዲ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብኻልእ ኃይለ ቃል፡ ብኻልእ ሃይማኖት ተመሊሶም ናብ ዓዶም ኣተዉ። ብኻልእ መገዲ ክልተ ዓመት ዝተጓዕዙሉ ብኣርብዓ መዓልቲ፤ ብኻልእ ኃይለ ቃል ኣበይ ኣሎ እናበሉ መጺኦም ረኺብናዮ ርኢናዮ እናበሉ ተመልሱ። ብኻልእ ሃይማኖት ንጉሠ ኣይሁድ እናበሉ መጺኦም ኣምላኽ ፈጣሪ እናበሉ ተመልሱ።

ንሕና እተጽዋዕና ነቲ ሕይወትን ብርሃንን ዝኾነን ሕይወት ዝህብን ብርሃን ዝዕድልን ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ሓንሳብ ምስ ፈለጥናን ሰዓብናን ብኻልእ መገዲ እምበር በቲ ብዘይምፍላጥ ዝመጻእናሉ መገዲ ክኸውን ከምዘይብሉን ከምኡውን ከምዘይንምለስ ከምዝተኸልከልናን መሲሉ ቅዱስ ጎርጎርዮስ ዓቢይ ኣብ ድርሰቱ ምሂሩ ነይሩ።

ኣብቲ ናትና ትውፊት ዝግለጽ ብዙኅ ነገር እኳ እንተዘይለ፤ ኣብ ካልኦት ትውፊታት ግና ነዞም ሰብአ ሰገል ቅዱስ ቶማስ ኣብቲ ናብ ሃገረ ህንደኬን ከባቢኡን ኣብ ዝገበሮ ሓዋርያዊ ዑደት ከምዘጥመቖም ይጥቐስ። ኣብ ካልእ ትውፊት ካልኦት’ውን ቅድስት ዕሌኒ ንግሥት ነቲ ኣዕፅምቶም ረኺባ ከም ዝኣከበቶ እሞ ናብ ቍስጠንጥንያ ኣምጺኣቶ ከምዝነበረትን ብዳኅራይ ዘመን ግና ናብ ሚላኖ ጸኒሑ ከኣ ናብ ካልእ ሃገር (ጀርመን) ከምዝግዓዘ ይዝረብ።

እምበኣር ካብዚ ታሪኽ ሰብዓ ሰገል’ዚ እንታይ ንመሃር፧

መወከሲ ጽሑፍ

መጽሓፈ ስንክሳር ዕለት ፳፱ ታኅሣስ

መጽሐፍ ተኣምረ ኢየሱስ

መጽሐፈ ተአምረ ማርያም

መጽሐፈ አክሲማሮስ

መጽሐፈ ገድለ አዳም

መጽሐፍ ማኅሌተ ጽጌ

ጽሑፋት ዮሐንስ አፈወርቅ

ካልኦት ሓጸርቲ ጽሑፋት

ቃና መስክሪ!

2012-01-19T06:47:00.000-08:00

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።

ቃና፡ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ድኅሪ ጥምቀቱ ኣብ ቅድሚ ሕዝቢ ብጋህዲ እቲ ቀዳማይ ተኣምራቱ ዝፈጸመላ እያ። ነዚ ድንቂ ተኣምራት ጐይታ ክትርእይን ክትምስክርን ዝተመርጸት ዓዲ ብምዃና ድማ ስማ ወትሩ ክዝከር ይነብር። እዚ ተኣምር እትፈጸመላ ዓዲ ኣብ ኣውራጃ ገሊላ ስለእትርከብ ድማ ቃና ዘገሊላ እናበልና ንጽውዓ። ጐይታ ነቲ ዕፁብ ዝኾነ ቀዳማይ ተኣምሩ ዝፈጸመሉ ስፍራ ኣብዚኣ ዓዲ - ኣብ ቤት መርዓ ናይ ዶኪማስ ነበረ። ጐይታ ኣብ ቤት መርዓ ተረኺቡ ዝፈጸሞ ቀዳማይ ተኣምር ብምዃኑ ጥራይ ዘይኮነስ፡ እቲ ተኣምር ብዙኅ ትምህርትን መልእኽትን ስለዘለዎ ቤተ ክርስቲያን ካብቶም ፱ ንኡሳን በዓላት ጐይታ ሰሪዓ ብዝደመቐ ኣገባብ ከተኽብሮ ትነብር ኣላ። “እንዘ ሥውር እምኔነ፡ ይእዜሰ ክሡተ ኮነ” “ማየ ረሰየ ወይነ” እናበለት ድማ ነቲ ማይ ናብ ወይኒ ብተኣምራቱ ምልዋጡ እናዘከረት ደስ ብዘብል ሰማያዊ ዜማ ከኣ ነዚ ንዝገበረ ጐይታ ከተመስግኖ ትነብር። እምበኣርከስ ጐይታ ነዚ ድንቂ ተኣምራት ዝፈጸመሉ ዕለት ፳፫/23 የካቲት እንተኾነ’ውን፡ ማይ ምስ በዓለ ማይ ንምግጣሙ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ጽባሕ በዓለ ጥምቀት ፲፪/12 ጥሪ ከምዝኽበር ሥርዓት ሠሪዓትልና ኣላ። በዓለ ጥምቀት ዝማእከሎም ሠለስተ በዓላት ማይ ድማ ኣብ ሠለስተ መዓልቲ ብተኸታታሊ ይኽበሩ።

ቅድሚ ክልተ ሰሙን ኣቢልና፡ ሰማያዊ ኣምላኽ ብተዋሕዶ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ከምዝተወልደ ቤተ ልሔም ንዝረኣየቶ መስኪራትልና ነበረት። ኣብቲ ቦታ ምስክር ክኾኑ ድማ ዝተዓደሙ ሰማያውያን መላእኽትን ምድራውያን ጓሶትን ነገሥታትን እንሰሳትን ነበሩ። ሎሚ ድማ ቃና እትምስክሮ ኣለዋ እሞ ንስምዓያ። ከምቶም ኣብቲ መርዓ ዝተዓደሙ ደቂ ዓዲ ንሕና’ውን ግብሪ ኣምላኽ ክንርኢ፤ ኽብርን ኣማላድነት ወላዲቱ ክንሰምዕ፤ ክብሪ ንጹሕ መርዓ ከነኽብር ተዓድሚና ኣሎና እሞ ነቲ ዝወሃብ ምስክርነት ጽን ምባል የድሊ። ቃና ድማ ነቲ ኣብ ከርስኺ ዝተፈጸመ እሙን ነገር፡ ወይኑ ወዲኡ መቐረት ኣልባ ኮይኑ ንዘሎ ዓለም፡ ብጥርጥር ማእበል ተደፊኡ ኣብ ናይ ክሕደት ባሕሪ ንዝጥሕል ዘሎ ወዲ ኣዳም ዓው ኢልኪ መስክርሉ።

ፍቁረ እግዚእ ዮሐንስ ብዛዕባ ቃና እንታይ በለ፧

ወንጌላዊ ቅዱስ ዮሐንስ ካብ ካልኦት ወንጌላውያንን ሓዋርያትን ብዝተፈልየ፡ ብዛዕባ ኣብ ቃና ዘገሊላ ዝተገብረ መርዓ መዝጊቡልና ኣሎ። ቅዱስ ዮሐንስ ዝጸሓፎ ወንጌል ብትሕዝቶኡ ይኹን ብኣጸሓሕፍኡ ፍልይ ዝበለን፡ ዝያዳ ካልኦት ብረቂቕ መለኮታዊ ምሥጢር ዝሃብተመን እዩ። ከም ካልኦት ወንጌላውያን ምድራዊ ልደት ጐይታ ወይውን ጐይታ ብሥጋዌ ንዝፈጸሞም ነገራት ኣይኮነን ወንጌሉ ዝፈለመልና። ኣካል ምስ ህልውና ተገሊጹሉ፡ ናይ ቃል ብቕድምና ምንባርን ዘለዓለማዊ ኣምላኽነትን ብምግላጽ እምበር። ኣብቲ ወንጌሉ’ውን ብዝይዳ ናይ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ባህርይ ኣምላኽነት ኣስፊሑን ኣምሊኡን ዝጸሓፈ እዩ። ስለዚ እዩ እምበኣር ኣቦታት ብዓይነ ንስር ንዝመሰልዎ ወንጌላዊ ዮሐንስ ታኦሎግስ (ነባቤ መለኮት) እናበሉ ዝጽውዕዎ።

እምበኣር እዚ ቅዱስ ናይ ምሥጢር ሐዋርያ እዚ እዩ ጐይታና ኣብ ቤት መርዓ ተረኺቡ ንዝፈጸሞ ተኣምር ገሊጹ ዝጸሓፈልና። እዚ መርዓ’ዚ፡ ጐይታ ድኅሪ ጥምቀቱ ናብ ገዳመ ቆሮንቶስ ኣትዩ ፵ መዓልትን ፵ ለይትን ብጾም ድኅሪ ምጽንሑን ንፈተና ሰይጣን ድኅሪ ምሥዓሩን ኣብ ሣልስቱ ዝተገብረ ነበረ ይብለና። እቶም ሰብ መርዓ ቤተ ዘመድ ስለ ዝነበሩ ንቅድስት ድንግል ኣዲኡ ናብዚ መርዓ ዓዲሞማ ነበሩ። ጐይታ’ውን ምስ ደቀመዛሙርቱ ተዓዲሙ ኣብቲ መርዓ ተረኺቡ ነበረ። እቲ መርዓ ብጽቡቕ ኣገባብ እናቐጸለ እንከሎ፤ እቶም ሰብ ውራይ’ውን ኣጋይሾም ብጽቡቕ ዕንግዶት እናተቐበሉ ከለዉ፤ ዝቐረብዎ ስቴ ወይኒ ተወድአ። ኣብቲ ፍስሓ ዝዓሰሎ ቤት መርዓ፡ ሕፍረትን ጭንቀትን ደባበነ። ነዚ ዝተረድአት ኣዴና ቅድስት ድንግል ግና ወሊዳ ንዘዕብየቶ ገባሪ ተኣምር ዝኾነ ወዳ፡ ገና ዓለም ከይተጋህደላን ከይፈለጠቶን ከላ፡ ፍጹም ኣምላኽነቱ ዝኣመነትን ዝፈለጠትን ኣዲኡ ወላዲቱ ብምዃና፡ ናብ ወዳ ብቀጥታ ብምኻድ ገለ ክገብር ከምዘለዎ ብዘዘኻኽር ኣገባብ “ወይኒ እምበር የብሎምን” በለቶ። ንዓና ትምህርቲ ብዝኸውን ፍሉይን ረቂቕን ምሥጢር ከኣ ጐይታ ንክብርቲ ኣዴኡ መልሲ ሃባ። “ኣቲ ሰበይቲ፡ ምሳኺኸ እንታይ ኣሎኒ ጊዜይ ገና ኣይበጽሔን” በላ ብምባል እዚ ቅዱስ ወንጌላዊ ይነግረና።

እምበኣር ኣብዚ እዩ ኣደን ወድን ንዝተረዳድኡሉ ቋንቋ ኣስተውዕሎን ኣንክሮን ዘድሊ። ወንጌል፡ ኣብ ሞንጎ ወላዲቱ ቅድስት ድንግልን ወዳ መድኃኔ ዓለምን ንዝተገብረ ውሑድ ምዝርራብ እዩ መዝጊቡልና ዘሎ። ወትሩ ድማ ኣብቲ ምዝርራብ ድንቂ ዝኾነን ባህ ዘብልን ምሥጢር ንረኽበሉ ኢና። እዚ ናይ ቃና ድማ ሓደ ካብቲ ውሑድ እዩ። ዓለም ነዚ ቋንቋ እዩ ድማ ክሳዕ ሎሚ ምርዳእ ሸጊርዋ ዘይትርጉሙ ክትህቦ እትፍትን ዘላ። ነስተውዕል! ብብስራት መልኣኽ ብግብሪ መንፈስ ቅዱስ ዝጸነሰቶን ኣብ ማኅፀና ዝጾረቶን፡ ብዝደንቕ ኅቱም ድንግልና ጸኒሳ ዝወለደቶን፡ ጡባ ኣጥቢያ ዘዕበየቶን፡ ሓቚፍ ዝተኸናከነቶን፡ ኣብ ዝባና ዝሓዘለቶን፡ ካብ ምውላዱ ክሳዕ ስቕለቱ ፈጺማ ካብኡ ዘይተፈለየት ኮታ ልዕሊ ዝኾነ ሰብ ጐይታ መን ምዃኑን እንታይ ከምዝገብርን ኣጸቢቓ እትፈልጦ ናይ ምሥጢሩ መዝገቡ እተባህለት ኣዲኡ እያ ንወዳ ኣብ ቃና ተዛሪባቶ። ብሓጺሩ ናብኡ ምምጽኣን ምዝራባን ከኣ ንሱ ክርስቶስ ወዳ መን ምዃኑን፤ እንታይሲ ከምዝገብር ቅድምን ልዕልን ዝኾነ ሰብ ስለእትፈልጥ እያ። ድንቂን ምሥጢራዊን ዘረባ ምስተዛረባ’ውን ነቲ ሕቶኣ መልሲ ከምዝረኸበትሉ ብምርግጋጽ ብቀጥታ ናብቶም ተዓጠቕቲ ምልስ ኢላ “ንሱ ዚብለኩም ኲሉ ግበሩ፡” በለቶም። ጐይታ’ውን ኣዲኡ ንዝበለቶ ኵሉ ፈጸመላ። ሕፈረትን ጭንቀትን ናይቶም ሰባት ከኣ ንማይ ናብ ወይኒ ብምልዋጥ ናብ ሓጐስ ቀየሮ። እቲ ወይኒ’ውን ኣዝዩ ጥዑም ብምንባሩ ኵሎም ዝጠዓምዎ ኣስተንከሩ። ነዚ ተኣምር ርእዩ ዝጸሓፈልና ቅዱስ ዮሐንስ ክንደይ ባህ ዘብል ቃል ምስክርነቱ እዩ ሂቡና። (ዮሐ ፪፥፩-፲፪/2፥1-12) ሎሚ ናይ ኣደን ወድን ዘረባ ዘይተረድኦም ሰባት ወትሩ ክዕንቀፉ ንርኢን ንሰምዕን። እቲ ቋንቋን ቃላቱን’ኳ እንተኸበዶም፡ ነቲ ግብሪ እኳ እንተዝምርምሩን እቲ ሕቶኣ ብዘይ ተወሳኺ ልማኖ ከይደንጐየ ብወዳ ምፍጻሙን እንተዘስተውዕሉ ክንደይ ሰናይ ምኾነ፧!

ቃና - ካብቲ መልእኽታታ

ኣብ ቤት ዶኪማስ ዝተፈጸመ ተኣምር ክንዲ ባሕሪ ዝዓምቚ ምሥጢር እዩ ሓቍፉ ዝርከብ። ቃና ኣብ ውሽጣ ብውሑድ ቃላት ምዝርራብ፤ ብዘደንቕ ጥበብ ኣምላኽ ዝተፈጸመ ተኣምር ሎሚ’ውን ትምስክር ኣላ። ነፍስ ወከፍ ኣብዚ ክፋል ወንጌል ዘሎ ቃል ኃያሎ ምሥጢር ጐይታ ሓቚፉ ይርከብ። ነየናይ ኣልዕሊና ነየናይ ክንገድፎ ይሽገረና፡ እቶም ቀዳሞት ቅዱሳት ኣቦታት ተርጒሞም ንዘጽንሑልና ኣብ ትርጓሜ ወንጌል ንዘሎ ጽሑፋትን ክንመልከትን መምህራን ክንሓትትን ሓደራ ንብል።

ብሊቃውንቲ ትምህርት’ውን ቃና ናይ ወልድ ዋሕድ ጐይታ አምላኽነትን ፍጹም ከሃሊነቱን፡ ናይ ኣዲኡ ቅድስት ድንግል ማርያም ርኅራኀን ኣማላድነትን፡ ናይ መርዓ ክቡርነትን ቅዱስነትን ዝተመስከረላ እያ። ብተወሳኺ’ውን ናይ ኣምላኽ ንወድ ሰብ መድኅን ክኸውን ስቴ መድኃኒት ስቴ ሕይወት ክህብ ብተዋሕዶ ዝተገልጸ ኣምላኽ ምዃኑን፡ ኣዴና’ውን መሠረተ ሕይወት ምዃናን፡ ተዓጠቕቲ ዝተባህሉ መምህራነ ቤተ ክርስቲያን ንዘለዎም ግደ ወቦ ዘተርፈ እትምስክር እያ። ንኵሉ እቲ ቃና ሓቚፋቶ ዘላ ነገራት ምዝርዛር ዝከኣል ስለዘይኮነ፤ ንሎሚ ግና ቃና ካብ ትምስክሮ ንገሊኡ ጨሊፍና ክንርእይ ኢና እሞ እግዚአብሔር ጥበቡን ምሥጢሩን ይግለጸልና።

ቃና - ብመንጽር ምሥጢረ ኤደን ገነት

እግዚአብሔር ኣምላኽ ንአዳም ብአርአይኡን ብአምሳሉን ኣልዒሉን ኣኽቢሩን ድኅሪ ምፍጣሩ ኣብ ኤደን ገነት ኣቐሚጥዎ ነበረ። “ሰብአይ በይኑ ኪኸውን ጽቡቕ ኣይኮነን እሞ ንእኡ እትበቅዕ ደጋፊት ንግበረሉ” ብምባል ድማ እትድግፎ ካብ ኣካሉ ገበረሉ። ንሳ ድማ ሔዋን ነበረት። አዳም ኣቦና’ውን “እዚኣ ዓጽሚ ኻብ ኣዕጽምተይ፡ ሥጋኣ ኸኣ ካብ ሥጋይ እያ፡ ካብ ሰብኣይ ተወሲዳ እያ እሞ፡ ሰበይቲ ትበሃል” ብምባል ሰመያን ኣኽቢሩ ተቐበላን። “ሰብኣይ ከኣ ኣቦኡን ኣዲኡን ይሓድግ፡ ምስ ሰበይቱ ኸኣ ይጠብቕ። ሓደ ሥጋ ድማ ይዀኑ።” ከምዝተባህለ መሠረት ኵሉ ደቂ ሰባት ንዝኾነ ቅዱስ ሕጊ ከብካብ ብፍቓድ እግዚአብሔር ኣብ ኤደን ገነት ተተኽለ። (ዘፍጥ ፪፥፲፯-፳፬/2፥17-24) እዚ ፍጹም ሓድነትን ውሕደትን ዝተክል ቅዱስ ሕጊ ብፍቓድ ሰብ ኣይመጸን፤ እግዚአብሔር ባዕሉ ነቲ ኣኽቢሩን ፈትዩን ንዝለዓለ ክብሪ ንዝመደቦ አዳም ሓሲቡ ዝሠረተሉ እዩ።

አዳም አቦና ግና ተጻባኢ ስለዝረኸበ ኣብቲ እግዚአብሔር ዝሠረተሉ ሕጊ ሓድነት ፈላላዪ ነገር ገጠሞ። ንሱ ኸኣ ዲያብሎስ ነበረ። ብሰንኪ ምኽሪ ዲያብሎስ ከኣ እታ እግዚአብሔር ቀዲሱ ዝሃቦን፡ ንቅድስና እተሓስበት ሓድነት ተናወጸትን ፈረሰትን። እቶም ሓደ ኣካል ዝኾኑ ኣዳምን ሔዋንን ኣብ ክንዲ ንእግዚአብሔር ብሓድነት ኣሥሚሮምን ኣመስጊኖምን ተቐዲሶም ዝነብሩላ ከኣ፡ መፍረስቲ ሕጊ ኮይኖም ክወቃቐሱን ክኻሰሱን ተረኽቡ። ካብታ እግዚአብሔር ዝሃቦም ስፍራ ድማ ተሰጐጉ። እቲ ሓንሳብ ብተንኮል ዲያብሎስ ዝፈረሰ ሕጊ ቅድስና፡ ፍጹም ዝነበረ መንፈሳዊ ዕላምኡ እናተገድፈን፡ ሥጋዊ ሓሳባትን ፈቓዳትን እናተወሰኾን ድማ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ደቂ ሰባት ናብ ርኽሰት ለወጥዎ። ደቂ ሰባት ከኣ በዚ ግብሮም ንእግዚአብሔር ኣሕዘኑዎን፤ ኣቖጥዕዎን። ብኸምኡ ድማ ነዊሕ ዘመናት ተቖጽረ። ዓለም ከኣ ብሰንኪ ምፍራስ እዚ ቅዱስ ሕጊ፡ ብዙኅ መቕሰፍትን ቊጥዓ እግዚአብሔርን ረአየትን መስከረትን። (ዘፍጥ ፮-፯ ዘፍ ፲፱)

እግዚአብሔር ኣምላኽ ግና ድኅሪ ውድቀት ኣዳምን ሔዋንን ባዕሉ መጺኡ ተዳሃዮምን ተስፋ ሃቦምን። እቲ ንአዳም ተዋሂብዎ ዝነበረ ተስፋ ድኅነት ጊዜኡ ምስ ኣኸለ፡ ዳግማይ ምስኡ ክንዕረቕን ደቁ ክንበሃልን ምእንቲ፡ ወልደ እግዚአብሔር ሰበይቲ ካብ ዝተባህለት ዳግማዊት ሔዋን ቅድስት ድንግል ማርያም ተወልደ። (ገላ ፬፥፬-፭/4፥4-5) ዘመኑ ካብ ናብ ዘይብሃለሉ ዘለዓለማዊ ጐይታ ፍጹም ሥጋ ብምልባሱ ዘመን ተቖጺሩሉ ወዲ ፴ ዓመት ስም ኮነ እታ ቀዳማይ ተኣምራት ክገብረላ ዝመረጻ ስፍራ ቃና ነበረት፤ እሞ ኸኣ ኣብ ቤት መርዓ። እግዚአብሔር ሰብ ዝኾነሉ ምኽንያት ንኣዳም ከድኅን ናብቲ ዝቐደመ ርስቱን ክብሩን ክሒሱ ክመልሶ ምእንቲ እዩ። ስለዚ ነቲ እግዚአብሔር ኣብ ኤደን ገነት ንዝሠርዓሉ ሕጊ ኣዳም ኣፍሪስዋ ነበረ እሞ፡ ጐይታ ነዛ ሕጊ ዳግማይ ከሕድሳን ከጽንዓን ክባርኻን ኣብ ቤት መርዓ ተረኽበ። መሠረት ኵሉ ወለዶ ንዝኾነ ሕጊ ኣቐዲሙ ሠርዒዋ ከምዝነበረ እሞ ዲያብሎስ ከምዝዘረጋ፤ ሕጂ ግና ንጸልማት ዲያብሎስ ኣርሒቑ ናብ ዝቐደመ ክብራን ቅድስንኣን ክመልሳ ዝመጸ ምዃኑ ከረድእ ንሱ ኣብ ቤት መርዓ ተረኺቡ፤ ኣብ ቀዳማይ ተኣምሩ ነቲ ማይ ናብ ወይኒ ለዊጡ ባሪኹ ሃቦም።

እምበኣር ቃና ናይታ ዝቐደመት ኤደን ተምሳል እያ። ነቲ ዝተባለሸወ ምድርን ሕይወትን ብደሙ ክቕድስ ዝመጸ እግዚአብሔር ጐይታ እዩ። ቃና ናይ ክርስቶስ እግዚአብሔርነት ትምስክር እያ። እግዚአብሔር ኣምላኽ ንአዳም አቦና ድኅሪ እታ ናይ እግዚአብሔር ፈጣሪነት፡ ኣዛዚነት፡ ሠራዔ ሕግ ምዃን፤ ናይ ኣዳም ፍጡርነት፡ ተኣዛዚነት፡ ተቐባሊ ሕጊ ምዃን፡ ብሓፈሻ ሥርዓተ ኣምልኾት እተፍልጥ ዕጸ በለስ ድኅሪ ምሃቡ እቲ ቀዳመይ ዝሠርዓሉ ሕጊ - ሕጊ ሓድነት ዝኾነ መርዓ ቅዱስ ከብካብ ንጹሕ እዩ ነይሩ። ሰይጣን ግና ብሥጋ ከይሲ ተሰዊሩ ነዚ ቅዱስ ሕጊ ኣፍረሰሉ። እግዚአብሔር ኣምላኽ ድማ ቅድስትን ንጽሕትን ካብ እትኸውን ቅድስት ድንግል ካብ ሥጋኣ ሥጋ ካብ ነፍሳ ነፍሲ ተዋሒዱ ቅድሚ ኵሉ ቀዳማይ ተኣምሩ ነዚኣ ሕጊ ብምቕዳስን ብምብራኽን ጀመረ።

ቃና - ብመንጽር “እታ ሰበይቲ”

አዳም ነታ ካብ ሥጋኡን ዓጽሙን ብምዃና ‘ሰበይቲ’ ዝሰመያ ደጊሙ ኣደ ህያዋን ኮይና እያ እሞ ሔዋን ኢልዋ ነበረ። እምበኣርሲ ሔዋን ብሥጋ ኣደ ኵልና እንተኾነት’ውን፡ ኣማናዊት ናይ ኣዳምን ደቁን ሕይወት ዝኾነትሲ እታ ዳግማዊት ሔዋን ቅድስት ድንግል ማርያም እያ። ኣዳም’ውን እታ ቀዳመይቲ ሰበይቲ ዝበላ ሔዋን ሞት እምበር ሕይወት ኣየምጻኣትሉን። እታ ኣብ ሕቝኡ ዝነበረት ንጽሕቲ ዘርኢ ግና ዳግማዊት ሔዋን ሕይወት ኣምጺኣትሉ። እምበር ብትንቢት እዩ ነታ ሰበይቲ ዝተባህለት ዳግማዊት ሔዋን ሕይወተይ ዝብላ ዝነበረ። ከመይሲ ንሕና ደቂ ሰባት ብምኽንያት ሔዋን ሞት ተዓዊጁልና ነበረ፤ ብምኽንያት ቅድስት ድንግል ድማ ሕይወት ረኸብና። ብምኽንያት ሔዋን ገነት ተዓጽወ፤ ብምኽንያት ድንግል ማርያም ድማ ተኸፍተልና እዩ። ቅዱስ ኤፍሬም ሶርያዊውን ነዚ ነገር እዩ ኣመሥጢሩ ጽሒፉልና “ዘበእንቲአሃ ተሥዕረ ዘቀዳሚ መርገም እንተ ኀደረት ዲበ ዘመድነ በዕልወት ዘገብረት ብእሲት በልዐት እምዕፅ፡ በእንተ ሔዋን ተዐፅወ ኆኅተ ገነት፡ በእንተ ማርያም ድንግል ተርኅወ ለነ ዳግመ (ውዳ ማር ዘኃሙስ)።

ብምዃኑ’ውን ዳግማይ ኣዳም ዝተባህለ ጐይታ፡ ነታ ዝፈትዋን ዘኽበራን ካብ ኣንስቲ ኵሉ ኣደ ክትኮኖ ንዝኃረያ ቅድስት ድንግል “ኣቲ ሰበይቲ” ምባሉ ነየናይ ረቂቕ ምሥጢርን ፍጻሜ ትንቢትን የግህደልና ከምዘሎ ነስተብህል። (ሮሜ ፭፥፲፪-፳/5፥12-20 ውዳ ማር ዘሰኑይ) እቶም ዝቐደሙ አበውን ነቢያትን ብዝተፈላለየ ኅብረ ኣምሳልን ኅብረ ትንቢትን ክገልጽዋን ከመልክትዋን ዝጸንሑ፡ ክብርት ወላዲተ ኣምላክ ክትከውን ዝመረጻ ኣደ ንሳ ከምዝኾነት፡ እዚ’ውን ኣብ ቅድሚ ኵሉ ግሁድ ክኸውን ምእንቲ እዩ “ኣቲ ሰበይቲ” ዝበላ። ናይ ነቢያት ትንቢት መፈጸምታ ንሳ ምዃና ዝምስክር ረቂቕ ናይ ክብሪ ኣጸዋውዓ እዩ። ክብርን ምስጋናን ንእኡ ይኹኖ፡ ኣቦኻን ኣዴኻን ኣኽብር ኢሉ ትእዛዝ ዝሃበ ጐይታ፤ ንኣዴኡ ልዕሊ መንም ኣኽቢርዋ እዩ። እኳ ደኣ መፈጸምታ ትንቢት ንሳ ምዃና ብምግላጽ። ኣብ መልዕልተ መስቀል ምእንታና ኣብ ዝተሰቕለሉ እዋን ናይ ኣዲኡ ነገር ሕጂ’ውን ከየትረፈ ንሕና ደቃ ክንከውን፤ ንሳውን ኣደ ክትኮነና ነቲ ዝፈትዎ ወዲ መዝሙሩ ቅዱስ ዮሐንስ ከርክቦ ከሎ “ኣቲ ሰበይቲ እንሆ ወድኺ” ብምባል እዩ ተዛሪብዋ። ቅዱስ ዮሐንስ ኣብ ራእዩ’ውን ፀሐይ ክርስቶስ ተወንዚፋ ንዝረኣያ፤ ዓቢ ኽብሪ ንዝተዋህባ፤ ምእንቲ መድኅን ዝኸውን ክቡር ወዳ መከራ ንዝተቐበለት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም መፈጸምታ ትንቢት ምዃና ንምዝክኻር ሕጂ’ውን ደጋጊሙ “ሰበይቲ” እናበለ እዩ ጸዊዕዋ።

እምበኣር እታ ካብ ኣዳም ጀሚሩ ትንቢት ዝተነግረላ ሰበይቲ፡ ሕይወት ኣዳምን ደቁን ዝኾነት ዳግማዊት ሔዋን ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምዃና ቃና መስኪራትልና ኣላ። “ኣብ መንጎኻን ኣብ መንጎ እዛ ሰበይትን፡ ኣብ መንጎ ዘርእኻን ኣብ መንጎ ዘርኣን ከኣ ጽልኢ እተክል ኣሎኹ። ንሱ ርእስኻ ኪጭፍልቖ እዩ፡ ንስኻ ድማ ሸዀናኡ ክትነክስ ኢኻ፡ በሎ።” (ዘፍጥ ፫፥፲፭/3፥15) ተባሂሉ መርገም ምስ ተስፋ ብእግዚአብሔር ከምዝተነግረ፡ ርእሲ ዲያብሎስ ብመስቀል ዝጨፍለቐ፡ ጐይታ ዝወለደትልና እዛ “ሰበይቲ” ክብርቲ ወላዲተ አምላክ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም እያ። አበው ወነቢያት ንዘመናት ነዚኣ ኣደን ድንግልን ንዝኾነት ‘ሰበይቲ’ ንዝተባህለት ዳግማዊት ሔዋን ካብ ኣብራኾም ክትውለድ እሞ ሕይወት ክርኽቡ ክጽበዩ እዮም ጸኒሖም ነይሮም። ትንቢትን ምሳሌ’ውን ክንበዩን ክምስሉን ዘመናት ኣሽሓት ዘመናት ኣኅሊፎም እዮም። ኣብ ቃና ዘገሊላ ግና ጐይታ እቲ ናይ ዘመናት ተስፋን ትጽቢትን ኣቦታታ ከምእተፈጸመ ነኸብስሮም እዩ “ኣቲ ሰበይቲ” ዝበላ። እሞ እዚ ነቶም ዝሰምዕዎ ኣዳምን ደቁን ክንደይ ባህ ዘብል እዩ። ኣቦታት ንቃና ኣብ ዝዝክሩሉ እዋን እቲ ነቲ ተኣምራታዊ ወይኒ ጥዒሙ ዘደንቐ ሊቀ ምርፋቅ ናይ ኣቦና አብርሃም ምሳሌ እዩ ዝብሉ። ምኽንያቱ ነታ መዓልቲ ርእዩ ዝተሓጐሰ ንሱ ስለዝኾነ። (ዮሐ ፰፥፶፮/8፥56) ቃና ናይታ ዳግማዊት ሔዋን ዝተባህለት ትንቢት ዝተፈጸመላ ሰበይቲ መንነት ብኣፍ ጐይታ መስኪራትልና እያ እሞ ደስ ይበለና።

ቃና - በመንጽር ዕፀ ሕይወት

ድኅሪ እቲ ሰበይቲ እትብል ቃል ዝሰዓበት “ምሳኺ እንታይ ኣሎኒ” እትብል ሓረግ እያ። እዚ’ውን ካብ ጐይታ ዝተረኽበ ባህ ዘብል ናይ ወላዲቱ ቅድስት ማርያም ኽብርን ልማኖኣ ተሰማዒ ምዃኑን ዘመሳኽር ቃል እዩ። እወ ንዝለመነቶን ንዝሓተቶን ከይፈጽመላ ኣብ ሞንጎኦም ዝኾነ ነገር ኣይነበረን። ዝለመንክኒ ከይፍጽመልኪ’ዶ ሥጋኺ ለቢሰ ማለቱ እዩ። እዚ’ውን ብመሠረት ኣገላልጻ መጽሓፍ ቅዱስን ባህሊ ዕብራውያንን ናይ ኣኽብሮት ኣበሃህላ እዩ። (ቀዳማይ ነገ ፲፯፥፲፰/17፥18 ሉቃ ፰፥፳፰-፳፱/8፥28-28 ንመልከት) እምበኣር ኣብ ሞንጎ ኣደን ወድን ዝተገብረ ዝርርብ ናይ ኣኽብሮትን ፍቕርን ስለዝነበረ እቲ ሕቶ ብዘይ ውዓል ሕደር ከምዝተፈጸመ ቃና መስኪራትልና እያ።

ነቶም ተዓጠቕቲ፡ ጐይታ ንዝብሎም ጥራይ ክፍጽሙ ኣዴና ዝሃበቶም ትእዛዝ ቅድሚ ምፍጻሙ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ልዑል ቃል ንዓለም ኣስመዐ፤ ንሱ ኸኣ “ጊዜይ ገና ኣይበጸሐን” ዝብል ነበረ። ዘገርም ከኣ እዩ። ከምቲ ዓለም ብናታ ርድኢት እትጠውዮ ዘይኮነሲ፡ ኣብ ሞንጎ ኣደን ወድን ዝነበረ ምዝርራብ ምሥጢር ዘለዎ ምዃኑ ጐይታ ባዕሉ ነገረና። ንሳ ብዛዕባ ወይኖም ተወዲኡ ኣብ ጭንቀትን ሕፍረትን ብዛዕባ ዘለዉ ሰብ ውራይ ገለ ነቲ ንሳ ጥራይ እትፈልጦ ተኣምራቱ ክገብር እንሓተተቶ፡ ንሱ ግና ብዛዕባ ጊዜኡ ዘይምእኻሉ ይነግራ ነበረ። እዚ እዩ ድማ ኣብ ሞንጎኦም ዝነበረ ምዝርራብ ክሳዕ ክንደይ ምሥጢር ከምዘለዎ ኣጒሊሑ ዘርእየና ምዃኑ ከነስተውዕሎ ዘዘኻኽረና። ነዚ ዘረባ’ሲ ብዘይክኣ ካብቶም ኣብኡ ዝነበሩ ሰባት መን ክርድኦ ይኽእል? ንሕና ብኣፍኣ ዘሎና ኢና ሓድሽ ነገር ዝኾነና ዘሎ እምበር ኣደን ወድን ደኣ ነሕድሕዶም ኣብተን ዓመታት ክንደይ ምሥጢር ተዘራሪቦም ይኾኑ? ቅዱስ ዮሐንስ’ውን ነዚ ታሪኽ ፈልዩ ስለዝነገረና ዕፁብ ንብል ኣሎና እምበር ክንደይ ዝተገብረ ነገር ከይተገልጸ ከምዝተረፈ ንፍለጥ ንረዳእ። ጐይታ ባዕሉስ ነቲ ምእማኑ ዝጸገሞም “ናይ ምድሪ ነጊረኩም ካብ ዘይትኣምኑስ፡ ናይ ሰማይ ነገር እንተ ነገርኩኹም ግዳ፡ ከመይ ጌርኩም ክትኣምኑ?” ኣይበሎምን ዶ? (ዮሐ ፫፥፲፪/3፥12)

“ጊዜይ” ምባሉ ሊቃውንት ቤተ ክርስቲያንና እግዚአብሔር ንኵሉ ዝገብረሉ ጊዜ ከምዘለዎ ብምግላጽ፤ ጐይታ’ውን ብተዋሕዶ ተኣምራት ዝፍጸመሉ ናቱ ጊዜ ከምዘለዎ ምግላጹ ይጠቕሱ። ኣብቲ ኣጋንእ ዝነበረ ወይኒ’ውን ጠቕሊሉ ክሳዕ ዝውዳእ፡ ተኣምራቱ ዘይገብር ስለዝኾነ ብዛዕባ ፍጹም ምውዳእ ናይቲ ዝነበረ ጽንቃቕ ወይኒ ይዛረብ’ውን ነበረ። ካልእ ብዙኅ ትርጉም ዘለዎ’ውን እዩ። ግና እቲ ቀንዲ ምሥጢሩስ፡ ነቲ ንሱ ናብ ዓለም ዝመጸሉ ዕላማ ብምሥጢራዊ ኣዘራርባ ይዛረብ ምንባሩ እዩ። ኣማናዊ ጒንዲ ወይኒ ዝኾነ ክርስቶስ ኣምላኽና፡ ንዓለም ስቴ መድኃኒት ስቴ ሕይወት (ክቡር ደሙ ኣፍሲሱ) ስተዩ ዝብለሉ ጊዜ ከምዘይኣኸለ እዩ ዝዛረብ ዝነበረ። (ዮሐ ፲፭፥፩/15፥1 ዮሐ ፮፥፶፭/6፥55) ኣብ ቃና ጥራይ ዘይኮነሲ ብተደጋጋሚ’ውን ብዛዕባ እቲ ከስተውዕልዎ ዝነግሮም ዝነበረ ናቱ ምስቃልን ምማታን ምትንሣእን፡ እታ ጊዜ ከምዘይበጽሐት ንሓዋርያቱ ይዛረቦም ነይሩ። (ዮሐ ፯፥፮-፰/7፥6-8) ምስ ቀረበት ድማ ቀረበት ይብሎም ነበረ (ማቴ ፳፮፥፲፰/26፥18)። እምበኣር ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ናይ ምሥጢር መዝገቡ ስለዝኾነት ብዛዕባ ጐድሊዎም ዝነበረ ወይኒ ሓቲታቶ እንተነበረት’ውን፡ ነቲ ዝለመነቶ ምፍጻም እምበር (ወይኒ ምሃብ) ካብ ምፍጻምሲ ዝኽልክሎ ነገር ከምዘየለ ድኅሪ ምንጋር እዩ ነቲ ቀንዲ ናብዚ ዓለም ዝመጸሉ ዕላማ ሓቀኛ ስቴ ወይን ምዃን ግና ‘ጊዜይ ኣይበጸሐን’ ብምባል ዘዘካኽርን ዝምህርን ዘሎ። እምበኣር እታ አዳምን ደቁን ዝጽበይዋ ድኅነት ጊዜኣ ከምዘይኣኸለ ግና ዋናኣ ንሱ ምዃኑ ኣብቲ ንኣዴኡ ኣብ ዝመለሰሉ መልሲ ይገልጸልና ነበረ።

ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ልብን ኵሊትን ዝምርምር ኣምላኽ እዩ። ኣብቲ ቤት ንዘጋጠመ ሽግር’ውን ስኢንዎ ኣይኮነን። ግና ኣዲኡ ክሳዕ እትልምኖ ምጽባዩ፤ ንሳ ምኽንያተ ድኂን መሠረት ድኅነት ምዃና ንምግላጽ እዩ። ናታ ናይ ኣማላድነት ኽብሪ’ውን ምእንቲ ኣብ ኵሉ ክገሃድ እዩ። ንሳ’ውን ብኣማልድነታ ነቶም ዝጐደሎም ከም ዝምላእ ብምግባር ንዝተጨነቑ ኣረጋጊኣን ኣሐጒሳን እያ። ሕፈረቶምን ምድናኖምን ኣርሒቓ እያ። ከምኡ ድማ ወይኒ ሕይወቱ ወዲኡን ኣጥፊኡን መድኃኒቱ ይጽበይ ንዝነበረ ኣዳም ሕይወቱ ዝመለሰሉ መድኃኒት ዝኾኖ እግዚአብሔር እታ ሰብ ዝኾነላ ጊዜ ምስ ኣኸለ፡ ማለት መኅደሪኡ ክትከውን ዝኃረያ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ክሳዕ እትውለድ ከም እተጸበየን ምስ ተወልደት ከኣ ንሱ ካብኣ ሰብ ኮይኑ ንኵሉ መድኃኒት ሕይወት ምዃኑ ንምርዳእ እዩ። ንሱ ሕይወት ንሳ ድማ መሠረት ሕይወት እያ። ብኣኣ ድማ ኵሉ ውላድ ኣዳም ተሓጐሰ። ንሳ ንጽሕቲ ዘርኢ ምስተረኽበት ጐይታ ሰብ ኮይኑ ስለዘድኃነና።

ኣብታ ገነት ዕፀ ሕይወት ነበረት እሞ ኣዳም ድኅሪ ብሓጢኣት ምውዳቑ ክበልዓ እሞ ክሕደስ ደልዩ ናብኣ ኣቋመተ። እግዚአብሔር ግና ብኸምኡ ከድኅኖ ስለዘየደለየ ከልከሎ። ነታ መገዳ ድማ ብሰይፊ ኪሩቤል ከምትሕልው ገበረ። እግዚአብሔር አምላኽ ንኣዳም ፍቕሩ ክገልጽ ድማ ፍጹም ሰብ ብምዃን ባዕሉ ዕፀ ሕይወት-ጒንደ ሕይወት ኮኖ። ብምብላዕ ከምዝሰሓተ፡ ብምብላዕን ብምስታይን ሕይወት ክኾኖ ፍቓዱ ስለዝኾነ “ሥጋይ ዚበልዕ ደመይውን ዚሰቲ ናይ ዘለኣለም ሕይወት ኣላቶ፡ ኣነውን በታ ዳሕረይቲ መዓልቲ ኸተንሥኦ እየ” ብምባል ንድኅነት ኣዳምን ደቁን ዝመጸ ጐይታ ንሱ ምዃኑ ኣወጀ። እምበኣር ቃና’ውን ብተምሳል ናይቲ ወይኒ ጐይታ “ስቴ መድኃኒት ስቴ ሕይወት” ዝኾነሉ ጊዜ እንተዘይበጸሐ’ውን ንኣዳምን ደቁን ዝድኅኑሉ ዕፀ ሕይወት ጒንዲ ወይኒ ንሱ ምዃኑ ነገረና። ቅዱስ ኤፍሬም ሶርያዊ’ውን ነዚ ከረድእ ከሎ “ዳግመ ከፈለነ ንብላዕ እምዕፀ ሕይወት፡ ዘውእቱ ሥጋሁ ለክርስቶስ ወደሙ ክቡር፡ በእንተ ፍቅረ ዚአነ መጽአ ወአድኃነነ” ኢሉ ነበረ። (ካብቲ ዕፀ ሕይወት ክንበልዕ ፈቒዱልና፤ ንሱ ከኣ ናይ ክርስቶስ ቅዱስ ሥጋን ክቡር ደምን እዩ። ስለዘፍቀረና ድማ መጺኡ ኣድኂኑና)

ቃና - ብመንጽር ቅድስት ቤተክርስቲያን

ቃና ብዙኅ ዘድንቕ ምሳሌን ምሥጢርን ሒዛ እትርከብ፡ ናይ ወልደ እግዚአብሔር ኣምላኽነትን ገባሬ መንክራትነቱን፡ ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣማላድነትን ክብርን እትምስክር እያ። በቲ ሓደ ድማ ክብሪ ቅዱስ ሕገ መርዓ’ውን እትገልጽ እያ። ብተወሳኺ’ውን ከም ቀዳማይ ተኣምሩ ምስታ ቀዳመይቲ ስፍራ ኣዳም ኤደን ገነትን ዝተሠርዓሉ ቅዱስ ሕግን ካልእን ከነዛምዳ ጸኒሕና ኢና።

በቲ ካልእ ድማ ቃና፡ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እያ። ኣብ ቃና ኣዲኡ ምስ ገባሪ ተአምራት ዝኾነ ወዳን ኅሩያት ሐዋርያቱ ከምዝተረኽቡን፤ እቶም ሰብ ተዓጠቕትን ሊቀ ምርፋቅን ካልኦት ዕዱማትን ኣብኡ ከምዝነበሩን፡ ሕጂውን ነዞም ኵሎም ሒዛ ዘላ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እያ። ሎሚ’ውን ጐይታ ምስ ኣዴኡ ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ኣለዉ። ኣምላኽ ብፍጹም ብተዋሕዶ ዝተገልጸ ምዃኑ ርቱዕ ምሥጢረ መለኮቱ ዝእወጀላ፤ ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ክብርን ኣማላድነትን ዝንገረላ፤ ትንቢት ነቢያት ስብከት ሓዋርያት ብስሙር ትርጉም ዘቃልሑላ (ብሉያትን ሓዲሳትን)፡ እቶም ከም ትእዛዝን ትምህርትን ጐይታ ነቶም ጥርሖም ዝርከቡ ኣጋንእ (ልቦና ደቂ ሰባት) ዝመልኡን፡ ነቶም ዕዱማት ወይነ ምሥጢርን ሕይወትን ዘስትዩ ትጉሃት ተዓጠቕቲ መምህራን ዝርከቡላ፤ እቶም ነቲ አማናዊ ቅዱሕ ወይን ሰትዮም ዘስተንክሩ ናይ እምነት ኣቦታት ዝርከብዋ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና እያ። ነቲ ቃና እትመስክሮ ክንሰምዕ ግና ዕድሜኣ ኣኽቢርና ደወላ ሰሚዕና ከይነገሀ ከሎ ናብ ቅድስት ቤቱ ክንግስግስ ይግባእና። ነቒሕና ንጸሎትን ንማኅሌትን ንቅዳሴን ክንርከብ ኣሎና።

እምበኣር እቶም ወይኒ ዝተወድኦም ከም እምኒ ዝተርር ጥርሑ ኣጋንእ ሒዝና ዝተረፍና እንተኮይንና ግና ‘ወይንና ተወዲኡ’ እናበልና ካብ ሰብ ኃሊፋ ንእንሰሳ ንእትርኅርኅ ኣደ ንልምና። ጐይታ ናታ ልማና ሰሚዑ ዘይድንጒይ ኣምላኽ እዩ እሞ ካብቲ ዘሕፍርን ዘድንንን ዘጭነቕን ሕይወት ከውጽኣና፤ ን’ማይ’ ሕይወትና ናብ ምቁር ‘ወይኒ’ ክልወጠልና እዩ። ስለዚ ድንቂ ተኣምራት ንዘይፍለያ፤ እቶም ዝጠዓምዎ እናስተንከሩ ዝዛረቡሉን ብእምነት ዝነብሩላን ቃና ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ትምህርታን ሥርዓታን ኣኽቢርና ንነበር። ቃና ምስክርነታ ብዙኅ እዩ እሞ ንምስማዕ ኣብ ቤታ ንረኸብ።

አምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ብሃይማኖት ኣቦታትናን ሰናይ ግብርን የጽንዓና።

ስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር።

ቅዱሳት መጻሕፍትን ትውፊትን ቤተ ክርስቲያንና ብዛዕባ ሰብአ ሰገል እንታይ ይብሉ፧ (ካልኣይ ክፋል)

2012-01-17T00:32:00.000-08:00

መሠረት

ቅዱስ ማቴዎስ፡ ሰብአ ሰገል ኢየሩሳሌም ምስ ቀረቡ፡ ምስ ሄሮድስ ንዝነበሮም ዝርርብን፡ ኣብ ቤተ ልሔም ድማ ንዝገበርዎ ናይ መወዳእታ ስራሕን ፈልዩ ገለጸልና እምበር ምሉእ ታሪኾም ኣይሃበናን። ግና እቲ ቅዱስ ማቴዎስ ዝጸሓፈልና ታሪኽ ካብ ኣጸሓሕፍኡ ገለ ብድኅሪት ዝገደፎ ነገር ከምዘሎ ይእንፈተልና እዩ። ሓቂ ድማ ነቲ ንናይ ቅዱስ ማቴዎስ ታሪኽ ሰብአ ሰገል ምሉእነት ዘልብሶ ቅድሚኡ ካልእ ዓቢይ መሠረትን መበገስን ታሪኽ ከምዘለዎ እሙን ነገር እዩ። እዚ ኸኣ ንሰብአ ሰገል ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ዠረደሽት ዝብሃል መሠረት ታሪኽ ዝኾኖም ኣቦ ምንባሩ መጻሕፍት ቤተ ክርስቲያን ይገልጹ እዮም።

ዠረደሸት ቅድሚ ነዊሕ ዘመናት ኣብ ጥቓ ዓይኒ ማይ ተቐሚጡ ጥበብ ኪመራመር ከሎ፡ ሕፃን ዝሓቖፈት ድንግል ኣብ ሰሌዳ ኮኸብ ተሳኢላ ረኣየ እሞ ተቐላጢፉ ነቲ ዝተገልጸሉ ምስሊ ኣብ ሰሌዳ ብርት ቀሪጹ ኣንበሮ። ኣብ ኣጋ ምማቱ ከኣ ነቶም ደቁ ኣኪቡ “ከምዚ ዚኣመሰለ ኮኾብ ክረአ ከሎ፡ ሰማያዊ ንጉሥ ኪውለድ እዩ እሞ ኬድኩም ነዚ ገጸ በረከት ወፍዩሉ፡ ስገድሉ” ዝብል ለበዋ ብቃልን ብጽሑፍን ገዲፉ ነበረ። (ትርጓሜ ቅዱስ ወንጌል)

ድኅሪ ነዊሕ ዘመናትን ወለዶን እቲ ዝተባህለ ጊዜ ምስ ኣኸለ ከኣ ኣብ ሰማይ ከም ፀሐይ ዘብርቕ ኮኾብ ረኣዩ። ከም ዓንዲ ድማ ካብ ሰማይ ናብ ምድሪ ዝተዘርገሐ ነበረ። ሰብአ ሰገል ነዚ ፍሉይ ነገር ምስረኣዩ ኣዝዩ ደነቖም። ተመሊሶም ብዛዕባ ከዋክብቲ ዝገልጹ መጻሕፍቶም ገማጢሎም ተመልከቱ። ከምኡ ዝመስል ኮኾብ ግና ፈጺሞም ኣይረኸቡን። ኵሎም እቶም ካልኦት ከዋኽብቲ’ውን ተፈጥሮኣዊ ሕጎም ዓቂቦም፡ ሰማይ’ውን ምስ ንቡር ባህርያዊ ትሕዝቶኡ ኣብ ቦቦትኡ ከምዘሎ ኣስተውዓሉ። ነንሕድሕዶም ድኅሪ ምዝርራብ ድማ ኣቦታቶም ዘጽንሑሎም መጻሕፍቲ ክርእዩ ናብ ቤተ መዛግብቲ ንጉሥ ኣተዉ። ከምዚ ድማ ተብሃሃሉ፦ “እንተደኣ ብዛዕባ እዚ ኮኾብ’ዚ ዝምልክት ዝኾነ መልእኽቲ እንተደኣ ረኺብና፡ ኵሉ ዝኣዘዘና ክንፍጽም ኢና ተባሃሃሉ። ጌጋ እንተኾይኑ ግና ክንገድፎ ኢና” ብምባል ቃል ኣተዉ።

ካብቶም ዝፈተሹዎም መጻሕፍቲ’ውን “ወልደ እግዚአብሔር ናብዚ ዓለም መጺኡ፡ ካብ ሰማይ ወሪዱ ሥጋ ከምዝለብስ” አዳም ንወዱ ሴት ጽሒፉ ዘመሓላለፎ ናይ ትእዛዝ መጽሓፍ ረኸቡ። እዚ ኣብ ዝፍጸመሉ ድማ ከም ዓምዲ ብርሃን ካብ ሰማይ ናብ ምድሪ ዝዝርጋሕ፡ ኮኾብ ኣብ ሰማይ ከምዝረአ ይገልጽ። “ኣብ ልዕሊ እቲ ኮኸብ’ውን ከም ፀሐይ ዘብርህ፡ ድንግል ሕፃን ወዳ ተሓቚፋ ኣብ ብርሃናዊ ዙፋን ተቐሚጣ ክትርአ እያ። እቲ ሕፃን’ውን ኣብ ርእሱ ናይ ጐይትነቱ ዘውዲ ደፊኡ ክረአ እዩ። ሰማይን ምድርን ኣብ ዕማዅ ኢዱ ዝተተሓዙ እዮም። ንሱ ናይ ፍጥረታት ኵሉ ኣምላኽ እዩ” ዝብል ይርከቦ። ነዚ ምልክት ምስ ረኣዩ ድማ እቲ ሕፃን ንዝተወለደሉ ስፍራ ደልዮም ክርኽቡ ከምዘለዎም ዝእዝዝ ትሕዝቶ ነበሮ። እቲ ፍሉይ ኮኸብ’ውን ስለቲ ዝውለድ ኣምላኽ ዝተራእየ ምዃኑ ብግሉጽ ተጻሒፉ ነበረ። ኣዳም ኣቦና’ውን ካብ ገነት ወጺኡ፡ ኣብ ደብረ ቅዱስ ኣብ ዝተቐመጠሉ እዋን ካብ ዝዓቀቦ ክቡር መዛግብቲ፡ ኣቦታትና’ውን ካብ ዘጽንሑልና ወርቅን ከርቤን ገጸ በረኸት ኣቕርቡሉ ዝብል ጽሑፍ’ውን ረኸቡ። (ተኣምረ ኢየሱስ) ድኅሪ’ዚ እቶም ነገሥታት ካብ ዘዘለዉዎ ተጸዋዊዖም ነቲ ኣቦታቶም ዘጽንሑሎም ትእዛዝ ክፍጽሙ ተበገሱ።

ብኻልእ ጽሑፋት’ውን በለዓም ንዝረኣዮ ትንቢት ኮኾብ (መኅደር ኣምላኽ ዝኾነት ቅድስት ድንግል ማርያምን ወዳ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ) ብሰሌዳ ሥዒሉ ኣቐሚጡ ስለዝነበረ ካብ ትውልዲ ናብ ትውልዲ እናተመሓላለፈ ጸኒሑ ዝብል ትውፊት’ውን ከምዘሎ ነዘክር (ዘኁ ፳፬/24) ።

ብዝኆምን ምብጋሶምን

እዞም እዚ ምልክታዊ ኮኾብ ዝተራእዮም ሰብአ ሰገል ካብ በብዓዶም ክብገሱ ከለዉ ፲፪ ነገሥታት ዝነበሩ ኮይኖም፡ ዘሰነይዎም ነናቶም እልፍ እልፍ ዝኸውን ሠራዊት ነበሮም። ይኹን ደኣ እምበር ፈለገ ኤፍራጥስ ምስ በጽሑ በቲ ሓደ ኣብ ሃገራቶም ወረ ኲናት ከም ዝተላዕለ ብምስምዖም፡ በቲ ካልእ ድማ ጒዳይ ስንቂ ኣብ ስክፍታ ስለዘብጽሖም (ምውዳእ)፡ በቲ ንጉሠ ነገሥት ፋርሻቡር ተመሪሖም እቶም ፱ (9) ነገሥታት ንድኅሪት ተመልሱ። (ትርጓሜ ወንጌል) እቶም ፫(3) ነገሥታት ግና መገዶም ብኮኾብ እናተመርሑ ቀጺሎም ኢየሩሳሌም በጺሖም እዮም። (ተኣምረ ኢየሱስን ትርጓሜ ወንጌልን)

እቶም ኣብ ቤተ ልሔም በጺሖም ንዝተወልደ ጐይታ ዝሰገዱን ገጸ በረኸት ዘቕረቡን እዞም ሠለስተ ነገሥታት ድማ ማንቱሲማር፡ ዲዳስፋ፡ ሜልኩ ይብሃሉ። መበቆሎም ድማ ካብ ፋርስን ባቢሎንን ምድረ ሳባን ዓረብን (ምድረ ኣግኣዚ) ከምዝኾነ ታሪኽ የረድእ። እዚ ትውፊት ድማ ብብዙኃት ተመራመርቲ ቅዱሳት ታሪኽ ከም ርጉጽ ነገር ዝተወስደ እዩ። ስለዚ እዩ ድማ ኣብ ዝኾነ ጥንታዊ ይኹን ዘመናዊ ኣሣዕል ካብዞም ሰብአ ሰገል፡ እቲ ሓደ ካብ ምድረ ኣግዓዚ ንዝኸደ ንጉሥ ጽልም ብዝበለ መልክዕ ዝሠዓል። ኢትዮጵያውያን ሊቃውንቲ ነዚ ኣብ ኣኵሱም ዝነበረ ንጉሥ ባዜን ኢሎም ይሰምይዎ።

ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ’ውን እቶም ነገሥታት ሠለስተ ምንባሮም ኣብቲ ድርሳኑ ገሊጽዎ ኣሎ። ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ዓለም ብዛዕባ እዞም ሰብአ ሰገል ዝተፈላለየ ትውፊት ከምዘሎ ምዝካር ኣገዳሲ እዩ። ካብኡ ናብኡ ኣብ ዝበዝኁ ትውፊታት እቶም ሰብአ ሰገል ብፍቕዲ ሠለስተ ምንባሮም ዝሰማማዑ እኳ እንተኾኑ፤ ኣብ ስሞም ግና ፈጺሞም ኣይራኸቡን እዮም። ብዘይካ ኣብ ግእዛዊ መጻሕፍቲ ዝርከብ ጥንታዊ ትውፊት፡ ንካልኦት ትውፊታት ላቲን፡ ጽርዒ፡ ዕብራዊ፡ ፋርሳዊ፡ ሶርያ፡ ኣርመንያ ምስ እንምልከት ፈጺሙ ነንሕድሕዱ ዘይሰማማዕ ስማት ኢና ንረኽብ።

‘ኮኾቡ’፡ ዓይነቱን ምሳሌኡን

ንሰብአ ሰገል መሪሕዎም ዝኸይድ ዝነበረ ኮኾብ ከም ካልእ ኮኸብ ታራ ኮኾብ ኣይነበረን። ነዚ’ውን ቅዱስ ዮሐንስ ኣፈወርቅን ከምኡውን ካብቶም ሓዋርያነ አበው ዝነበሩ እሞ ድኅሪ ቅዱስ ጴጥሮስ ናይ ኣንጾኪያ ሊቀ ጳጳስ ዝነበረ ኣግናጥዮስ ዝመስከርዎ እዩ። ቅዱስ አግናጥዮስ ወሲኹ ብዛዕባ እቲ ኮኸብ’ቲ “ነቶም ዝርእይዎ ኣዝዩ ዕፁብ ብርሃን ዝፍኑ፤ መግለጺ ዘይርከቦ ድንቒ ብርሃን” ምንባሩ ጽሒፉ ነይሩ። ከምቲ ቅዱስ ሚካኤል ንእሥራኤላውያን ካብ መግዛእቲ ምድሪ ግብጺ ሓራ ወጺኦም ኣብ ዝኸዱሉ ቀትሪ ብደመና፡ ለይቲ ብዓንዲ ብርሃን ይመርሖም ከምዝነበረ፤ ንሰብአ ሰገል’ውን ዝመርሖም ዝነበረ ኮኸብ ፍሉይነት ነይርዎ ይብሉ ሊቃውንቲ። ስለዚ መልአኽ ነይሩ ዝብሉሉ ጊዜ’ውን ኣሎ።

ብኮኸብ ኣምሳል ዝተራእየ እምበር ታራ ኮኾብ ዘይምንባሩ ምእንቲ ክፍለጥ ንዝነበሮ ጠባያት ምስትውዓል ጽቡቕ እዩ። ኣብ ሰብ ክበጽሕ ከሎ ምስዋሩ፤ ብቀትሪ ዝረአ ምንባሩ፤ ኣንፈቱ ካብ ንቡር ምሕዋር ኮኾብ ዝተፈልየ ምንባሩ፡ ብቆመ ብእሲ ትኹል ተነቚቱ ይረአ ምንባሩ ወቦ ዘተርፈ ዝጥቀሱ መለለዪታቱ እዮም ነይሮም። እዞም ጠባያት ከኣ ከም ካልእ ኮኾብ ዘይምንባሩ ክንፈልጥ የኽእለና እዩ። (ትርጓሜ ወንጌል) ኣብ መፋርቕ ፬ይ ክፍለ ዘመን ክሳዕ ቀዳማይ ክፋል ፭ይ ክፍለ ዘመን ዝነበረ ናይ ቍስጥንጥንያ ሊቀ ጳጳስ ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቂ’ውን ከምኡ እዩ ኣብሪሁ ገሊጽዎ።

እቲ ኮኾብ ከምቲ ካልእ ዝኾነ ታራ ኮኸብ ዘይኮነሲ ፍሉይ ኮኸብ ምንባሩ ንምርዳእ’ውን፡ እቶም ሰብአ ሰገል ዝበልዎ ቃል ምምርማሩ ዝያዳ ንጹር ይገብሮ። ‘ኮኸቡ ርኢና’ (እስመ ርኢነ ኮከበ ዚአሁ) ኢሎም ፈልዮም እቶም ሰብአ ሰገል፡ ናብ ጐይታ መራሒ ብዛዕባ ዝኾነ ኮኸብ ይዛረቡ ከምዝነበሩ ቅዱስ ማቴዎስ ገሊጽዎ ኣሎ። እዚ ኸኣ ብዛዕባ እቲ ዝውለድ ጐይታ ኣቐዲሙ ተነጊሩ ከምዝነበረን፡ በቲ ፍሉይ መራሒ ዝኸውን ኮኾቡ ተመሪሖም ይኸዱ ከምዝነበሩ ከነስተውዕሎ ንኽእል።

ብኮኸብ ተመሪሖም ምምጽኦም’ውን ብዘይ መሠረትን ትርጉምን ከምዘይኮነ ነስተውዕል። እዚ ኮኸብ’ዚ ናይቲ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ዝተወልደ አምላክ ወልደ አምላክ ናይ ኢየሱስ ክርስቶስ ምሳሌ እዩ። ሰብአ ሰገል’ውን ኣብ ኢየሩሳሌም ምስ በጽሑ ንሄሮድስ ምኽንያት ምምጽኦም ክነግሩ ከለዉ ዝበለዉዎን፡ ነቲ ብወገን ምብራቕ ጀሚሩ ንዝመርሖም ዝነበረ ኮኾብ ብምጥቓስ እዩ። “ኮኸቡ ብምሥራቕ ርኢና እሞ ክንሰግደሉ መጺእና” (ማቴ ፪፥፪)። ኮኸቡ ምባሎምን ብሓደ ወገን ብተፈጥሮ ገንዘቡ ዝኾነ እዩ፡ ብሓደ’ውን ኣምሳሉ ዝኾነ ኮኸብ ርኢና መጺእና ምባሎም እዩ። እዚ ናይ ክርስቶስ ምሳሌ ዝኾነ ኮኸብ፡ ናብቲ አማናዊ ኮኾብ ዝኾነ ክርስቶስ መሪሑ ኣብጺሕዎም።

ነዞም ሰብአ ሰገል ብኾኾብ ዝመርሖም ስለምንታይ እዩ እንተበልና፡ ብልማድ ኣሕዛብ ንምስሓብ ዝተገብረ እኳ እንተኾነ’ውን፡ ፍጻሜኡስ ድኅሪ ንጐይታ ምርካቦም ሃይማኖት ከምዘጸንዑ ንምምልካት እዩ። ካብቲ ወገን ኣሕዛብነት ወጺኦም ናብቲ ሕዝቢ ዘብሎም እሥራኤል ዘነፍስ ንኽንጽንበሩ እተጸውዑ ምዃኖም ንምግላጽ እዩ።

ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ሕዝብን ኣሕዛብን ሓደ ክገብር ዝተወልደ ኣምላኽ እዩ። እቶም ሕዝቢ ዝተባህሉ እስራኤል ዘሥጋን ውሑዳት ካልኦትን እንተዘይኮይኑ ኣብ ዘመነ ብሉይ ኵሉ ካብ ኣምልኾት እግዚአብሔር ተፈልዩ ነይሩ። እዚ ከኣ ካብ አበ ብዙኃን አብርሃም ኣትሒዙ ሕዝብን ኣሕዛብን ብግዝረትን ቍልፈትን ተፈላልዮም እዮም ጸኒሖም። ንአብርሃም ግና ኣሕዛብ ኵሎም ብስሙ ከምዝባረኹ፤ ዘርኡ ካብ ከዋክብቲ ሰማይ ካብ ኁፃ ምድሪ ከምዘብዝኆ ቃል ኪዳን ኣተወሉ። በዚ መሠረት ከኣ ኣምላኽ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ምስ ተወልደ እቲ ዝተነግረ ትንቢት ሓቂ ምዃኑ፡ ጐይታ ሕዝብን ኣሕዛብ ብሃይማኖት ብጥምቀት ሓደ ክገብር ዝመጸ ኣምላኽ ምዃኑ፡ ንሕዝብን ኣሕዛብን እሥራኤል ዘነፍስ ተባሂሎም ኣብ ሓደ ደምበ ክጥርንፎም ዝመጸ ጓሳ ምዃኑ ኣርኣየና። ምስክር ክኾኑ ድማ በቶም ቅዱሳን መላእኽቲ ዝተበሰሩ ጓሶት ካብ ወገን ሕዝቢ፤ ካብ እስራኤል ወጻኢ ካብ ዝኾኑ ኣሕዛብ ድማ ነቶም ሰብአ ሰገል ከምዝመጹ እሞ ከምዝሰግዱሉ ገበረ። ስለዚ እዩ ድማ ጐይታና መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ሓረገ ትውልዱ ካብ ሕዝቢ ካብ ዝተባህሉ እስራኤል ጥራይ ዘይኮነስ ካብቶም ኣሕዛብ’ውን ክሕወስ ፍቓዱ ዝኾነ።

እቲ ኮኸብን ትንቢታዊ ትርጉሙን

ይቕጽል...

ትምህርቲ በዓለ ጥምቀት ብነፍስሔር መጋቤ ምሥጢር መብራህቱ ሞባእ

2012-01-16T13:39:00.000-08:00

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።

አንቋዕ ብሰላም ናብ ብርሃነ ጥምቀቱ ኣብጸሓኩም። ማዕዶት ንሎሚ ሕጽር ዝበለ ንበዓለ ጥምቀት ዝምልከት ትምህርቲ ብነፍስሔር መጋቤ ምስጢር መብራህቱ ሞባእ ዝተዳለወ ሒዛትልኩም ቀሪባ ኣላ። ሰናይ ምክትታል። በረኸት ናይ በዓለ ጥምቀት ይኽፈለና።

በዓለ ግዝረት

2012-01-14T01:03:00.000-08:00

ሎቱ ስብሐት (ንስሙ ስብሐት ይኹኖ እሞ)፡ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ንጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ፈልያ እተኽብረሉ ፱ተ ዓበይትን ፱ተ ንኡሳን በዓላት ኣለዋ። ሓደ ካብቶም ንኡሳን በዓላት ድማ ኣብ ሻሙናይ ዕለተ ልደት ዝኽበር በዓለ ግዝረት ጐይታ እዩ። ሠራዔ ሕግ እግዚአብሔር፡ ብዝተፈለየ ኣካሉ ወልደ እግዚአብሔር ሥጋ ለቢሱ ፍጹም ሰብ ብምዃን ነቲ ደቂ ሰባት ንክሕልዉዎ ካብ ዝሠርዖ ሕግታት ነቲ ሓደ ባዕሉ ዝፈጸመሉ ዕለት እዩ።

ግዝረት ብዘመነ አብርሃም ዝተተኽለ ሕጊ እዩ። ትርጉሙ ድማ ዕልቦ ሥጋ ካብ ኣካላትካ ምውጋድ፡ ምቑራጽ ማለት እዩ። እዚ ከኣ እግዚአብሔር ኣምላኽ ምስ ኣቦና አብርሃም ናይ ዝኣተዎ ቃል ኪዳን ምልክት ነበረ። ግዝረት ናይቲ ክመጽእ ዝነበሮ ጥምቀት ምሳሌ ኮይኑ ከኣ መፍለዪ ኣብ ሞንጎ ብእግዚአብሔር ዝኣመኑን ዘይኣመኑን ሕዝብታት ኮይኑ የገልግል ነበረ። ግዝረት ሕዝብን አሕዛብን ዝፈላለዩሉ ሥርዓተ ሕጊ ከምዝነበረን፤ ጥምቀት ከኣ ኣብ ሞንጎ እሥራኤል ዘሥጋን እሥራኤል ዘነፍስን ዝፈልዪ ምሥጢር ኮነ።

ግዝረተ አብርሃም

አብርሃም ካብ ኣቡኡ ታራ ዝወረሶ ልማድ ጦዖት ነበሮ። ኣቦኡ ድማ ሸያጢ ጣዖት ዝነበረ ኮይኑ ኣብ ሓደ እዋን ንወዱ አብርሃም ጣዖት ክሸጠሉ ናብ ዕዳጋ ለኣኾ። አብርሃም ግና ነቲ ተሸኪምዎ ንዝነበረ ብኢድ ሰብ ጽሩብ ዝኾነ “ኣምላኽ” (ጣዖት) ከዛርቦ እንተፈተነ’ውን መልሲ ክረኽበሉ ኣይከኣለን። ጥሜቱ ከዐንግለሉ እንተለመኖውን ዝሰምዕ ኮይኑ ኣይረኸቦን እሞ ኣብ ዕዳጋ ወሲዱ ከቃልሎ ተራእየ። ኣብ ምምላሱ ድማ ንዕኡ ደርቢዩ ሓቀኛ ኣምላኹ ንምርካብ ብሥነ ፍጥረት ተመራሚሩ ሃልዎተ እግዚአብሔር ምስ ፈለጠን፤ ብፍጹም እምነቱን ብግብሩን ንእግዚአብሔር ባህ ብምባሉን ዓርከ እግዚአብሔር - ፍቁረ እግዚአብሔር ተባህለ።

አብርሃም አቦና ሀልዎተ እግዚአብሔር አብ ዝፈለጠሉ ጊዜ ውላድ ኣይነበሮን። ዕድሜኡ’ውን ፻ ዓመት ኣኺሉ ነበረ። ሰበይቱ ሳራ’ውን ጓል ፺ ትኸውን ነበረት። በዚ ምኽንያት’ዚ ንኽልቲኣቶም ሙቐት ልምላሜ ተፈልዩዎም እንከሎ እግዚአብሔር ንአብርሃም ናይ “ብዙኃት ሕዝቢ አቦ ክገብረካ እየ” ዚብል ተስፋ ሃቦ። ከምኡ’ውን ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ ኣብ ገምገም ሩባ ኣቕሪቡ “ኈልቊ ኆፃ ባሕር” (ነዚ ኆፃ ባሕሪ ቍጸሮ) በሎ፤ ኣይከኣለንን በሎ’ሞ ‘ከማሁ ይከውን ዘርእከ” (ደቃኻ ክንድኡ ኪኾኑ እዮም) በሎ። ካብ ለያልይ ሓደ ለይቲ፡ ኣብ በሪኽ ጎቦ ኣውጺኡ “ኈልቊ ከዋክብተ ሰማይ” (ከዋኽብቲ ሰማይ ቍጸር) በሎ፤ ክቈጽሮም ኣይኽእልን በለ። ደቕኻ ድማ ከምኡ ዘይቊጸሩ ኪኾኑ እዮም በሎ። አብርሃም ግን ንሱ ወድ ፻ ዓመት በዓልቲ ቤቱ ጓል ፺ ዓመት እንከለዉ፡ እንወልደሉ እዋን ኃሊፉ እዩ’ሞ ዘይኸውን ነገር እዩ ኢሉ ኣይተጠራጠረን፤ ኣይተወላወለን። ከም እምነቱ ኮይኑሉ ድማ ኣብ ጊዜኡ ብብሥራት ሥላሴ ወዲ ወለደ፤ ነዚ ብስራት ብዝሰምዐት ሰበይቱ ሣራ ስሒቓ ነበረት እሞ፡ ንሱ ድማ ኣዝዩ ታሓጕሱ ነበረ እሞ “ይስሐቅ” ኢሉ ሰመዮ።

ነገር ግን ኣቦ ብዙኃት ሕዝቢ ክገብረካ እየ ኢልዎ ነበረ’ሞ ኣብ መንጎ ዘርእኻን ኣብ መንጎ ዘርኢ ካልኦት ኣሕዝብን ናይ እምነት ምልክት ምእንቲ ኪኸውን ነዚ ወድኻ ኣብ ሻሙናይ መዓልቲ ግዘሮ ኢሉ ኣዘዞ። ከምቲ እተኣዘዞ ድማ ገበረ። ንይስሓቅ ወዱን ንኵሎም ኣብ ቤቱ ዝነበሩ ድማ ገዘሮም። ምልክት ቃል ኪዳን ድማ ኮነ። ካብዚ ንደኃር ዘዝተገዝረ ዘርአ አብርሃም፡ ዘዘይተገዝሩ ኣሕዛብ እናተባህሉ፡ እቲ “አልቦ አይሁዳዊ ወአልቦ አረማዊ” ብማለት ንኵሉ ዝሓዋወሰ እግዚእነ ወመድኃኒነ ኢየሱስ ክርስቶስ ክሳዕ ዝውለድ፡ ካብ አብርሃም ዚውለዱ “ሕዝብ” ካብ ካልኦት ነገድ ዝተወልዱ “አሕዛብ” እናተባህሉ ብሽም ክልተ ሕዝብ በብወገኖም ይጽውዑ ነበሩ። ግዝረት ከምዚ ኢሉ ጽኑዕ ሕጊ ኮነ። (ዘፍጥ ፲፯/17 ዘሌ ፲፯፥፫/17፥3 ሉቃ ፩፥፴፩/1፥31 ግብ ሐዋ ፯፥፰/7፥8 ገላ ፫፥፳፰/3፥28 ቈሎ ፫፥፲፩ ፍት ነገ ፶፩)

ግዝረተ ክርስቶስ

ደቂ ሰባት ከምዚ እናበሉ ድኅሪ ምንባር፡ ብ፭ ሽሕን ፭፻ ዓመተ ዓለም ክርስቶስ ካብ ሕዝብን አሕዛብን ካብ ክልቲኣቶም ወገን ተወልደ። ከምቲ ሕጊ ነገደ አብርሃም ማለት ከም ሕገ ኦሪት ኣብ ሸሞንተ መዓልቲ ኣብ ቤተ ግዝረት ኣትዩ፡ ሕገ ግዝረት ፈጺሙ እዩ። (ወፈጸመ ሕገ ኦሪት በከመ ይቤ ሐዋርያ ጳውሎስ ልሳነ ዕፍረት እስመ ክርስቶስ ተወክፈ ግዝረተ በሥጋሁ ከመ ይፈጽም ሥርዓተ አበው)።

ኣዲኡ ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ልደቱ ሸሞንተ መዓልቲ ምስ ቀረበ ንጻድቅ ዮሴፍ ‘ወደይ ከምቲ ሕገ ሙሴ ምእንቲ ክግዘርን ስሙ’ውን ኢየሱስ ኢልና ክንሰምዮ ኬድካ ገዛሪ ጸውዕ” በለቶ። ጻድቕ ዮሴፍ’ውን ዝተባህሎ ገበረ። እቲ ገዛሪ ድማ ከም ካልእ ሕፃን መሲልዎ ከይንቀሳቐስ እሞ ከየቝስሎ ጽቡቕ ጌሮም ክሕዝዎ ኣተሓሳሰቦም። ጐይታ ግና ነቲ ገዛሪ ዕፁብ ነገር ተዛረቦ፣ “እስኪ ደም ከይፈሰሰኒ ብኸመይ ገይርካ ከም እትገዝረኒ ጥበብካን ኃይልኻን ግብርኻን ክርኢ እፈቱ” ብምባል ናቱ ደም ኣብ ቀራንዮ መድኃኒተ ዓለም ኣብ ዝኾነሉ ዕለተ ዓርቢ ምስ ተሰቕለ ጥራይ ዝፈስስ ምዃኑ ምስ ተዛረቦ እቲ ገዛሪ ሰንበደ። ነዚ ዕፁብ ነገር ካብቲ ዘይተጸበዮ ሕፃን ምስ ሰመዐ ኣምላኽነቱ ተረዲኡ። ተንሢኡ ኣብ ትሕቲ እግሩ ከኣ ሰገደ፤ ኣምላኽ ንዝወለደት ኣዴና ቅድስት ድንግል’ውን “ቡርክት አንቲ እምአንስት ወቡሩክ ፍሬ ከርሥኪ” ብምባል ወደሳ። እቲ ዝወለደቶ’ውን ናይ ብሓቂ ወዲ ኣምላኽ እዩ በላ። እቲ ገዛሪ’ውን ንጐይታ ድኅሪ ምሕታቱን ምርድኡን “ሥረይ ሊተ እግዚኦ እስመ ኢይክል እትናገር ምስሌከ” (ይቕረ በለኒ ምሳኺ ክዛረብ ኣይከኣለንን እዩ) ብምባል ድማ ደጊሙ ሰገደሉ።

ከምቲ ኣብ ሕጊ ዘሎ ድማ ቅዱስ ገብርኤል ኣዴና ቅድስት ድንግል ገና ከይጸነሰት ከላ ወዲ ክትወልዲ ኢኺ፡ ስሙ ድማ ኢየሱስ ክትብልዮ ኢኺ ኢልዋ ነበረ’ሞ ቃል መልአኽ ዘይሕሶ ስለ ዝኾነ፡ ስሙ “ኢየሱስ” ተባህለ፤ ኢየሱስ ማለት መድኃኒት ማለት እዩ። “ኪገዝርዎ ሾሞንተ መዓልቲ ምስ መልኣ ድማ፡ ከምቲ መልኣኽ ኣብ ከርሲ ኸይተሀንጸ ኸሎ ዝሰመዮ፡ ስሙ ኢየሱስ ኢሎም ሰመይዎ።” (ሉቃ ፪፥፳፩/2፥21) እዚ ማለት ግና ከምቲ ሥርዓት ኣብ ሻሙናይ መዓልቲ ናብ ቤት ግዝረት ክገዝርዎ ወሰድዎ እምበር ብኢድ ሰብሲ ኣይተገዝረን። እቲ ገዛሪ ኪገዝረሉ መላጸታት ሒዙ ቀሪቡ እኳ እንተነበረ፡ ቅድሚ ስቕለቱ ደሙ ስለ ዘይፈስስ፡ ብተኣምራት ብግብሪ መንፈስ ቅዱስ ግዙር ኮይኑ ተረኽበ። እቲ ክግዘረሉ ተቐሪቡ ዝነበረ መላጸ’ውን ከም ኣብ ሓዊ ዝቐረበ ጠስሚ መኺኹ ማይ ኮይኑ ተረፈ (እስመ ተመስውይ መላፂያቲሁ ወኮኑ ማይ)። እቲ ገዛሪ ነዚ ድንቂ ነገር ምስረኣየ ትሕት ኢሉ ሰገደ። “አማን አንተ ውእቱ ወልደ እግዚአብሔር ወንጉሠ እስራኤል።” ብምባል ድማ ኣምላኽነቱ መስከረ።

እቲ ግዝረቱ’ውን ዕፁብ ድንቂ እዩ። ከምቲ ካብ ማኅፀነ ድንግል ዝተወልደሉ ድንቂ ልደት፤ ግዝረት ጐይታ’ውን ብደቂ ሰባት ዝምርመር ኣይኮነን። እዚ ብኣምላኻዊ ጥበቡ ዝፈጸሞ እዩ። ንሱ ስለዝተገዝረ ድማ እቶም ደለዪቲ ምኽኒት ኣይሁድ ምኽንያት ኣይረኸቡሉን፡ ነቲ ሥርዓተ አበው ስለዝፈጸመ። (ወኮነት ግዝረቱ ለእግዚእነ ዘኢትትዓወቅ በከመ ምሥጢረ ልደቱ እማኅፀነ ድንግል ማርያም ወኢያማሰነ ድንግልናሃ ወከማሁ በአቱ ኀበ ሐዋርያት እንዘ ዕፁው ኆኅት። ወከማሁ ግዝረቱኒ እንዘ ኢይትበተክ ምንተኒ እምነ ሥጋሁ ከመ ይክሥት በዘፈቀደ ክሂሎቶ እምኪነ ጥበቡ ንስቲተ ወዘንተኒ ዘገብረ ከመ ይፈጽም ሕገ ዘሠርዐ ለሊሁ እምቀዳሚ።)

ግዝረት - ጥምቀት

ሕጊ ክፍጽም እምበር ክሥዕር ዘይመጸ ጐይታ ድማ፡ ንዓና ንሰብ ሓዲስ ኪዳን ኣብ ክንዲ ግዝረት ጥምቀት ሠርዓልና። ከምቲ ግዝረት ኣብ ዘመነ ብሉይ ብእግዚአብሔር ናይ ዝኣመኑ ሕዝቢ መፍለዪ ዝገበሮ፡ ኣብ ሓዲስ ኪዳን ጥምቀት ሰባት ካብ እግዚአብሔር ውልድነት ዝርኸቡሉን፤ ናይ ብእግዚአብሔር ምእማኖም መፈለዪ ገበሮ። ኣማናዊ ግዝረት፡ ጥምቀት ኮነ። እቲ ዕልቦ ሥጋ ካብ ኣካላትና ከምዘርሕቕ፤ ጥምቀት ድማ መደምሰሰን መስተሥርዪን ኃጢኣት ኮነ። (ቈሎ ፪፥፲-፲፪/2፥10-12 ሮሜ ፪-፬) እምበኣርከስ ኣቐዲሙ ሕጊ ሠሪዑ ነቶም ፈተውቱ ከምዝሃበ: ደጊሙ ድማ ነቲ ባዕሉ ዝሠርዖ ሕጊ ፈጸሞ። ንዓና ድማ ምልክት ዘይኮነ ድኅነት ዘውህብ ሓድሽ ሕጊ ሠርዓልና።

ኣብዚ ዕለት’ዚ ዘብጽሓና ልዑል እግዚአብሔር ክብርን ምስጋናን ይብጽሓዮ።

ሰላም ለግዝረትከ በመዋዕል ሰሙን

ከመ ትፈጽም ለሊከ ሥርዓተ ኪዳን

አንተ ወሀብከ እግዚኦ እምቀዳሚ ዘመን

ግዝረተ መጥባሕት ለወልደ ታራ ምእመን

ወበእብነ ዕዝኅ ለአውሴ መስፍን።

ሃይማኖተ አበው

2012-01-13T13:34:00.000-08:00

ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ - ድርሳነ ልደት (ምዕራፍ ፷፮፥ ክፍሊ ፫-፲ ቍ.፩-፭, ፲፬-፴፬)

ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ ዝኸበረ ልደት ጐይታ ኣብ ዝገለጸሉ ድርሳኑ ከምዚ በለ።

ቀዳማዊ አምላኽ ሎሚ ተወሊዱ። ጥንቲ ገንዘቡ ብዘይኮነ ባህርይ ተረኽበ። ንሱ ቀዳማዊ ኣምላኽ እዩ። ሰብ ብምዃኑ’ውን ካብ ባህርይኡ ኣይተለወጠን። ጥንተ መለኮቱ’ውን (ናይ መለኮቱ ምጥንታውን) ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ድኅሪ ምውላዱ ኣይኮነን፤ ምስ አብ ምስ መንፈስ ቅዱስ ዓለም ከይተፈጥረ ዝነበረ ጥበብ እዩ እምበር። ዘይሓምም ንሱ ካብ ባህርየ መለኮቱ ከይተለወጠ፡ ሕማም ንዝሰማምዖ ሥጋ ተዋሒዱ። (ዮሐ ፩፥፩-፲፬/1፥1-14 ቀዳማይ ቆሮ ፪፥፮-፲፪/2፥6-12)

ኣብ ልዕሊ ልዑል ዙፋን ተቐሚጡ ዘሎ ንሱ ኣብ መብልዕ ማል ተደርበየ። ቅድሚ ሥጋ ምዃኑ ዘይድህሰስ ዝነበረ፡ ወልድ ዋሕድ ሎሚ ሥጋ ብምውሓዱ ተዳህሲሱ። ኃጢኣት ዘስተሥርዪ ንሱ ብኣጭርቕቲ ተጠቕለለ። (ሉቃ ፪፥፮-፲፱/2፥6-19) ደጊሙ’ውን ከምዚ በለ፡ ዘይውሰን እግዚአብሔር ኣብ ማኅፀን ድንግል ከም ዝተወሰነ መን ረኣየ፧ መን ሰምዐ፧ ሰማያት ዘይውስንዎ ንሱ፡ ማኅፀነ ድንግል ኣይጸበቦን። ባህርይኡ ከይተለወጠ ተወሊዱ እምበር፡ ካብ መለኮቱ ዝተፈልየ ዕሩቅ ብእሲ ኣይኮነን።

ደጊሙ’ውን እዚ ፍጹም መምህር ዮሐንስ አፈወርቅ’ዚ ነገረ ልደት ኣብ ዝተዛረበሉ መጽሓፍ ከምዚ በለ። ጥበበኛ ሰራሒ መሬት ንዝሰርሓሉ ጽቡቕ ጽቡር መሬት ምስ ረኸበ፡ ካብኡ ሰናይ ኣቕሓ ከምዝሠርሕ፤ ከምኡ ድማ ጐይታና ናይ ድንግል ንጹሕ ሥጋኣን ንጹሕ ነፍሳን ምስ ረኸበ፡ ነፍስ ንዘላቶ ሥጋ ክወሓድ ፈጠረ። (ሉቃ ፩፥፳፮-፴፱) ከምቲ ዝፈቐዶ ንሰብ ፈጠሮ፡ ካብ ድንግል ካብ ዝፈጠሮ ነፍስን ሥጋን ለበሰ። ንእኡውን ተዋሒዱ ሎሚ ተወሊዱ። ሕፀፅ ዘለዎ እዩ ኢሉ ባህርይና ኣይገደፎን። ሥጋ ኣብ ዝተወሓደሉ ጊዜ ቃል ካብ ምልኣቱ ኣይተወሰነን፤ ሥጋ ናይ ፈጣሪ ኣካል ባህርይ ኣብ ዝኾነሉ ጊዜ ፍጹም ኣምላኽነት ረኸበ እምበር። (ሉቃ ፪፥፲-፲፬/2፥10-14 ዮሐ ፩፥፲፬/1፥14)

ሠራሒ መሬት ኣቐዲሙ ብኢዱ ጽቡር መሬት ከይሓዘ ምሥራሕ ከምዘይከኣሎ፡ ብፍዳ ተታሒዙ ዝነበረ ባህርይ፡ ዳግማይ ብዘይ ኢድ እግዚአብሔር ብዘርኢ ተፈጢሩ ክበሃል ኣይግባእን፤ ፈጣሪ ምእንቲ ክወሓዶ ብዘይ ዘርኢ ብኢድ እግዚአብሔር ተፈጥረ እምበር። እንታይ ክብል እየ፧ እንታይሲ ክዛረብ እየ፧ ቅድሚ ዘመን ዝነበረ ንሱ ንእሽቶይ ሕጻን ኮይኑ ኣሎ። ኣነስ ፈጺመ የድንቕ፡ ልዕሊ ሰማየ ሰማያት ዝኸውን ኣብ ዘለዓለማዊ ዙፋኑ ዝነብር ንሱ ኣብ መብልዕ ማል ተደርበየ። ቅድሚ ሥጋዌኡ ዘይድህሰስ ዝነበረ ሓደ ንሱ፡ ብኢድ ምድራውያን ተዳህሲሱ። ኃጢኣት ንዘስተሥርይ ንእኡ ኣብ ኣጭርቕቲ ጠቕለልዎ። ነዚ ስለዝፈቕደ። (ሉቃ ፪፥፲-፲፫/2፥10-13 ዕብ ፩፥፰/1፥8 ዕብ ፯፥፳፮/7፥26 ማቴ ፱፥፩-፯/9፥1-7)

ኽብሪ ተፈልይዎ ንዝነበረ ሥጋ ኽቡር ኣምላኽ ክገብሮ፤ ናይ ጸጋ ገዛኢነት ስኢኑ ንዝነበረ ሥጋ ናይ ባህርይ ገዛኢ ክገብሮ ፈተወ። አዳም ከም ሓደ ኻባና ኮነ ንዝበሎ፡ ሰብ ብምዃን ክገልጾ ፈተወ። (ዘፍ ፫፥፩-፳፬/3፥1-24 መዝ ፵፥፯ ዕብ ፲፥፯/10፥7 ዮሐ ፩፥፩-፲፬/1፥1-10) ስለዚ ድማ ሥጋይ ተዋሓደ፤ ወንጌል ክምህር ከሎ ክሰምዖ ምእንቲ ሥጋይ ብተዋሕዶ ገንዘቡ ገበረ። መንፈስ ቅዱስ ሃበኒ። ሃብኩ፡ ተቐበልኩ። ንዓይውን ፍጹም ሕይወት ገንዘብ ገበርኩ። ንሱ ከኽብሮ ምእንቲ ሥጋይ ተዋሓደ። ዘድኅንኒ መንፈስ ቅዱስ ሃበኒ። (ዕብ ፪፥፲፬-፲፰/2፥14-18 ዮሐ ፩፥፲፩-፲፰/1፥11-18)

ኣነስ እንታይ ክብል እየ፧ እንታይስ ክዛረብ እየ፧ እንሆ ድንግል ክትፅንስ እያ፡ ከመይሲ ክትወልድ እያ ኣይበሉ። ልደቱ ክድነቕ ምእንቲ ከመይ ኮነ፧ ኣብ ኣይሁድ ኣብ ልዕሊኦም ዝተነግረ ተፈጸመ። ንሕና’ውን ብኣጻዋውዓ ስሙ (አማኑኤል ብምባሉ) ብእኡ ኣመንና። (ኢሳ ፯፥፲፬/7፥14 ማቴ ፩፥፲፰-፳፭/1፥18-25)

ብወገን ኣይሁድ ድንግል ከምእትፀንስ ተነግረ። ብወገንና ግና ሓቂ ኮነ። ትንቢት ንምኵራብ፡ ሃይማኖት ንቤተ ክርስቲያን እዩ እሞ፤ እቲኣ ትንቢት፡ እዚኣ ድማ ሃይማኖት ገንዘባ ገበረት። ምኵራብ ምሳሌ ሃበት፤ ቤተ ክርስቲያን ኣመነትሉ። ምኵራብ ትንቢት ኣምጸአት፤ ቤተ ክርስቲያን ተቐበለቶ። ምኵራብ ትንቢቱ ብምሳሌ መሃረት፤ ቤተ ክርስቲያን ብሃይማኖት ጸንዓትሉ፡ ረቢሓትሉን ተጠቒማትሉን።

ኣብቲኣ ሓረገ ወይን ተተኽለ፤ ኣባና ግን ፍሬ ጽድቂ ተረኽበ። እቲኣ ንወይኒ ኣብ ዓውዲ ኣኼደቶ፤ ኣሕዛብ መስተ ምሥጢር ሰተዩ። እቲኣ ንውሑድ ዘርኢ ስርናይ ዘርአት፤ ኣሕዛብ ጽጌ ረዳ ብምሕረቱ ኣከቡ። እቲ ኣእሻዅ ግና ኣብ ኣይሁድ ተረፈ። እዚ ኸኣ ክህደት ኑፋቄ እዩ። (መኃ ፪፥፩-፫/2፥1-3 ዮሐ ፬፥፴፮-፴፰/4፥36-38 ዕብ ፮፥፰/6፥8) ንእሽቶይ ዑፍ ሰናፋት ተቐሚጦም ከለዉ ጽላሎቱ ኣውዲቑሎም ከደ። ኣይሁድ ብብራና ንዝተጻሕፈ መጽሓፍ ይትርጒሙ፤ ኣሕዛብ ፍሬኡ (ምሥጢሩ) ይቐስሙ። (ኢሳ ፳፱፥፲፩-፲፬/ ግብ ፲፫፥፵፭-፵፰)

እንሆ ድንግል ክትጸንስ እያ፤ ኣንታ ኣይሁዳዊ እስኪ ንገረኒ? ድንግል ዝወለደቶ መን እዩ? ንሄሮድስ ከምዘረዳእኻዮ ንኣይውን ኣረድኣኒ። ንዓይሲ ኣይተነግረንን ዶ? ክቐትሎ ምእንቲ ንእኡ ነገርካዮ እምበር፤ ምእንቲ ክሰግደሉ ንዓይ ንምንታይ ዘይትነግረኒ? ድንግል ዝወለደቶ እዚ መን እዩ? ንሱስ ፍጥረታት ኵሉ ዝፈጠረ ጐይታ እዩ። (ኢሳ ፯፥፲፬/7፥14 ማቴ ፪፥፩-፲፬/2፥1-14) ንስኻ እንተዘይተዛሪብካ ፍጥረት ኵሉ ይዛረብ እዩ። ካብ ምንጋር’ውን ኣይክልከሉን እዮም። ባዕሉ ከም ዝፈቐደ ክውለድ’ውን ዝከኣሎ ወልድ ተወሊዱ። ፍጥረታት ኵሉ ዝፈጠረ እዩ እሞ፡ ልደቱ መንክር ዝኾነ ንሱ ተወሊዱ። ንሱ ባዕሉ ሰብ ከምዝኾነ ኣረድአ። (ሉቃ ፪፥፰-፳/2፥8-20 ዮሐ ፲፮፥፳፰/16፥28)

ከም ሰብ ብዘርኢ ሰብኣይ ኣይተወልደን። ኣምላኽ ክነሱ ሰብ ኮነ እምበር። ሰብ ኮይኑ ሎሚ ካብ ድንግል ተወልደ። ብዘርኢ ካብ ምውላድ ብዝረሓቐ ልደቱ፡ ብዓና ባህርይ ንዲያብሎስ ሠዓሮ። ኵሉ ንዝፈጠረ ጐይታ ንጽሕቲ ፍልይቲ ብዝኾነት ልደት ምውላድ ተገብኦ። (ቈላ ፪፥፲፬/2፥14) ብቀደሙ’ውን ንኣዳም ካብ ዘይተሓርሰት ምድሪ ፈጠሮ። ዳግማይ’ውን ንሔዋን ካብ ኣዳም ብዘይ ኣደ ፈጠራ። ኣዳም ብዘይ ኣደ ንሔዋን ከምዘርከበ፡ ከምኡ ድማ ሎሚ ድንግል ንክርስቶስ ብዘይ ኣቦ ወለደት። (ዘፍ ፪፥፯-፳፬/2፥7-24 ገላ ፬፥፬/4፥4)

ነቢይ ብዛዕባ ናቱ ሰብ ምዃን መርሚሩ ክበጽሖ ዝከኣሎ መን እዩ በለ። ንሰብኡት ዝኽፈል ዕዳ ኣብ ልዕሊ ኣንስትዮ ነበረ። ብዘይ ኣደ ሔዋን ተረኺባ ነበረት እሞ ድንግል ብዘይ ዘርኢ ሰብኣይ ንክርስቶስ ወለደቶ። ናይ ሔዋን ዕዳ ንኣዳም ክትከፍሎ ምእንቲ። አዳም ብዘይ ኣደ ንሔዋን ስለዘርከበ ከይምካሕ ምእንቲ ድንግል ብዘይ ኣቦ ንክርስቶስ ወለደት። ድንቂ ብዝኾነ ሓድነት፤ እዚ ናይ ፍጥረት ማዕርነት ክፍለጥ ምእንቲ። (ቀዳማይ ቆሮ ፲፩፥፰/11፥8)

ካብ ጐድኒ ኣዳም መሰንገለ ከምዝወሰደን፡ በዚ’ውን ናይ ኣዳም ኣካል ከምዘይጐደለ ከምኡውን ካብ ድንግል ነባቢት ለባዊት ነፍስ ዘላቶ ሥጋ ወሰደ። ማኅተመ ድንግልናኣ ኣይተለወጠን። ናይ ጐድኒ መሰንገለ ካብኡ ድኅሪ ምውሳዱ፡ ኣዳም ኣካል ከይጐደሎ ፍጹም ኮይኑ ይነብር ነበረ። ድንግል’ውን ሕጻን ክርስቶስ ካብኣ ድኅሪ ምውላዱ ከምኡ ብዘይምልዋጥ ብድንግልና ጸኒዓ ነበረት። (ሕዝ ፵፬፥፩-፫/44፥1-3 መኃ ፬፥፲፪/4፥12)

ስለዚ ድማ ክወሓዶ ምእንቲ ንሥጋ ካብ ካልእ ባህርይ ኣይፈጠረን። ንሱ ባህርየ ኣዳም ነቒፉ ዝገደፎ ከይመስሎም፡ ሰይጣን ንሰብ ኣጋጊዩ ነበረ። ገንዘቡ ኮይኑዎ ነበረ። ገንዘቡ ምዃኑ ዝጥርጥርዎ ዝነበረ ባህርይ ንኸድኅን ጐይታ ነፍስ ንዘላቶ ሥጋ ተዋሒዱ። ምስ ፈጣሪኡ ብምውሓዱ ካብ መግዛእቲ ዲያብሎስ ክፈልዮ ምእንቲ። (ዘፍጥ ፫፥፩-፲፭/3፥1-15 ራእ ፲፪፥፱/12፥9 ሮሜ ፭፥፲፬/5፥14 ዕብ ፪፥፲፮/2፥16)

ከምዚ ከማይ ብዘርኢ ብሩካቤ ተወሊዱ እንተዝኸውን ብዙኃት ሰባት ዕሩቅ ብእሲ ምበልዎ ነይሮም። ኣምላኽነቱ ምኽሓዱ ነይሮም። እምበኣርከስ ከምኡ ከይብልዎ ካብ ድንግል ተወሊዱ። ምስ ወለደቶ’ውን ድንግልናኣ ብዘይምልዋጥ ኣጽንዐ። ድንቂ ብዝኾነ ፅንሳ ነቲ ርቱዕ ሃይማኖት መራሒ ክትኸውን ምእንቲ። (መዝ ፻፲፥፫ ሚክ ፭፥፪/5፥2)

ጣዖት ዘምልኽ ወይውን ኣይሁዳዊ ብሓቂ ክርስቶስ ከም ኵሉ ሰብ ድዩ? ወይውን ካብ ኵሉ ሰብ ንሱ ይበልጽ? ኢሉ እንተሓተተኒ እወ ካብ ኵሉ ሰብ ንሱ ፈጺሙ ይልዕል። ንቃል ምስክር ካብ እትኸውን ካብ ድንግል ብኅቱም ድንግልና ምውላዱ ምስክር ገይረ ክዛረብ እየ። ንኵሎም ፍጡራን ወሲኑ ገቲኡ ንዝነብር ኃጢኣትን ሞትን ዝሠዓረ ንሱ እዩ። ማኅፀን ኣዲኡ ዝፈጠረ ድንግልናኣ ዘጽንዐ ንሱ እዩ። ዘርኢ ብዘይብሉ ልደት ተወሊዱ እዩ እሞ፡ ንሱ ብዘይምርመር ግብሪ ብዝፈቐዶ መልክዕ ሥጋ ፈጢሩ ተዋሒዱ። (ዮሐ ፪፥፳፩/2፥21)

ይትባረክ እግዚአብሔር አምላከ አበዊነ።

አፅመ ቅዱሳን

2012-01-12T06:46:00.000-08:00

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።

ሎሚ ዕለት ፫ ጥሪ ዕረፍቲ ናይ ቅድስ ኣቦና አቡነ ሊባኖስ እዩ። ኣብ ገዳሞም ደብረ ሊባኖስ ድማ ክብ ብዝበለ ሥርዓት በዓሎም ይበዓል። ገዳም ደብረ ሊባኖስ ካብ ኣሥመራ ፻፶/150 ኪ.ሜ ንሸነኽ ደቡብ ርሒቑ ዝርከብ ኮይኑ ኣብ ውሽጡ ልዕሊ ሓደ ታቦት ዝሓቘፈ ገዳም እዩ። ገለ ካብ ታቦታቱ ድማ ደብረ ኢየሱስ፡ ደብረ ሐዋርያት፡ ደብረ ኪዳነ ምሕረት ይርከብዎ። ብዛዕባ እዚ ጥንታዊን ኣብ ፭ይ ክፍለ ዘመን ዝተመሥረተን፡ እዚ ገዳም’ዚን መሥራቲኡ ዝኾኑ አቡነ ሊባኖስን ዝምልከት ቅድሚ ሕጂ ኣብ ዝወጸ ጽሑፍ አቡነ ሊባኖስን ገዳሞምን ክንምልከት ከኣ ብኽብሪ ንዕድመኩም።

ንሎሚ ግና ከም ፍቓድ እግዚአብሔር፡ ብዛዕባ ኣብቲ ገዳም ንዝርከቡ ኣካላተ ቅዱሳንን ኣዕፅምቶምን መበገሲ ብምግባርን ብምዝካርን ተዛማዲ ጽሑፍ ነቕርብ ኣሎና።

በረኸትን ረድኤትን ናይ አቡነ ሊባኖስን ኵሎም ቅዱሳንን ምስ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን።

ኽብሪ ኣዕጽምቲ ቅዱሳን

እግዚአብሔር ነቶም ብስሙን ስለስሙን ንዝተጋደሉን ዝጋደሉን ቅዱሳን ብሕይወት ከለዉ ኣብ ኣፀደ ሥጋ፡ ድኅሪ ዕረፍቶም ድማ ኣብ ኣፀደ ነፍስ ዘይሓልፍ ክብርን ልዑል ጸጋን ሂብዎምን ይህቦምን እዩ። ቅዱሳን ኣብ ምድሪ ከለዉ ዝረኽብዎ ጸጋን ክብርን ናይቲ ብዕጽፍታት ኣብ ሰማይ ናይ ዝረኽብዎ ምሳሌ ከኣ እዩ። መርገመ ሥጋ ናይ መርገም ነፍስ ፡ ርደተ መቃብር ናይ ርደተ ገሃነም ተምሳል ኮይኑ ከምዝቐርብ፤ በረከተ ሥጋ ናይ በረከተ ነፍስ ምሳሌ እዩ። እግዚአብሔር ኣምላኽ ስለ’ቲ ቃሉን፡ ክብሩን፡ ኣምልኾቱን ብሃይማኖት ገድሎም ንዝፈጸሙ፡ እዚ ዘይብሃል ጸዋተወ መከራ ንዝተቐበሉ ቅዱሳን ዓስቦም ዝርስዕ ኣምላኽ ኣይኮነን። ይትረፍ ኣብ ሰማይ ንሶም’ውን ናይ ዝተተስፈውዎ ኽብሪ፡ ኣብ ምድር እኳ ብብዙኅ ጸጋታት ልዕሊ ካልኦት ጸብለል ከብሎምን ከኽብሮምን ይነብር ኣሎ። ቅዱሳን አበውን ነቢያትን፡ ሓዋርያትን ሰማእታትን ጻድቃንን ከኣ እቶም ቀዳሞት ምሳሌታትና እዮም። ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ከኣ ቅድስተ ቅዱሳን፤ ንጽሕተ ንጹሓን፤ ካብ ኵሎም ፍጡራን ንላዕሊ ዝኸበረት መልዕልተ ፍጡራት መትሕተ ፈጣሪ እያ።

ቅዱሳን እቲ ብእግዚአብሔር ዝወሃቦም ጸጋ ካብ ርእሶም ሓሊፎም ንኻልኦት በረኸት ክኾኑ፡ ብቃል ኪዳኖም ድማ ንብዙኃት ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ምሕረተ ሥጋን ነፍስን ከውህቡ ከምዝነብሩ ቅዱስ መጽሓፍ ዝምስክሮ ሓቂ እዩ። (ዘፀ ፴፬፥፯ ዘዳ ፭፥፲ ፯፥፱ መዝ ፻፬፥፭-፱) ብኣካይድኦምን ናብራኦምን ባህ ስለዘብልዎ ኸኣ እግዚአብሔር ነቶም ቅዱሳኑ እግዚአብሔር ይፈትዎምን፤ የኽብሮምን፤ ልዕሊ ካልኦት ድማ ጸሎቶምን ልማኖኦምን ይሰምዕን፡ ይምልስን ከኣ። ኣብ ቅድሚ ካልኦት ስለዘኽብሮም ከኣ ነቲ ተኣምርን ኃይልን ዝገብር ጸጋኡ ኣብኦምን ኣብቲ ናቶም ዘበለን ኣብዚኁ ክህብ ይረአ እዩ። እቲ ኽብርን ጸጋን ከኣ ካብ ምሉእ ኣካላቶምን መሳቕሎምን ሓሊፉ፡ ኣብ መጠምጠሚኦም፡ ቅናቶም፡ መአረሚኦም፡ አልባሶም፡ መቋሚኦም፡ ስፍራ መጸሊዪኦም፡ መጽሓፍቶም፡ ወቦ ዘተርፈ ብግሁድ ዝረኣየሉን፡ ተኣምራታዊ ሥርሑ ክሠርሕ ዝርከበሉን ከኣ ስለዚ እዩ። ነዚ ዝምልከት’ውን ብውሑድ ምሳሌ ኣብ ብርሃናተ ዓለም ሓዋርያት ቅዱስ ጳውሎስን ቅዱስ ጴጥሮስን ዝነበረ ጸጋን ኽብርን ብዝገብርዎ ዝነበሩ ተኣምራታዊ ሥራሕ ‘ካብ ባሕሪ ብጭልፋ’ ከም ዝበሃል ብሓጺሩ ምምልካት ይከኣል።

ቅዱስ ጳውሎስ በቲ ክዳኑ ኣቢሉ ሕሙማት የሕዊ ነበረ። “ኣምላኽ ከኣ ብኢድ ጳውሎስ ብዙኅ በይኑ ዝዀነ ተኣምራት ገበረ፡ መኣረምያኡ ወይስ ክዳኑ ኻብ ዝባኑ ወሲዶም ኣብቶም ሕሙማት የንብሩ እሞ ሕማሞም ይሐድጎም፡ ርኹሳት መናፍስቲውን ካባታቶም ይወጹ ነበሩ።” (ግብ ሐዋ ፲፱፥፲፪) ቅዱስ ጴጥሮስ ድማ ካብዚ ፍልይ ብዝበለ ብጽላሎቱ ገይሩ ተኣምራት ይገብር ነበረ። “ብኢድ ሐዋርያት ድማ ብዙኅ ትእምርትን ተኣምራትን ኣብ ማእከል እቲ ሕዝቢ ተገብረ፡ ኲላቶም ድማ ብሓንቲ ልቢ ሐቢሮም ኣብ ገበላ ሰሎሞን ነበሩ። ካብቶም ካልኦት ደፊሩ እተጸምበሮም ኣይነበረን፡ እቲ ሕዝቢ ግና የኽብሮም ነበረ። ዝበለጸ እኳ ብዙኃት ሰብኡትን ኣንስትን ብጐይታ ዚኣምኑ ይውሰኽዎም ነበሩ። ጴጥሮስ ኪሐልፍ ከሎ፡ ጽላሎቱ ኣብ ገሊኦም ምእንቲ ኺወድቕ ኢሎም፡ ንሕሙማት ኣብ ዓራትን ኣብ ቃሬዛን ገይሮም፡ ተሰኪሞም ናብ ኣደባባይ የውጽእዎም ነበሩ። ኣብ ዙርያ ኢየሩሳሌም ካብ ዘለዋ ኸተማታት ከኣ ብዙሓት ተኣኪቦም ይጒዐዙ ነበሩ፡ ሕሙማትን ብርኹሳት መናፍስቲ ዚሳቐዩን ድማ ኣምጽኡ ዅላቶምውን ሐወዩ።” (ግብ ሐዋ ፭፥፲፪-፲፮)

ቅዱሳን ኣብ ኣፀደ ሥጋ ከለዉ ጥራይ ዘይኮነሲ ኣብ ኣፀደ ነፍሲ ከለዉ’ውን እቲ እግዚአብሔር ኣምላኽ ሓንሳብ ዝሃቦም ጸጋ ስለዘይሕደግ ኣዕጽምቶም ከይተረፈ ተኣምራት ክገብር ይነብር እዩ። ንምሳሌ’ውን ኣብቲ ናይ ጸልማትን ኲነኔን ዘመን - ዘመነ ብሉይ ከይተረፈ ካብ ቅዱሳኑ ጸግኡ ፈጺሙ ዘይፈለየ እግዚአብሔር ንኤልሳእ ዘኽብረሉ ነገራት ንረክብ ኢና። እዚ ኸኣ ነቢየ እግዚአብሔር ኤልሳእ ብሕይወት ከሎ ምውት ኣተንሢኡ ከምዝነበረ፤ ድኅሪ ዕረፍቱ’ውን ኣዕጽምቱ ምውት ኣተንሢኡ እዩ። “ኤልሳእ ድማ ሞተ፡ ቀበርዎውን። ብመጀመርታ ዓመት ከኣ ሓደጋ ዚወድቁ ኻብ ሞኣብ ናብታ ሃገር መጹ። ኰነ ድማ፡ ሰባት ንሓደ ሰብኣይ ኪቐብሩ ኸለው፡ እንሆ፡ ነቶም ወደቕቲ ሓደጋ ርእዮም ነቲ ሰብኣይ ናብ መቓብር ኤልሳእ ደርበይዎ። እቲ ሰብኣይ ከኣ ኣዕጽምቲ ኤልሳእ ምስ ተንከየ፡ ሐወየ፡ በእጋሩ ድማ ደው በለ።” (ካልኣይ ነገ ፬፥፴፬ ካልኣይ ነገ ፲፫፥፳፪)

ንቅዱሳን ክንዲ’ዚ ክብሪ ዝሃበ እግዚአብሔር ምስጋና ይኹኖ። ናይዚኦም ክልተ ሓዋርያትን ናይ ነቢዪ ኤልሳእን ከም ኣብነት ኣምጻእና እምበር እግዚአብሔር ብዝሃቦም ጸጋ፡ ዕፁብ ዝኾነ ተኣምራት ዝፈጸሙ ቅዱሳን ፍቕዲ የብሎምን። ብደም ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተሠረተት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ድማ ብኣዕጽምቲ እዞም ቅዱሳን ዝዓንበበትን ዝተነደቀትን እያ።

ዕቃቤን ኽብርን ኣዕፅምቲ ቅዱሳን

ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ቅዱሳት መጻሕፍት ገይራን ሓዋርያዊ ትውፊት ዓቂባን ንቅዱሳን እቲ ዝግብኦም ክብሪ ትህብ እያ። ደቃ’ውን ነቶም እግዚአብሔር ዘኽብሮም ቅዱሳን እቲ ዝግባእ ኽብሪ ክህቡ ትምህርን ትምዕድን እያ። ንቅዱሳን ብምኽባር፡ ጸጋ እግዚአብሔርን ረድኤት ቅዱሳኑን ይርከብ እዩ። እግዚአብሔር ንዘኽበሮ ክኽብሮ እምበር ከሕስሮ ዝከኣሎ ሓደ እኳ የልቦን። እቲ ከሕስር ዝመጣጠር ድማ ሕስረት ንርእሱ እዩ። (ሮሜ ፰፥፴-፴፫ ሮሜ ፲፫፥፯ ቀዳማይ ጢሞ ፭፥፲፯-፲፱)

እምበኣር ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ሕይወቶም ንቃለ እግዚአብሔር ሂቦም ንዝተጋደሉ ቅዱሳን፡ ትምህርቶምን ገድሎምን ብምዕቃብ፡ ብስሞም ቤተ ክርስቲያን ብምስያም፤ በዓላቶም ብምግባር፤ ገድሎምን ተኣምራቶምን ብምጽሓፍን ብምምስካርን ብምዝካርን፤ ጸበል ብምግባር፤ ብኣማላድነቶም ብምምኅጻን፡ ሥዕሎም ብምሥዓልን፡ ስም ደቃ ብስሞም ብምጽዋዕ፤ ወቦ ዘተርፈ ከትኽብሮም ትነብር ኣላ። ሓደ ካብቲ መግለጺ ኣኽብሮታ’ውን ከኣ ኣዕፅምቶም ብኽብሪ ብምዕራፍን፡ ብምዕቃብን፡ ዝግባእ ሥርዓት ብምፍጻምን እዩ። ይትረፍ ናይ ቅዱሳን ኣዕፅምቲ ናይ ዝኾነ ብአርአያ ሥላሴ ዝተፈጥረ ሰብ ኣዕፅምትን ኣስከሬንን ናቱ ክብሪ ኣለዎ። ኣዕፅምቲ ቅዱሳን ግና ብፍላይ ብእግዚአብሔር ዝኸበረ ብምዃኑ፡ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ብኽብሪን ብፍሉይን ተዓቂቡ፤ ነቲ ዘዝመጸ ወለዶ በረኸት ክህብ ይነብር ኣሎ።

ኣዕፅምቲ ቅዱሳን አበው ብኽብሪ ኣብ ዝግባእ ቦታ ከምዝዓርፍ ምግባርን፤ ካብቲ ዝጸንሖ ስፍራ ኣፍሊስካ ናብቲ ቀንዲ መዕሪፊኡ ምዕራፍን ኣብ ቤተ ክርስቲያን ፍሉይ ኽብሪ ዝወሃቦ እዩ። ስለዚ እዩ ድማ ‘ፍልሰተ ዓጽሙ’ እናተባህለ’ውን በዓል ቅዱሳን ክግበር እንርኢ። እዚ ኸኣ ሕጂ ዝተጀመረ ዘይኮነስ ካብ ጥንቲ ካብ ኦሪት ዝነበረ እዩ። ኣፅመ አዳም ኣቦና ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ብኽብሪ ተዓቂቡ እዩ ጸኒሑ፤ እቶም ደቁ ደቁን መሥዋዕቲ ከዕርጉሉ፡ ዕጣን ኪዓጥኑሉ ከምዝነበሩን ማእከል ሥርዓተ መሥዋዕቶም ገይሮም ይጠቐሙሉ ከምዝጸንሑ መጻሕፍትን ትውፊትን ቤተ ክርስቲያን ብሰፊሑ ዘረድኡና እዮም። ኖኅ’ውን ንዓጽሚ ኣዳም ብኽብሪ ሒዙ ናብታ ሐመሩ ከምዝደየበን ኣብኡ ኮይኑ ጸሎቱ የዕርግ ከምዝነበረ ዝተፈልጠ እዩ። ድኅሪ ማይ ኣይኅ ድማ ሴም መልከጼዴቅን ኣብ ቀራንዮ ቀቢሮሞ። ሴም ንመልከጼዴቅ ከኣ ዝሃቦን ሓደራ ዘጽንዓሉን ዓጽሚ ኣዳም ንክሕሉን ኣብኡ ኮይኑ መስዋዕቲ ከዕርግን እዩ ነይሩ። ከምኡ እናበለ ንኣዳምን ደቁን ክብጆ ዝመጸ ክርስቶስ ኣምላኽና ንቤዛ ዓለም ዝተሰቕለሉ ማእከለ ምድር ቀራንዮ - ጐልጐልታ ኣዕጽምቲ ርእሲ (ናይ ኣዳም) ኣብ ዝተባህለ ስፍራ ምዃኑ ቅዱስ መጽሓፍ ይነግረና። (ማቴ ፳፯፥፴፫) ያዕቆብ ወዲ ይስሐቅ ናብ ምድሪ ግብጺ ወሪዱ ኣብ ዝተቐመጠሉ እዋን ድማ ኣጋ ዕረፍቱ ንደቁ ሕድሪ ዝበሎም ነገር ኣዕፅምቱ ኣብታ መካነ ኣቦታቱ አብርሃምን ይስሐቅን ክቕበርዎን እዩ ነይሩ። (ዘፍ ፵፱፥፳፱-፴፪) ወዱ ዮሴፍ’ውን ንደቁ ዝተላበዎም ናይ ምፍላስ ኣዕፅምቱ ጒዳይ እዩ ነይሩ። (ዘፍ ፶፥፳፭ ዘፀ ፲፫፥፲፱) ሊቀ ነቢያት ሙሴ ንሕዝበ እሥራኤል መሪሑን ሓራ ኣውጺኡን ናብ ምድረ ከነዓን ቅድሚ ምውጽኡ ዓጽሚ እቶም ቀዳሞት ኣቦታቱ ኣኪቡ ከምዝኸደ መጻሕፍቲ ይነግሩና እዮም። ኣብ ብሉያት ዘለዉ ከም ኣብነት ጠቕስና ደኣ እምበር ኣብ ዘመነ ሓዲስ እዚ ሥርዓት እዚ ካብ ቀዳማይ ክፍለ ዘመን ኣትሒዙ ኣብ ሓዋርያት ኣርድእትን ካልኦት ቅዱሳንን ብሰፊሑ ዝተሠርሓሉ እዩ። እዚ ዅሉ ግና ብዘይ ምኽንያት ኣይኮነን። ኣዕጽምቲ ኣቦታት ክቡር ስለዝኾነን፤ ልዑል ዝኾነ በረኸትን ትምህርትን ስለዘለዎ እዩ። ቅብጣዊት ቤተ ክርስቲያን ብመንጽር እዚ ጽቡቕ ኣተሓሕዛ ኣለዋ።

እቲ ንኢዮርብዓም ስለቲ ክፉእ ግብሩ ክግሥፆ ካብ እግዚአብሔር ዝተላእከ ነቢየ እግዚአብሔር (ኢዩሄል)፤ በቲ ሓሳዊ ሽማግለ ተታሊሉ ፤ እግዚአብሔር ኣምላኽ ንዝበሎ ትእዛዝ ኣፍሪሱ በቲ ዝኸዶ መገዲ ስለዝተመልሰን፤ ካብቲ ዓዲ’ውን እንጀራ ስለዝበልዐን ማይ’ውን ስለዝሰተየ፡ ብእግዚአብሔር ብቀጥታ ዝተነግሮ መርገም ድማ “ስለዚ ሬሳኻ ኣብ መቓብር ኣቦታትካ ኣይኣቱን እዩ።” ዝብል ነበረ። ምስ ኣዕጽምቲ ኣቦታትካ ምጽንባር ክሳዕ ክንደይ በረኸት ከምዘለዎ ነስተውዕል ዶ ኣሎና። ምናልባሽ ገለ ሰባት ብሥጋ ንዘለዎ ድኻም ጥራይ ብምርኣይ የቖናጽብዎ ደኣ እምበር ብዙኃት ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራትን ዓድታትን ጥቓ መቓብር ቅዱሳን ኣቦታቶም ክቕብሩ ምልባዎም ብፍላጥ ይኹን ብዘይ ፍላጥ ነዚ በረኸት’ዚ ብትውፊት ስለዝጸንሖም እዩ። እቲ መጋገዪ ነቢይ ዝኾነ ሽማግለ’ውን ኣብ ልዕሊ እቲ ነቢየ እግዚአብሔር ዝተፈጸመ ነገር ምስ ረኣየ ንደቁ ዝተላበዎም ነገር ከኣ እዚ እዩ ነይሩ። ምኽንያቱ ኣዕጽምቱ ምስ ናይ እግዚአብሔር ሰብ ኣዕጽምቲ ምዃነን ዝረኽቦ በረኸት ስለዝስተብሃለ ከምዚ ኢሉ ንደቁ ተላበዎም “ምስ ሞትኩ፡ ንኣይ ድማ ኣብዛ ናይ ኣምላኽ ሰብ ተቐቢርዋ ዘሎ መቓብር ቅበሩኒ፡ ኣዕጽምተይ ኣብ ጥቓ ኣዕጽምቱ ኣንብሩ፡” (ቀዳማይ ነገ ፲፫፥፳፪)።

እቶም ቅዱሳን ብመሠረት ካብ እግዚአብሔር ዝተቐበልዎ ቃል ኪዳን፡ ዝባረኽዎ መካናቶም ቅዱስን ጸጋ ዘለዎን ብሕይወት ንዘለዉ ጥራይ ዘይኮነስ ነቶም ዝተማኅጸንዎም’ውን ከምዝጠቕም፡ ካብ ጥንቲ ኣትሒዞም ኣጸቢቖም ዝፈልጡ ምእመናን ሃገርና፡ መካነ ዕረፍቶም ምስ ቅዱሳን ክኾነሎም ብምልባው ኣብ ቅዱሳት ገዳማት ሃገርና ጥቓ ኣዕፅምቲ ቅዱሳን ክቕበሩ ንርኢ ኢና። ንምሳሌ’ውን ናይ ኣቦና አቡነ ፊልጶስ ዘደብረ ቢዘን ቃል ኪዳን ምጥቓስ ይከኣል። ሓደ ሓደ ሰባት ኣጸቢቖም ከይመርመሩን ከይተመሃሩን “እንታይ ኣድለየ እዚ ኵሉ ድኻም’ዚ - ኵሉ ኣይ ሓመድ ኣዳም ምልባስ እንድዩ?” ኢሎም ከስተናዕቕዎ ይስምዑ። እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ዘረባ ዕሽነት እዚ ወለዶ’ዚ እዩ። ገሊኦም ድማ ሰብ ብዝገበሮ ሥራሕ እምበር ኣብ ቅዱስ መካን ስለዝተቐብረ ኣይኮነን ኢሎም ናይ ልዕልና ዘረባ ክዛረቡ ይስማዕ። እዚ’ውን ንባቡ ቅኑዕ ዝመስል ይኹን ደኣ እምበር ውስጠዘ ዘለዎን ኣማላድነት ቅዱሳንን ካብ እግዚአብሔር ንዝተቐበልዎ ቃል ኪዳን ዘቘናጽብ እዩ። ብመሠረቱ ኣዕፅምትኻ ምስ ኣዕፅምቲ ቅዱሳን ከምዝኸውን ምግባር፡ እግዚአብሔር ንቅዱሳን ብዝኣተወሎም ቃል ኪዳን ዝኸይድን ኣማላድነቶምን በረኸቶምን ካብ እንረኽበሉ ሓደ መገዲ እምበር ምስ ዝኾነ ናይ እምነት ይኹን ናይ ምግባር ሕጋጋት ወይውን ምስ ነገረ ፍርድን ድኅነትን ዝጋጮ ኣይኮነን። እኳ ደኣ ምስ ሰፊሕ ምሕረትን ረድኤትን እግዚአብሔር ዝዛመድ፡ ምስ ትምህርቲ ፍትሓት ዘነፍስ ተሰማሚዑ ዝኸይድ እዩ። እዚ ቃል ኪዳን’ዚ ኣብ ነገረ ድኅነት ኣገደስቲ ንዝኾኑ እምነትን ሥነ ምግባርን ዝቃረን ዘይኮነስ ኣብኡ ተጠቓሊሉ ዝረአ እዩ። (ከም ፍቓድ እግዚአብሔር ነዚ ኣርእስቲ’ዚ ካልእ ጊዜ ብሰፊሑ ክንመለሰሉ ኢና)

ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ነቶም ብቅድስና መዋዕሎም ንዝፈጸሙ ቅዱሳን ብፍሉይ ስፍራ ተንብሮም እያ። ብፍሉይ ከኣ ነቶም ቀንዲን ስሙያትን ቅዱሳን ኣዕፅምቶም ኣብ ትሕቲ ታቦተ እግዚአብሔር ብፍሉይ ከምዝዓርፉ ትገብርያ። ኣዕጽምቶም ድማ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ተኣምራት ክገብርን በረኸቱ ክህብን ይነብር። ንገሊኦም ድማ ክብሮም ብዝዕቅብን በረኸቶም ብዘይግህስን መገዲ ቦታ ፈልያ ኣብ በዓትታትን፡ ኣብ ኣባይትን ተዕርፎም እያ። ጸሎተ ዕጣን ድማ ተብጽሓሎም። ንሕና’ውን ንመቃብራቶምን መዕረፊኦምን ኣብ እንሳለመሉ እዋን ምስዞም ቅዱሳን ዘሎና ረቂቕ ኅብረት ነርኢ ኣሎና ማለት እዩ፤ ፍቕርና ንገልጸሎም፤ ንተጋድሎኦምን ንጽንዓቶምን ንዓወቶምን ዘሎና ኽብሪ ንገልጸሎም። ጸሎቶምን ኣማላድነቶም ንምኅጸን።

ኣዕፅምተ ቅዱሳን ኣብ ሃገርና

ሃገርና ኤርትራ ካብ ፬ይ ክፍለ ዘመን ኣትሒዞም ስብከተ ወንጌል ንምስፋሕን ሥርዓተ ምንኵስና ንምጽናዕና ንምድልዳልን ብዝተጋደሉ ቅዱሳን ዝመልአትን ዝኸበረትን ዝተባረኸትን እያ። ካብዞም ቅዱሳን’ውን፡ እግዚአብሔር ብዝፈልጦ ብጥበብ እግዚአብሔር ክሳዕ ሕጂ ኣስከሬኖም ቈንጥዩ (ሥጋኦም ደሪቑ) ቈርበቶም ካብ ዓፅመ ኣካሎም ከይተገፈፈ መግነዞም ከይግለሰን ከይኣረገን ኣብ ዝተፈላለዩ በዓትታትን ሕቡእ ስፍራታትን ዝጸንሑ ምሉእን ክፋላትን ኣካላተ ጻድቃን ኣለዉ።

ብዛዕባ’ዚ ብግቡእ ዝተገብረ መጽናዕቲ ብፍላይ ብወገን ቤተ ክርስቲያን ኣሎ ክብሃል እኳ እንተዘይተኻእለ፡ ይብዛኅ ይውሓድ ኣዕፅምቲ ቅዱሳን ቅዱሳን ዘይርከቦ ገዳም የልቦን። ብፍሉይን ብብዝኅን ግና እሞ ሥርዓት ኣካላቶም ተዓቂቡ ዝርከቡ ኣዕፅምቲ ቅዱሳን ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ሃገርና ኣብ ዝርከቡ ጥንታውያንን ቅዱሳት መካናትን ከምዘለዉ ዝተፈልጠ እዩ። ካብኣቶም ድማ ደብረ ሊባኖስ (ሃም) - ደብረ ሐዋርያት፡ ደብረ ወርቅ፡ ባረክናሃ፡ ጉናጉና፡ መጠራ፡ ክሳድ ዳዕሮ (ጉሕጭዓ)፡ ደቂ ሸሓይ ምጥቃስ ይከኣል። ገና ዘይተዳህሰሱን ዘይተረኽቡን ተመሳሳሊ ርኽበታት ከምዝህልዉ ዝእንፍቱ ተርእዮታት ከምዘለዉዉን ይንገር። ሃገርና ኣምበኣር በዚኦም ዝኣመሰሉ በረኸት ብዘውህብዋ ኣእላፍ ቅዱሳት ዝተባረኸት ምዃኑ ምስትውዓል የድሊ።

ይኹን ደኣ እምበር ኣብ ኣተሓሕዛን ካልእ ሕፀፅን ናይዚ ወለዶ’ዚ ነዞም ቅዱሳን ይሃስዮም ከምዘሎ ዝስሓት ኣይኮነን። ገሊኣቶም ኣማይት ዝኾኑ ኣዕፅምቲ ቅዱሳን ዳርጋ ንሽሕን ኃሙሽተ ሚእትን ዝኸውን (ገምጋም ታሪኽ) ዓመታት ብዘይ ገለ ጸገም ኣብዚ ወለዶ’ዚ በጺሖም ክነሶም፤ ሕጂ ሕጂ ግና ናይ ምዕናውን ምብልሻውን ሓደጋ ብብዝኂ ከጋጥሞም ከምዝጸንሐን ከምዘሎን ብሰፊሑ ይዝረብ። ነዚ’ውን ሰባት ዝተፈላለየ ምኽኒት ክህቡሉ ዝፍትኑ እኳ እንተኾነ እቲ ናብቲ ሓቂ ዝጽጋዕ ክውንነትሲ ኣብ ልዕሊ እዞም እግዚአብሔር ዘኽበሮም ቅዱሳንን መዕረፊ ስፍርኦምን ዘይግባእ ነገራት ይዝውተሩ ስለዘለዉ ኢልና ርእይቶና ክንህብ ንፈቱ። ሃይማኖት ይርሕቕ ኣሎ፤ ሰባት ብመንጽር ‘ቅርሲ’ን ‘መስሕብ በጻሕትን’ ጥራይ እምበር ብመንጽር ዘለዎምን ዝህብዎን በረኸት ብዘይምጥማቶም ከኣ እዩ። ኽብሪ ይንፈጎም ኣሎ። ብዘይኣምንን ንምእማንውን ብዘይዕድም ኣካይዳ ይርገጹ ኣለዉ። ንዝኾነ ኣብ ልዕሊኦም ንዝረአ ዘሎ ጸገማት መንፈሳዊን ቤተ ክርስቲያናዊ መፍትሔ ኣብ ክንዲ ምንዳይ፤ እቶም መራሕቲ ሃይማኖት ከይተረፉ ‘ዓለማዊን ሳይንሳዊ’ መፍትሒታት ጥራይ ከናድዩ ምርኣይ ዘየግምት ኣይኮነን። ቅዱሳን፡ ብሃይማኖት ብትሕትና ንዝመጾም እምበር ብኻልእ ንዝመጾምሲ ጽቡቕ ከምዘይህቡ ዝተፈልጠ ነገር እዩ እሞ ኣዕሚቑና እንተሓሰብናሎም ጽቡቕ እዩ። ዓለም ደኣ እንታይ ከምዝገበረት ሓንቲ መዘክር ጥራይ ክንጠቕስ፤ እዚ ኸኣ ኣብ ምጅማር ፳ ክፍለዘመን ብጀርመናውያን ናብ ሃገሮም ዝተወስደ ክሳዕ ፴፩ ዝኸውን ምሉእ ኣካላተ ጻድቃን ካብ ገዳማትና ከምዝተዘምተ መዛግብቲ ዝምስክርዎ እዩ። ዓለም ናይ ‘ቅርሲ’ ነገር እምበር ናይ በረኸቶም ነገር ኣበይ ይግድሳ።

ስለዚ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ነዚኦም ዘለዉን ብሕጂ’ውን ክርከቡ ዝኽእሉ ኣማይት/ኣሽሓት ኣካላተ ቅዱሳን ብኽብሪ ክትሕዞምን፡ ነቲ ክጸንሑሉ ዝግባእ መዕረፊ ቦትኦም ብዓይኒ ሃይማኖት ጠሚታን ክብሪ ሂባን ዝግባእ ሥርዓተ ጸሎት እናፈጸመት ክትከናኸኖምን ኣለዋ። ኣይኮነን ግና “ክስቶ ክርእዮም ክመጽእ እዩ” እናተባህለ ከም ናይ ሙዚየም ኣቕሓ ክንቀልዖምን፡ ክንሰጥሖምን ከነዘዋውሮምን ከምኡውን ኽብሮም ክንነፍጎን ኣይግባእን።

እቶም ኣብ ሃይማኖት ዘሎና ግና ናብዚኦም ዚኣመሰሉ ቅዱሳን ክንበጽሖም ክንርእዮምን ካብቲ በረኸቶምውን ክንሳተፍ ይግባእ። ኵሉ ናብዞም ቅድሳት መካናትን ኣዕፅምቲ ቅዱሳንን ምስላምን ምስጋድን ኣብ እንገብረሉ እዋን ድማ ብኣኽብሮት፡ ብፍቕሪ፡ ብሃይማኖት፡ ብትሕትና፡ ብፈሪሃ እግዚአብሔር ክኸውን ይግባእ። ስለ ምርኣይን ምድናቕን እንርእዮም ክኸውን የብሉን።

እግዚአብሔር ኣምላኽ በረኸትን ረድኤት ናይ ኵሎም ቅዱሳን ይኽፈለና።

ቅዱሳት መጻሕፍትን ትውፊትን ቤተ ክርስቲያንና ብዛዕባ ሰብአ ሰገል እንታይ ይብሉ፧ (ቀዳማይ ክፋል)

2012-01-10T15:27:00.000-08:00

ኦዝ መንክር በዘዚአኪ አምሳል

ኮከበ ትንቢት ዘቦቱ መልክዐ ሕፃን ሥዑል

ሠረቀ ያርኢ ተአምረኪ ድንግል

ወመርሖሙ ለሰብአ ሰገል እምርኁቅ ደወል

ጽጌኪ ኀበ ሀሎ ይሰክብ በጎል። (ማኅሌተ ጽጌ)

ኣብ ጊዜ ዜና ልደት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣገዳሲን ልዑል ስፍራን ብዛዕባ ዘለዎም ሰብአ ሰገል ዘሎና ኣፍልጦ ከመይ ይመስል፧

ብዛዕባኦም ቅዱስ ማቴዎስ ወንጌላዊ ኣብ ካልኣይ ምዕራፍ ካብ ፍቕዲ ሓደ ክሳዕ ዓሰርተ ሽዱሽተ ኣብ ዘሎ ታሪኽ ዝጠቐሶም እንተዘይኮይኑ ኣብ ዝኾነ ክፋል ቅዱስ መጽሓፍ ታሪኾም ኣይንረኽቦን ኢና።

ቅዱስ ማቴዎስ’ውን፡ ጐይታ ኣብ ዝተወለዱ ዘመን እዞም ሰብ ጥበብ እቲ እተወልደ ንጉሥ ኣይሁድ ኣበይ ኣሎ እናበሉ ብኮኸብ እናተመርሑ ካብ ምብራቕ ተበጊሶም ምምጽኦምን፤ ክሰግዱሉ ከምዝመጹ ምግላጾምን፤ ነቲ በቲ ዜና ልደት ዝሰንበደ ሄሮድስ መጺኦም ከምዝረኸብዎን፤ ካብቶም ሊቃውንትን ጸሓፍትን ብዛዕባ ቤተ ልሔም ድኅሪ ምርድኡ ድማ ኣጸዊዑ ብዛዕባ እቲ እተራእዮም ኮኸብ ኣጸቢቑ ከምዝሓተቶምን ናብ ቤተ ልሔም ከፋንዎም ከሎ ድማ ብዛዕባ እቲ ሕጻን ኣርጊጾም ክምርምሩን ምስ ረኸብዎ ተመሊሶም ክንገርዎ እሞ ንሱ’ውን ክሰግደሉ ከምዝደሊ ከምዝተዛረበን፤ ንሳቶም’ውን በቲ ኮኸብ ተመሪሖም ኣብ ቤተ ልሔም ንጐይታ ምስ ኣዲኡ ከምዝረኸብዎምን ሰጊዶም ድማ ገጸ በረኸት ምቕራቦምን፤ ብሕልሚ ድማ ካብ መልአከ እግዚአብሔር ተረዲኦም መንገዶም ቀይሮም ናብ ሃገሮም ከምዝተመልሱ እዩ ብሓጺሩ ገሊጹ ጽሒፉ። (ማቴ ፪፥፩-፲፮/2፥1-16)

እዚ ቅዱስ ታሪኽን ፍጻሜኡን፡ ቀንዲ ትሕዝቶን ፍጻሜ መልእኽቱን ናይዞም ሰብ ጥበብ ፈልዩ ብምንጋሩ ኣገዳሲ ክፍሉ እንተነገረና’ውን ብዙኅ ዘይተመለሱ ግና ኣገዳሲ ሕቶታት የለዓዕል እዩ። ንምሳሌ’ውን ብዛዕባ እዞም ሰባት ኣቐዲሙ ዝተነግረ ትንቢት ነይሩ ድዩ፧ ካብ ሕዝቢ ዓለምን ነገሥታቶምን ተፈልዮም ብኸመይ ልደት ጐይታ ክፈልጡ ክኢሎም፧ ብኮኸብ ናይ ምምርሖም ነገር እንታይ ኣፍልጦ ነይርዎም፧ ብዛዕባ ልደት ‘ንጉሥ’ ከ መን ነገሮም፧ ነቲ ዝተራእየ ኮኸብ’ከ ክስዕብዎ ከምዝግባእ መን ኣዘዞም፧ እንታይ ነገራት’ከ ነቲ ዝተወልደ ንጉሥ ክገብሩሉ ከምዝግባእ መሃሮም፧ መን ከ ነቲ ህያባት ፈልዩ ነገሮምን ሃቦምን፧ ንሱ ፈጣሪ ኣምላኽ ምዃኑን ስግደት ከምዝግብኦ ከ መን መሃሮም፧ ብኸመይ’ከ ከለልይዎ ከምዝኽእሉን ንኡኡ ዝኸውን እንታይ መረጋገጺ ከ ሒዞም ነይሮም፧ ወቦ ዘተርፈ ሕቶታት ክምለሱ እንተደኣ ኮይኑ መዝገብ ቅዱሳት ታሪኽ ንዝኾነት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ምውካስ ግድነት ይኸውን። ኣብ ከምዚ ታሪኽ ድማ እዩ ትውፊት ቤተ ክርስቲያን ክሳብ ክንደይ ኣገዳሲ ምዃኑ ክንርዳእ እንኽእል። ሎሚ ከም ኣብነት ነዚ ታሪኽ ምስ ክቡር ልደት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣተሓሒዝና ንጠቕስ ኣሎና እምበር፤ ትውፊት ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ሎሚ ዓለም ንዝተሸገረሉን ኣብ ኑፋቄያዊ ሓሳባት ንዝወስዳን ዘሎ ብዙኅ ሕቶታት ቤተ ክርስቲያን ብእምነት ንዝቐርባ መልሲ ትህበሉ እያ።

ኣብዞም ዝሓለፉ ነዊሕ ዘመናት፡ ነቲ ኣብ ቅዱስ ወንጌል ተጻሒፉ ንዘሎ ውሑድ ታሪኽ ሰብአ ሰገል መሠረት ብምግባር ኣብ ዝተፈላለየ ክፋላት ዓለም ብዛዕባ ሰብአ ሰገል ብዙኅ ተባሂሉን ተጻሒፉን እዩ። ዝተፈላለየ ጥንታዊ ታሪኽ ዘለዎም ብፍላይ ድማ ምብራቓውያን ዝተፈላለዩ ትውፊታዊ ታሪኾም በብወገኖም ክገልጹ ጸኒሖም እዮም። ገሊኡ ታሪኽ ኣብ ኣብ መበቆላዊ ዓዶምን ኣመጻጽኦምን ዘተኰረ ኮይኑ፤ ገሊኡ ድማ ኣብ ህያባቶም ገሊኡ ድማ ኣብ ጻውዒቶምን መልእኽቱን ዘተዀረ እዩ።

እቲ በብሃገሩ ዝቐርብ ትውፊታዊ ታሪኽ ዘለዎ ፍልልይ ኣብ ቦትኡ እንከሎ፤ ብዛዕባ እዚ ታሪኽ ዘጽንዑ ብዙኃት ተመራመርቲ ካልኦት ሃገራት’ውን ዝእመኑሉ ግና ሓደ ፍሩይ ሓቂ ኣሎ። እዚ ኸኣ ኣብ ቅድስት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንና ብግእዝ ኣብ ዝተጻሕፉ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዝያዳ ካልኦት ብተዛማዲ ምሉእነትን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ካልኦት ፈጺሞም ዘይርከቡ ታሪኻት ብኽብሪ ተመዝጊቦምን ተዓቂቦምን ከምዘለዉ እዩ። እዚ ኸኣ ዓለም ዝያዳ እናኣመነትሉ ዘሎ ክብርን ልዕልናን ጥንታዊት ቤተ ክርስቲያንና ኣጒሊሑ ዘርእይ ሓቂ እዩ። ንሕና’ውን ኣቦታትና ንዝዓቀቡልና ታሪኽ ኣጽኒዕና ምፍላጡ ኣገዳሲ ስለዝኾነ ንሎሚ ብዛዕባ ሰብአ ሰገል ኣብ ዝተፈላለዩ መጻሕፍተ ቤተ ክርስቲያን ንዝተጻሕፈልና ታሪኽ ኣወሃሂድና ኣቕሪብና ኣሎና።

ሎሚ ናይ ካልኦት ታሪኽን ባህልን ትውፊትን ምድናቕ ከም ‘ምዕባለ’ ተወሲዱ ከም መወከሲ ምርኣይን ምቕዳሕን እናተለምደ ምምጽኡ ዘየሰክፍ ኣይኮነን። እቲ ነገር’ውን ናይ… ከይፈለጥካ ኣብ ናይ.. ከም ምግዳስ እዩ እምበር ኣቦታትና ንዘጽንሑልና ታሪኽን መንፈሳዊ ሃብትን ቅርብ ኢልና እንተንምርምሮን እንተንፈልጦን ክንደይ ዝኣክል ጸጋ ምሓፈስናሉ ነይርና፧! ብዛዕባ ሰገል ንሕና’ከ ክሳዕ ክንደይ ንፈልጥ፧ ቤተ ክርስቲያን’ ከ እንታይ ትምህረና፧ ስዒብና መጻሕፍትና ንዝጠቕስዎ ጠቒስና፡ ሊቃውንትና ካብ ዝመሃሩና ኣዋህሊልና ናባኹም ነብሎ ኣሎና እሞ ብትዕግሥቲ ኮይንኩም ከተንብብዎ ንዕድመኩም ኣሎና።

በረኸት ልደቱ የሳተፈና።

ትርጉም

ሰገል ማለት ጥበብ፡ ሜላ፡ ምርምር፡ ርቀት፡ ፍልጠት፡ ፍልስፍና ማለት ኮይኑ ብኻልእ ኣገላልጻ’ውን ጥንቊልና ዝብል ትርጉም ይህብ። ሰብአ ሰገል ማለት ሰብአ ጥበብ ወይውን ናይ ጥበብ ሰባት ማለት እዩ። ንፍጥረታት ዓለምን ኑባሬኦምን፡ ኣካይዳ ሥርዓቶምን ሕይወቶምን መሠረት ብምግባር ብዛዕባ ጥበብ ዓለም ዝግደሱን ዝመራመሩን ፈላስፋታት ወይውን ጠቢባን ማለት ከኣ እዩ። እቲ ጥበብ ድማ ልዕል ኢልና ኣብ ሰማይን ኪኖኡን ትሕት ኢልና ምድሪን ትሕቲኣን ዘሎ ኵሉ የጠቓልል።

ዋና ጥበብ እግዚአብሔር እዩ። ጥበብ ንደቂ ሰባት ካብ ዝወሃብ ክቡር ጸጋታት እግዚአብሔር ሓደ እዩ። መንፈሳዊ ጥበብ ከምዘሎ ሥጋዊ ጥበብ ድማ ኣሎ። ሥጋዊ ጥበብ ብኣገባብ ሰባት ምስ ዝጥቀሙሉ ብሥጋን ብነፍስን ተጠቐምቲ ይገብሮም። ነቶም ዝረሓቑ’ውን ናብ ኣምልኮተ እግዚአብሔር የብጽሖም። ብኣንጻሩ ድማ ንክፉእ መገዲ ዝጥቐሙሉ ከምዘለዉ ዝተፈልጠ እዩ። መንፈሳዊ ጥበብ ግና ልዕል ዝበለ ምስ እግዚአብሔር ዘራኽብ መገዲ እዩ። ነቢየ እግዚአብሔር ዳንኤል ካብ እግዚአብሔር ጥበብን ምፍላጥ ስዉራት ነገራትን ተዋሂብዎ ስለዝነበረ፤ ነዚ ነገር’ዚ ድማ ናቡከደናጾር ብዘስተውዓለ ኣብ ልዕሊ ጠቢባን ሃገሩ ሓለቓ ገይሩ ሸይምዎ ነበረ። (ዳን ፩፥፳/1፥20 ፪፥፵፰/2፥48)

ጥበብን ጥበበኛታትን ጥበቦምን ዝምልከት ሰፊሕ ኣርእስቲ ብምዃኑ ኣብዚ ገዲፍና፡ ንግባእኬ ኀበ ጥንተ ነገር ከምዝተባህለ ናብቲ ቀንዲ መበገሲ ጽሑፍና ንመለስ። (ማቴ ፲፥፲፮/10፥16 ማቴ ፳፫፥፴፬/23፥34 ሮሜ ፲፪፥፲፮ ቀዳማይ ቆሮ ፩፥፲፰-፳፯/1፥18-27 ዘፍ ፵፩/41 አስ ፩፥፲፫/1፥13 ኢዮ ፲፭፥፲፯-፲፱/15፥17-1 መጽ ምሳሌ ንመልከት)

እዞም ልደት ጐይታ ክርእዩ ዝተጸውዑ ሰብአ ሰገል ግና ላዕለዋይ ኣቦኦም ዠረደሽት ዝተባህለ ፈላስፋ ነበረ። ንሳቶም ድማ ነገሥታት ዝተፈላለዩ ግዝኣት ዝነበሩ ኮይኖም፡ ብወገን ምብራቕ ካብ ማእከለ ምድር ካብ ዝተባህለት ኢየሩሳሌም፡ ካብ ፋርስን ባቢሎንን ምድረ ሳባን ዓረብን ዝተረኽቡ እዮም። ኣቦኦም ድማ ምሕዋረ ዑደት ከዋኽብቲ ዘጽንዕ ፈላስፋ ምንባሩ ይጥቐስ።

ትንቢት

ብዛዕባ ካብ ወገን ኣሕዛብን፡ ሕዝበይ ካብ ዝተባህሉ እስራኤል ወጻኢን ዝኾኑ ነገሥታት ምድሪ፤ ናብ እስራኤል መጺኦም ከምዝሰግዱን ህያባትውን ከምዝውፍዩ ኣቐዲሙ ትንቢት ተነጊሩ ነይሩ። እዚ ትንቢት ኸኣ ምስ ልደት ጐይታ ዝተዛመደ ትንቢት እዩ። ስፍራ ምስጋዶም’ውን ጐይታ ኣብ ዝተወልደሉ ቤተ ልሔም እዩ ነይሩ። ዝሰገዱሉ ጐይታ ድማ ሰማይን ምድርን ፈጢሩ ዝገዝእ ንጉሠ ነገሥት ኮይኑ ብሥጋ ዝተወልደ ወልደ እግዚአብሔር እዩ። ካብቲ ትንቢታት ንምጥቓስ’ውን፦

ነቢይሚክያስ፦ “ኣቲ ቤተ ልሔም ምድረ ኤፍራታ፡ ንሕዝበይ እሥራኤል ብሥጋ ዝጓስዮም ሹም ካባኺ ኪወጽእ እዩ እሞ ካብ ሹማምንቲ ይሁዳ ከቶ ኣይትንእስን ኢኺ” (ሚክ ፭፥፪/5፥2) እዚ ትንቢት ብሓደ ወገን ጐይታ ኣብ ቤተ ልሔም ዘይሁዳ ከምዝውለድ ዘመልክት ኮይኑ ሚክያስ ዝተነበዮ ትንቢት እዩ ነይሩ። በቲ ካልእ ድማ ናይ ሰብአ ሰገል ነገር ዘለዎ እዩ። እቲ ነቢየ እግዚአብሔር ክምህር ውዒሉ ኣማስዩ ብጥቓ ቤተ ልሔም ክሓልፍ ከሎ ባዲማን ኣእሻዂ በቚልዋን ምስ ረኣየ እተዛረቦ ድማ እዩ ነይሩ። ከምቲ ነቢይ ሚክያስ ዝተነበየላ ድማ ንጊዜኡ ዘሩባቤል ነጊሡላ፡ ነጋሪት ተሰሚዑላ እዩ። ድንኳን ተተኺሉላ። እሥራኤል ደገ ጸኒዖሙላ፡ ኣሕዛብ ገቢሮሙላ እዮም። ፍጻሜ ትንቢቱ ግና ንሕዝበይ እስራኤል (ዘሥጋን ዘነፍስን) ዝሕሉ ንጉሥ ክርስቶስ ካባኺ ስለ ዝውለድ ካብ ከተማታት ሹማምንቲ ይሁዳ ከቶ ኣይትንእስን ኢኺ ማለቱ እዩ። ዘሩባቤል ከም ዝነገሠላ ክርስቶስ ተወሊዱላ፤ ድንኳን ከምዝተተኽለላ ናይ ብርሃን ድንኳን ተተኽለላ፤ ነጋሪት ከም ዝተሰምዓላ ቅዳሴ መላእኽቲ ተሰምዓላ፤ እስራኤል ደገ ከምዝጸንዑላ እቶም ሚእቲ ነገደ መላእኽቲ ደገ ጸኒዖሙላ፤ ኣሕዛብ ከም ዝገበሩላ ሰብአ ሰገል ገቢሮሙላ እዮም።

ነቢዪ ዳዊት፦ “ነገሥታት ተርሴስን ደሰያትን ገጸ በረኸት ከቕርብሉ፡ ነገሥታት ሳባን ዓረብን ድማ ውህበታት ከምጽእሉ እዮም። ኵሎም ነገሥታት ከኣ ኣብ ቅድሚኡ ክሰግዱ እዮም” ዝብል ትንቢት’ውን ብቅዱስ ዳዊት ተነጊሩ ነበረ። (መዝ ፸፩፥፲-፲፩/72፥10-11) እዚ ትንቢት ክፍጸም ምእንቲ ድማ፡ ነቶም ዝተጠቕሱ ሃገራት ዝገዝኡ ዝነበሩ ነገሥታት ምድሪ ወርቂ፡ ዕጣን፡ ከርበ ሒዞም ብኾኾብ ተመሪሖም ናብ ጐይታ መጹ። ገጸ በረኸት ኣቕረበሉ፤ ሰገዱሉ ድማ።

ነቢዪ ኢሳይያስ፦ ነቢየ እግዚአብሔር ኢሳይያስ’ውን ተመሳሳሊ ትንቢት ተንቢዩ ነይሩ። “ብዝሒ ኣግማልን ረብዓት ኣግማል ሚድያንን ኤፋን ኪለማኺ እየን፡ ኲላቶም ካብ ሳባ ኺመጹ፡ ወርቅን ዕጣንን ኬምጽኡ፡ ውዳሴ እግዚአብሔር ከኣ ኪነግሩ እዮም።” (ኢሳ ፷፥፮/60፥6)

ከም ኣብነት ነዞም ሠለስተ ነቢያት ጠቐስና እምበር ከከም ኣርእስቱ ነቶም ዝተረፉ ትንቢታትን ትውፊታትን ኣብ በብንኡስ ኣርእስቶም ክንጠቕሶም ኢና። ብሓጺሩ ግና እዞም ነቢያተ እግዚአብሔር ነገሥታት ምድሪ ናብ ጐይታ መጺኦም ከምዝሰግዱን ገጸ በረኸትን ከምዘቕረቡ ዝተነግረ ትንቢት ኣብ ጊዜኡ ብሰብአ ሰገል ከምዝተፈጸመ ቅዱስ ማቴዎስ ኣርጊጹ ጽሒፉልና እዩ።

ይቕጽል

ጸሎተ ሃይማኖት

2012-01-09T00:37:00.000-08:00

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።

ጸሎተ ሃይማኖት - ግእዝ

ነአምን በአሐዱ አምላክ እግዚአብሔር አብ አኃዜ ኲሉ ገባሬ ሰማያት ወምድር ዘያስተርኢ ወዘኢያስተርኢ።

ወነአምን በአሐዱ እግዚእ ኢየሱስ ክርስቶስ ወልደ አብ ዋሕድ ዘህልው ምስሌሁ እምቅድመ ይትፈጠር ዓለም። ብርሃን ዘእምብርሃን አምላክ ዘእምአምላክ ዘበአማን።
ዘተወልደ ወአኮ ዘተገብረ ዘዕሩይ ምስ አብ በመለኮቱ። ዘቦቱ ኲሉ ኮነ ወዘእንበሌሁሰ አልቦ ዘኮነ ወኢምንትኒ ዘበሰማይኒ ወዘበምድርኒ።
ዘበእንቲአነ ለሰብእ ወበእንተ መድኃኒትነ ወረደ እምሰማያት። ተሰብአ ወተሠገወ እመንፈስ ቅዱስ ወእማርያም እምቅድስት ድንግል። ኮነ ብእሴ ወተሰቅለ በእንቲአነ በመዋዕለ ጲላጦስ ጴንጤናዊ ሐመ ወሞተ ወተቀብረ ወተንሥአ እሙታን አመ ሣልስት ዕለት በከመ ጽሑፍ ውስተ ቅዱሳት መጻሕፍት። ዐርገ በስብሐት ውስተ ሰማያት ወነበረ በየማነ አቡሁ ዳግመ ይመጽእ በስብሐት ይኰንን ሕያዋነ ወሙታነ ወአልቦ ማኅለቅት ለመንግሥቱ።

ወነአምን በመንፈስ ቅዱስ እግዚእ ማሕየዊ ዘሠረፀ እምአብ ንስግድ ሎቱ ወብሰብሖ ምስለ አብ ወወልድ ዘነበበ በነቢያት።

ወነአምን በአሐቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እንተ ላዕለ ኲሉ ጉባኤ ዘሐዋርያት፡ ወነአምን በአሐቲ ጥምቀት ለሥርየት ኃጢአት። ወንሴፎ ትንሣኤ ሙታን ወሕይወተ ዘይመጽእ ለዓለመ ዓለም።

ጸሎተ ሃይማኖት - ትግርኛ

ኵሉ ብዝኃዘ፡ ሰማይን ምድርን፡ ዚርአን ዘይርአን ብዝፈጠረ ብሓደ ኣምላኽ ብእግዚአብሔር አብ ነኣምን።

ብሓደ ጐይታ ብኢየሱስ ክርስቶስ፡ ዓለም ከይተፈጥረ ምስኡ ህልው ብዝኾነ ወልደ አብ ዋሕድ’ውን ነኣምን።
ካብ ብርሃን ዝተረኽበ ብርሃን፡ ካብ ሓቀኛ ኣምላኽ ዝተረኽበ ኣምላኽ፡ ዝተወልደ እምበር ፍጡር ዘይኮነ፡ ብመለኮቱ ምስ አብ ማዕረ ዝኾነ፡ ኲሉ ብኡኡ ዝተፈጥረ፡ ብዘይካኡ ግና ኣብዚ ምድሪ ዘሎ ይኹን፡ ወይስ ኣብ ሰማይ ዘሎ ምንም ዝተፈጥረ የልቦን።
ምእንታና ምእንቲ ሰብ፡ ምእንቲ ምድኃንና ካብ ሰማያት ዝወረደ፡ ብመንፈስ ቅዱስ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ሥጋ ለበሰ፡ ሰብ ኮነ። ሰብ ኮይኑ ድማ ብዘመን ጴንጤናዊ ጲላጦስ ምእንታና ተሰቕለ፡ ሓመመ፡ መከራ መስቀል ተቐበለ፡ ሞተ፡ ተቐብረ፡ ኣብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ከምዝተጻሕፈ ኣብ ሣልሳይ መዓልቲ ካብ ምዉታት ተፈልዩ ተንሥአ። ብኽብሪ ናብ ሰማያት ዓረገ። ኣብ የማን አቦኡ ተቐመጠ። ከም ብሓዲሽ ንሕያውንን ምዉታንን ኪፈርድ ብኽብሪ ኪመጽእ እዩ። ንመንግሥቱ’ውን መወዳእታ የብሉን።
ጐይታን መሕወዪን ብዝኾነ ካብ አብ ብዝሠረፀ መንፈስ ቅዱስ ንኣምን። ምስ አብን ወልድን ንሰግደሉን ነመስግኖን። ብነቢያት ዝተናገረ እዩ።
ልዕሊ ኲሉ ናይ ሐዋርያት ጉባኤ ብዝኾነት ብሓንቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ንኣምን። ኃጢኣት ንምስትሥራይ፡ ብሓንቲ ጥምቀት’ውን ንኣምን። ትንሣኤ ሙታን ንዘለዓለመ ዓለም ዚመጽእ ሕይወትን ተስፋ ንገብር።

ኖሎት ናብ ሊቀ ኖሎት

2012-01-04T13:40:00.000-08:00

ጓሶትን - እታ ዕፅብቲ ዕለትን

ኣብ ሃገረ እስራኤል ኣብ ኣውራጃ ይሁዳ፡ ቤተ ልሔም (ዘኤፍራታ) ኣብ ዝተባህለት ከተማ ቅድሚ ፪ሺሕ፬ ዓመታት ቅድሚኡ ተራእዩ ዘይፈልጥ፤ ብሕጂውን ክረአ ፈጺሙ ዘይከኣል ሓድሽን ድንቅን ነገር ብዙኃት ከይፈለጥዎን ከየስተውዓልዎን እንከለዉ ጋህዲ ኮነ። እዚ ከኣ ልደት ሰማያዊ ንጉሥ ነበረ። ግልጸት እዚ ሓድሽ ነገር’ውን ነገሥታትን ስድርኦምን ኣብ ዝሰፍርዎ ኣብ ቤተ መንግሥቲ ወይውን ልዑላን ኣብ ዝርከቡሉ ዘጌጹን ምልኩዓትን ኣባይቲ ኣይነበረን። እንታይ ደኣ ሓታቲን ተገዳሲን ኣብ ዘይብሉ ኣብ መብልዒ ማል እምበር።

ደጊምካ ደጋጊምካ ክትዛረበሉውን ወትሩ ዘድንቕ እዚ ምግላጽ’ዚ፡ ንምድራውያንን ንሠራዊት ሰማይ ንቅዱሳን መላእኽቲ ዘሥመረ ፍሉይ ዕለት እዩ ነይሩ። ቅድሚ ዓለም ዝነበረ፡ ሰማይን ምድርን ኣብኡ ዘሎ ኵሉን ዝፈጠረ፡ ፈጢሩ’ውን ዝገዝእ፡ ኣኅሊፉ’ውን ዝነብር፡ ንቅድምንኡ መጀመርያ ንፍጻሜኡ መወዳእታ ዘይብሉ አልፋ ወዖ ዝኾነ ጐይታ ብተዋሕዶ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ኣብ ቤተ ልሔም ተወልደ! ነዚ ድንቂ ግብሪ ኣምላኽ’ዚ መን የስተውዕሎ፧ መን’ከ ይምርምሮ፧ ዘመን ዘይጽብጸበሉ ፈጣሪ ተወሊዱ ማለት ክንደይ ዘየደንቕ፧!

እዚ ዕለት’ዚ አማናዊ ፀሐየ ጽድቅ ክርስቶስ ኣብቲ ጸልማት ዓለም ዝበረቐሉን ብርሃኑ ዝፈነወሉን፡ ኣማናዊት ቤተ ልሔም ቅድስት ድንግል ማርያም ናብ ቤተ ልሔም ዝኸደትሉ፡ ጓሶት ናብቲ ሊቀ ኖሎት ዝኾነ ሕያዋይ ጓሶ ብስራት መላእኽቲ ሰሚዖም ዝኸዱሉ ድንቂ ዕለት እዩ። ነቲ ካልእ ኣብቲ ዕለት ዝተፈጸሙ ብዙኅ ድንቂ ነገራትን ትርጉሞምን ንካልእ ጊዜ ኣስጊርና፡ ንሎሚ ነቶም ጓሶት ዘኪርና ክነመሃሃር ኢና።

ጓሶትን - ምፍጻም ትንቢትን

ስለዛ ክብርቲ መዓልቲ እዚኣ ብዙኃት ነቢያት ትንቢት ተነቢዮምላን ምሳሌ መሲሎምላን እዮም። ነዛ ዕለት እዚኣ ንምርኣይ ደልዮም ብዙኃት አበው ሱባኤ ኣትዮምን ጾይሞምን ተመንዮምን፡ ንብዓቶም’ውን ኣፍሲሶም እዮም። ከም ኣብነት ቅዱስ ዳዊት “ኣብ መንጽፍ ዓራተይ ኣይድይብን፡ ነዒንተይ ድቃስ ንዀበሮ ዓይነይ’ውን ሰላምታ ኣይህብን” መዝ ፻፴፪፥፬ ዝበሎ ነዛ ዕለት እዚኣ ንኽገልጸሉ ኣብ ዝኣተዎ ሱባኤ እዩ። ነዚኣ ዕለት ክርእዩ ደልይታ ብዙኃት እኳ እንተነበሩ፡ ክርኣይዋ ዝተኃርዩን ኣብ ቤተ ልሔም ኣብ መብልዕ ማል ዝተረኽቡ ግና ውሑዳት እዮም። ብቀዳምነት ዝጥቀሱ ድማ እቶም ጓሶት እዮም።

ከምቶም ክቡራት ነቢያት እተነበይዎ፡ ኣብዛ መዓልቲ’ዚኣ እምበኣር ንዓለም ዝፈጠረ ናይ ኃያላን ኃያል፡ ናይ ነገሥታት ንጉሥ፡ አምላኽ ብሥጋ ማርያም ተገሊጹ ብግዕዘ ህጻናት ክዛረብ ከሎ ተሰምዐ። “ናሁ ሰማዕናሁ በኤፍራታ ወረከብናሁ ውስተ አመ ገዳመ” (እንሆ ኣብ ኤፍራታ ሰሚዕናዮ፡ ኣብ ዱር ድማ ረኸብናዮ” ኢሉ ድማ ቅዱስ ዳዊት ንዝተገልጸሉ ነገር ነጊሩና ነይሩ (መዝ ፻፴፩፥፮/132፥6)። ነዚ ድንቂ ምሥጢር ኣምላኽ እዚ ዝተፈጸመላን፤ ኣምላኽ ንዝወለደት ክብርት ወላዲተ ኣምላኽ ቅድሚ ኵሉ ዝበጽሕዋ፡ እቶም ኣብ ማኅፀና ፱ ወርሕን ፭ መዓልትን ዝጾረቶን ንማኅፀና ከተማ ገይሩ ንዝነገሠሉን ጐይታ፡ ብስብሐትን ውዳሴን ዘይፍለዩ ቅዱሳን መላእኽቲ እዮም። ዜና ልደቱ ከመስግኑን እልፍ አእላፋት ወትእልፊት ሰማያውያን ሠራዊት መላእኽቲ ንፈጣሪኦምን ንሰብ ክብል ሰብ ንዝኾነን ጐይታ ኣመስጊኖም እዮም። እቲ ምስጋና’ውን ኣብኦም ከይተሓጽረ፤ ነቲ ዘድንቕ ልደት ጐይትኦም ንምብሳርን ምስጋናኦም ንምኽፋልን ናብቶም ክቡራትን ልዑላንን ዓለም ኣይተላእኹን። እንታይ ደኣ ናብቶም ዝነኣሱ ምሉእ ለይቲ ኣብ መሮር ማሎም ክሕልዉ ናብ ዝኃደሩን ብርሃን ፀሓይ ክርእዩ ናብ ዝናፍቑን ናብቶም ኅሩያን ጓሶት እምበር።

ጓሶትን - ሓድሽ ሰማያዊ ምስጋናን

ዓለም’ኳ ኣብ መዝገብ ክብራ እንተዘይኣሰፊራቶም’ውን፡ እግዚአብሔር ነቲ ንዑቕ ከምዘኽብር፤ ነቲ ንኡስ ከምዘልዕል ደጊሙ ከርእይ ነቶም ቅዱሳን መላእኽቱ ናብቶም ጓሶት ለኣኾም። እቶም መላእኽቲ ድማ ብድሙቕን ዘድንቕ ግሩም ብርሃንን ተዓጂቦም ነቶም ጓሶት ነዚ ዜና ብስራት ኣብጽሑሎም። በዚ ድማ እቲ ብማኅፀን ዝጀመረ ዕርቂ ኣብ ልደቱ ዝያዳ እናተጋህደ ምምጽኡ ኣርኣየ። እቶም ብሰንኪ በደል ኣዳምን ደቂ ሰባትን ተፈላልዮም ዝነበሩ መስተጻርራን ብልደቱ ብሓደ ክሠምሩ ተራእዮም።

ቅዱሳን መላእኽቲ ጊዜኡ ኣኺሉ ጽንሰቱ ንምብሳር ከምዝትኃርዩ፡ ሕጂ’ውን ካብ ኣዳም ጀሚሮም ዝነበሩ ኵሎም ደቂ ሰባት ክሰምዕዎ ንዝጽበይዎ ዝነበረ ተስፋ ድኅነት ንምንጋርን፡ ልደቱ ንምብሳርን ብኣምላኽ ዝተመርጹ ንሳቶም እዮም ነይሮም። ደቂ ኣዳም ንዘመናት ንዝተጸበይዎ ናይ ብስራት ቃል ነቶም ጓሶት ነገርዎም “እንሆ፡ ሎሚ መድኃኒ ኣብ ዓዲ ዳዊት ተወሊዱልኩም ስለ ዘሎ፡- ንሱ ኸኣ ክርስቶስ ጐይታ እዩ፡ ንዅሉ ሕዝቢ ዚኸውን ዓብዪ ሓጐስ ኤበስረኩም ኣሎኹ እሞ፡ ኣይትፍርሁ።” (ሉቃ ፪፥፲/2፥10) ብዙኃት ናይ እግዚአብሔር ሰባት ነዛ ቃል ብስራት እዚኣ ዝንገረላ መዓልቲ ክርእዩን ክሰምዑን ተመንዮምን ነቢኦምን እኳ እንተነበሩ፤ ኣብ ክንድኦም እቶም ጓሶት፡ ነዚ ብስራት’ዚ ቅድሚ ኵሉ ክርእዩ ክሰምዑን ብቅዱሳን መላእኽቲ ተነግሮም። እቲ ብስራት ንኵሉ ዓለም እዩ እሞ ነቶም ጓሶት ኣቢሉ ብዝተነግረ ቃል ድማ ኵልና ሰማዕናዮ። እዝንና እዝኒ ጓሶት፤ ኣዕይንትና ኣዕይንቲ እቶም እግዚአብሔር ዝኃረዮም ጓሶት ኮይኑ ድማ ሎሚ’ውን ብዜና ልደቱ እናተሓጐስና ንነብር። ምስቶም ጓሶት ተጸምቢርና ድማ ብሰማያዊ ምስጋና ንኣምላኽና ከምቶም ቅዱሳን መላእኽቲ ከነመስግን ንነብር። “ስብሐት ለእግዚአብሔር በሰማያት ወሰላም በምድር ሥምርቱ ለሰብእ” (ሰላም ከኣ ኣብ ምድሪ ኣብ መንጎ እቶም ስምረት ኣምላኽ ዘለዎም ሰባት፡ እናበሉ ንኣምላኽ ኣመስገኑ) እናበልና ድማ ዝማሬ መላእኽቲ ኣብታ ዳግማዊት ቤተ ልሔም ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ክንዝምር ንነብር ኣሎና። ልደት ጐይታ፡ ምድራውያንን ሰማያውያንን ብሓደ ቃል ዘሥመረ እዩ። ቅድሚኡ ተሰሚዑ ዘይፈልጥ ድንቂ ምስጋና ብኣፍ ምድራውያንን ሰማያውያንን ብሓጐስ ተዘመረ።

ነዚ ምስጋና ድኅሪ ምምስጋን እቶም ጓሶት፡ ቃል እቶም ቅዱሳን መላእኽቲ ኣኽቢሮም ተቐላጢፎም ነቲ ዝሰምዕዎ ክርእዩ ምልክት ኣጽኒዖም ናብቲ ዝለመድዎ መብልዕ ማል ገስገሱ። ነቲ ብስራት’ውን ረኣዩ። ኣብ ሰማይ ኣብ ብርሃናዊ መንበሩ ብየማነ አብ፡ ኣብ ዝባነ ኪሩብ ዝቕመጥ ጐይታ ኣብ ጐል ብጨርቂ ተጠቒሉሉ ረኸብዎ። ምስ ቅዱሳን መላእኽቲ’ውን እናሰገዱ ኣመስገንዎ።

ሓቀኛ ጓሳ ዝኾነ ጐይታ ኣብ መብልዕ ማል ምውላዱን፤ ነቶም ጓሶት ብቀዳምነት ልደቱ ክሰምዑ ምምራጹን ንዓዓቶም ድማ ልደቱ ክርእዩ ናብ መብልዕ ማል ምጽውዑ ኣየገርምን፧ ክሳዕ ክንደይ እዩ’ከ ንጓሶትን ነቲ ናቶም ዘበለን ዘፍቀረን ዘኽበረን፧ እምበኣር ክጓስየና ዝመጸ ሊቀ ኖሎት ጐይታ፡ ኖላዊ ኄር ምዃኑ ብነቢያት ክንገር ዓመታት ዘቑጸረ ትንቢት ጋህዲ ክኸውን ጀመረ።

ጓሶትን - ብርሃንን

ከምቲ ወትሩ፡ ከውታን ቈራርን ለይቲ ሓሊፉ፡ ነታ ዝናፍቕዋ ብርሃኖምን ሙቐቶምን ዝኾነት ፀሓይ ክትበርቀሎም ምብራቕ ንዘቋምቱ ዝነበሩ ጓሶት እታ ለይቲ ፍልይቲ ነበረት። በታ ለይቲ እቲኣ ፍጥርቲ ፀሐይ ሰዓታ ዓቂባ ቅድሚ ምብራቓ፡ ዘይሓሰብዎ ካልእ ኣማናዊ ፀሓይ ኣብቲ ለይቲ በሪቑ ነበረ። ንሱ ኸኣ ካብ ኣማናዊት ምብራቕ ቅድስት ድንግል ማርያም ዝበረቐ (ዝተወልደ) ፀሐየ ጽድቅ ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ንሱኸኣ ፈጣርን ብርሃንን ኵሉ ዓለም እዩ።

ዓለም ብሰንኪ ኃጢኣት ብጸልማት ተዋሒጣ፡ ን፭ሺሕን ፭፻ ዓመታት ግዝእቲ ሞት ኮይና ጸኒሓ ነይራ። ጸልማታ ተቐንጢጡ ብርሃን ክበርህ፡ ሞታ ተሣዒሩ ሕይወታ ክመጽእ፤ ኣማናዊ ፀሓይ ካብታ ኣማናዊት ምብራቕ፡ ፈዋሲ መድኃኒት ካብታ ኅትምቲ ዒላ ክትጽበይ ኢያ ጸኒሓ። ብነቢያት ኣቢሉ ከነስተውዕሎ ኣቐዲሙ ዝተነግረን፡ ምስ ምልክቱ ዝተዋህበናን ከኣ ንሱ እዩ። “ስለዚ እግዚአብሔር ባዕሉ ትእምርቲ ኺህበኩም እዩ፡ እንሆ፡ ድንግል ክትጠንስ፡ ወዲ ኸኣ ክትወልድ እያ፡ ስሙውን ኣማኑኤል ክትሰምዮ እያ።” (ኢሳ ፯፥፲፬/7፥14) ነዛ ምልክት እዚኣ ድማ እቶም ዝቐደሙ አበው ወነቢያት ይጽበይዋ ነይሮም። ሽዑ እታ ምልክት ምብራቓዊት ሰማይ ምስ መጸት ብርሃኖም ከምዝገሃድ እሙን ተስፋ ነበሮም። ነቢይ ሚልክያስ’ውን እምበኣር ነዚ እዩ ኣርጊጹ ተዛሪቡ “ንኣኻትኩም ስመይ እትፈርሁ ግና ፀሓይ ጽድቂ ክትበርቀልኩም እያ” (ሚል ፬፥፪/4፥2) ሽዑ እቲ ኣማናዊ ፀሐይ ምስ በረቐ ድማ ብርሃን ከምዝበርሃልናን ሞትና ከምዝድምሰስን ልዑለ ቃል ኢሳይያስ ነጊሩና ነበረ። “እቲ ኣብ ጸልማት ዚመላለስ ሕዝቢ ዓብዪ ብርሃን ረኣየ፤ ነቶም ኣብ ምድሪ ኣብ ምድሪ ድነ ሞት ዝነብር’ውን ብርሃን ኣብርሃሎም” (ኢሳ ፱፥፪) እቲ ቃል ድማ ብጐይታ ፍጻመ ከምዝረኸበ ቅዱስ ማቴዎስ ወንጌላዊ ምስክርነቱ ሂቡ እዩ። (ማቴ ፬፥፲፮/4፥16)

ፀሐይ ልዕሊ ኣኽራናትን በረኽትን ኣቐዲማ ነቲ ትሕት ዝበለ ስፍራ ከምእተውዕዮ፡ እቲ ዝተወልደ ፀሐይ’ውን ነቶም ድኻታትን ትሑታንን ቅድሚ ኵሉ ብርሃኑ ኣብረቐሎም። ቅድሚ ኵሉ ድማ ነዚ ዝበረቐ ፀሓይን ዘብረቐቶ ሰማይን ክርእዩ ናብ ቤተ ልሔም ዝገስገሱ ካልኦት ልዑላን ዘይኮኑስ እቶም ኣብቲ ለይቲ እቲ ኣብ መሮር ዝነበሩ ጓሶት ነበሩ። ቅዱስ ጳውሎስ’ውን ንናይ ኣምላኽ ድንቂ ጥበብን ግብርን ኣብ ዝገለጸሉ “ንስኻትኩም በቲ ድኽነቱ ምእንቲ ክትህብትሙ ሃብታም ክነሱስ ምእንታኻትኩም ደኸየ” ይብል (ካልኣይ ቆሮ ፰፥፱/8፥9) ኣብ ወንጌሉ ከም ዝነግረና፡ ጐይታ ቅድሚ ኵሉ ነቶም ብደዌ ሥጋን መንፈስን ተታሒዞም፡ ብኣጋንንቲ ይሳቐዩ ንዝነበሩ፣ ብትምህርትን ካልእን ድኻታት ንዝነበሩ እዩ በጺሕዎም። ብቄናን ግብሪ ዓለምን ኣጋንንትን፡ ከቢድዎም ብሰንከልከል ንዝነበሩ ኵሎም ቅቡጻነ ተስፋ፡ ፍጻመ ተስፋ ኮኖም። ብደዌ ሥጋን ነፍስን ንዝለመሱ፡ ንዝዓወሩ፡ ንዝደኸዩ፡ ንዝጸመሙ፡ ንዝጐበጡ… ንሱ መድኃኒት ኮኖም። ብዝተፈላለየ ደዌ ሥጋን ደዌ ነፍስን ዓለም ጸልሚትዎም ንዝነበሩ ኵሎም ብርሃኑ አብርሃሎም። ስለዚ እዩ ድማ ፍቁረ እግዚእ ቅዱስ ዮሐንስ “ንነፍስ ወከፍ ሰብ ዘብርህ ብርሃን ሓቂ ናብ ዓለም ይመጽእ ነበረ” (ዮሐ ፩፥፱/1፥9) ክብል ብዛዕባ ምምጻእ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝመስከረ። ስለዚ እዩ ድማ ብዙርይኦም ብርሃን ተጐልቢቦም ዝመጹ እልፍ ኣእላፍ ቅዱሳን መላእኽቲ መሪሑ ዝመጸ ቅዱስ መልኣኽ “ንዅሉ ሕዝቢ ዝኸውን ዓብዪ ሓጐስ ኤበሰርኩም” ብምባል ንሱ ክርስቶስ መድኃኒት ዓለም ምዃኑ ነቶም ጓሶት ዘበሰሮም። (ሉቃ ፪፥፲/2፥10)

ኣብታ ለይቲ ድሙቕ ብርሃን መላእኽቲ ዝረኣዩ ጓሶት፤ ናብቲ ምንጪ ኵሉ ብርሃን ዝኾነ ኣማናዊ ብርሃን ክርስቶስ ክኸዱ ተነግሮም። ርእዮም ድማ ኣመስገኑ። እምበኣር ብርሃን ክርስቶስ ከምዝተወልደ፡ ዓለም ቅድሚ ኵሉ ብኣዕይንቲ እቶም ጓሶት ኣቢላ ክትርእይ ከኣለት። ካብ ዓለም ኣቐዲሞም ጓሶት ነቲ ኣዳምን ደቁን ንዝተጸበይዎ ብርሃን ክርስቶስ ክርእዩ ምምራጹሲ ንሞያ ጕስነት ክሳዕ ክንደይ ዓቢይ ምዃኑ ዘርእይ እዩ። እቶም ሰብአ ሰገልስ ካብ ርሑቕ ምብራቕ ብብርሃናዊ ኮኸብ ተመሪሖም ናብቲ ብርሃን ዝኾነ ጐይታ ምምጽኦም ኣይደንቕን ዶ፧

ጓሶትን - እንስሳትን

ምስቶም ጓሶት ነዚ ድንቂ ልደት ሊቀ ኖሎት ክርእዩ ዝተዓደሉ እንስሳት ዘቤተ ልሔም እዮም ነይሮም። እስራኤል ብድቃሱ ከየስተውዓለ፤ ኣምላኽ ክውለደሉ ዝመረጾ ስፍራ መዕረፊ እንሰሳት ዝኾነ መብልዕ ማል እዩ ነይሩ። እዚ ድማ ጓሶት ዘዘውትርዎ ስፍራ እዩ። ኣብኡ ድማ ምስቶም ጓሶት ልደት ጐይታ ክርእዩ ዝኸኣሉ እቶም እንስሳታት እዮም። እስራኤል ግና ገና ኣይስተውዓለን ጥራይ ዘይኮነሲ፡ ነቲ ናብ ዓለም ዝመጽእ ንዝነበረ ፈጣሪ ኵሉ ዓለምን ወላዲቱን ስፍራ ኣይረኸበሎምን ነይሩ። እስራኤል ኣምላኹ ረሲዑ ብቀቢጸ ተስፋ ተመሊኡ ኣብ ኃጢኣትን ክፉእ ግብርታትን ጥሒሉ እንከሎ እዩ እምበኣር ጓሶትን እንሰሳትን ኣብ መብልዕ ማል ንኣምላኾም ዝረኣዩ። እምበኣር ነቢየ እግዚአብሔር ኢሳይያስ’ውን ነዚ ኣመልኪቱ “ብዕራይ ንዋናኡ፡ ኣድጊ ድማ ንመብልዕ ማል ጐይታኡ ይፈልጣ። እስራኤል ግና ሓንቲ እኳ ኣይፈልጥን። ሕዝበይ’ውን ኣየስተውዕልን እዩ” ብምባል ኣቐዲሙ ተነቢዩ ነበረ። (ኢሳ ፩፥፫/1፥3)

ጠቢባንን ለባማትን፡ ፈላጣት መጻሕፍትን ሕግን ዝተባህሉ ሰባት ኣብ ክቡር ስፍራ ተቐሚጦም ሥራሕ ኃጢኣት እናገበሩ ምስትውዓል ስኢኖም ከለዉ፤ እንስሳት ግና ኣብቲ መብልዕ ማልሲ ጐይትኦም ፈሊጦም ትንፋሶም ገቢሮሙሉ እዮም። ንኸይቖሮ ሙቐት ወፍዮሙሉ እዮም። ፈጣሪኦም ኣብ መዕረፊኦም ካብ መጾም፡ ንሶም’ውን ዝከኣሎም ገይሮም እዮም ተቐቢሎሞ። ሎሚ’ከ ዝበዛኅና ንሕና ነቲ ዝተወልደ ጐይታ ብዛግባእ ፈሊጥናዮ ዶ ኣሎና፧ ስሌና ንዝተወልደ ጐይታ ነቲ ዝከኣል ገይርና ዶ ኣሎና፧ ካልእ ይትረፍሲ ምስጋና ነቕርበሉ ዶ፧ ኣምላኽ ካባና ዘድልዮ ብዙኅ ነገር ሃልዩ ዘይኮነሲ፡ ከምቲ ንሱ ዝፈትዎ ብትእዛዙን ቃሉን ንነብር ዶ ኣሎና? ነቶም ብኣምሳሉ ዝተፈጥሩ ኣኅዋትናን ኣኃትናን እሞ ንዝቖረሩ ንዝዓረቑ ንዝጥመዩ ዝከኣልና ዶ ገይርና ኣሎና? ቅዱስ መጽሐፍ ግና ከምዚ ይብለና “ካብዞም ናእሽቱ ንሓደ እኳ ብስም ወደ መዝሙር ጣሳ ዝሑል ማይ ጥራይ ዜስቲ፡ ዓስቡ ከቶ ኸም ዘይስእን፡ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ።” ማቴ ፲፥፵፪/10፥42 “ነቲ ዝረኣዮ ሓዉ ዘየፍቅሮስ፡ ነቲ ዘይረኣዮ ኣምላኽ ኬፍቅሮ ኣይከኣሎን እዩ እሞ፡ ንሓዉ እናጸልኦስ፡ ንኣምላኽ ኤፍቅሮ እየ፡ ዚብል እንተሎ፡ ንሱ ሓሳዊ እዩ።” ቀዳማይ ዮሐ ፬፥፳/4:20 ኣብታ መዓልቲ ኣደ ጐይታ ነቲ ንዓለም ዝኸድን ውላዳ፡ ክዳን ስኢናትሉ በለሶን ዝተባህለ ቆጽሊ ከደነቶ ይብል ቅዱስ ያሬድ ኣብ ድጓዑ። ዕጽዋት እኳ ንኣምላኾም ኣበርከቱ። ንሕና እነቕርቦ ምስጋና እኳ ከመይ ገይሩ ይሰኣነና፧

ናይ እግዚአብሔር ጥበብ ዘድንቕ እዩ። ጓሶት ንጐይታ ክረኽቡ ናብቲ ኣጸቢቖም ዝፈልጥዎን፡ ዝኣትዉሉን ዝወጹሉን መብልዕ ማል እምበር ናብ ቤተ መንግሥቲ ኣይተጽውዑን፤ ናብ ኣደባባይ ወይውን ቅርዓት ኪዱ’ውን ኣይተባህሉን። ኣብ ቤተ መንግሥቲ’ውን ተወሊዱ እንተዝኸው ነይሩ ዘእትዎም’ውን ኣይምተረኽበን። ኣብ ኣደባባይ እንተዝኸውን ነተን ማል ገዲፍኩም እንታይ ክትገብሩ መጺእኹም ምተባህሉ። ጓሳ ኣብ መብልዒ ማል እንተተርኽበ ግና ከሳሲ ወቓሲ ስለዘይብሉ ናብ ስፍራ ናጽነት ጽውዖም። (ሉቃ ፪፥፰-፳/2፥8-20)

ጓሶትን ንሕናን

እምበኣርከስ እግዚአብሔር ኣምላኽ ንጓሶት ነዚ ዓቢይ ብስራት’ዚ ቅድሚ ካልእ ዓለም ንኽርእዩ ምኅራዩ ዘደንቕ እዩ። በቶም መላእኽትውን ናብ መብልዕ ማል ቤተ ልሔም ክኸዱ ምንጋሩ ንዓና ዓቢይ መልእኽቲ ዘለዎ እዩ። ናብ ቤተ ልሔም ምስ እንኸይድ ኣብኡ ጐይታ ኣሎ። ኣብ ቤተ ልሔም ኣማናዊት ቤተ ልሔም (ቤተ ሕብስት) ቅድስት ድንግል ማርያም ኣላ። ጻድቕ ዮሴፍ ኣብኡ ኣሎ። ጓሶት'ውን ይርከቡ እዮም። እምበኣርከስ ቤተ ልሔምና ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እያ። ቅድስት ቤተ ክርስቲያን መኅደሪ መለኮት እያ። አምላኽ ወትሩ ዘይፍለያ ቤቱ እያ። ንእኡ ዝወለደት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ድማ ወትሩ ብቃል ኪዳናን ብጸጋን ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኣላ። ጐይታን ኣዲኡን ዘኽብሩን ዘመስግኑን፤ ኣብ ሕይወቶም ሒዞሞም ዝኸዱን ዘይፈልይዎምን ጻድቃን ቅዱሳን ኣብ ቤተ ክርስቲያን እዮም ዝርከቡ። ጓሶት መምህራን ኣብ ቤቱ ኣለዉ። ብጸጋ ዝኸብዋን ዘጽልሉዋን ቅዱሳን መላእኽት’ውን ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኣለዉ። ስለዚ ናብ ኣማናዊት ቤተ ልሔም ናብ ቤተ ክርስቲያን ምስ እንኸይድ፡ ንጐይታ ምስ ኣዴኡን ምስ ኵሎም ቅዱሳኑን ክንረኽቦም ኢና። ኣብኡ ሥምረት ሰማያውያንን ምድራውያንን ኣሎ። ምድራውያን ዝዝምርዎ ሰማያዊ ዜማ መላእኽቲ ኣሎ። ሰማያዊ ስብሐት ወውዳሴ ኣሎ። ኣብ ምድሪ እንከላ ብሰማያዊ ሥርዓት ዝተሰርዐ ድንቂ መንፈሳዊ ኣገባብ ኣሎ። ናብቲ ሰማያዊ ክብርን ጸጋን እትወስድ ኣፍ ደገ ሰማያዊት ኢየሩሳሌም ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እያ እሞ ናብኣ ንኺድ። እምበኣርከስ ንጐይታ ክንረኽቦን ክንሰግደሉን ናብቲ መብልዕ ማል ዝርከበላ ቤተ ልሔም “ስብሐት ለእግዚአብሔር..” እናበልና ንኺድ።

ኮይኑ ግና ብዙኃን ኣብዚ ቅዱስ ዕለት ሰማያዊ ሓጐስን ጸጋን ክንርኽበሉ ኣብ ዝግባእና ስፍራ ኣይንርከብን። ነቲ ኣምላኽን ስሌና ዝገበሮ ነገራት ኣስተውዒልና ከነመስግኖ ኣይንርአን ኢና። ነቲ ክንገብሮ ዝግባእና ብመሠረት ቃሉን ፍቓዱን ክንገብር ኣይንርከብን ኢና። ካባና እቶም እንሰሳታት ብርግጽ ንጐይቶኦም ዝፈለጡ ምዃኖምን፡ ዝከኣሎም ድማ ከምዝገበሩ ምስትብሃል ከድልየና እዩ። ሎሚ ኣብ ክንዲ ናብታ እግዚአብሔር ምስ ቅዱሳኑ ዝርከበላን፡ ሰባት ብሰማያዊ ሥርዓት ዝነብሩላን ኣማናዊት ቤተ ልሔም፤ ናብቲ እግዚአብሔር ዝጸየፎ ስፍራ ብምኻድን ብዘይግባእ ምድራዊ ሥርዓትን እነኅልፎ ኣይንሰኣንን። ስለዚ ትርጉም ክቡር ልደት ቅኑዕ ንባቡ ኣብ ሕይወትና ክንበብ እንተኾይኑ፤ ካብቶም ጓሶት ንመሃር። ናብ ቤተ ልሔም ብምኻድ ድማ ነቲ ሊቀ ኖሎት ነመስግኖ። ናብኡ ንቕረብ ንሱ ከብርሃልናን ክጓስየናን እዩ።

ስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር፤ አሜን።