“ፍስሓ” እቲ ዘይበኵር ነጋዳይ

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ። 

ነዚ ኣርእስቲ ዝረኣየ ሰብ፤ ብዛዕባ ፍስሓ ዝብሃል ሰብ ንዛረብ ዘለና ይመስሎ ይኸውን። እቲ ሓቂ ግና ካብቲ ግምት መብዛኅትና ርሑቕ ከምዝኸውን ኣይንጠራጠርን። ከመይሲ እዚ ዘገርም ድንቒ ተርእዮ’ዚ፤ ጥንታውያን ገዳማት ሃገርና ኣብ ዝኾነ እሞ ዓመት መጸ ክብረ በዓሉ ኣብ ዕለት ፴ መስከረም ኣብ ዝኽበር ኣብ ገዳም ኣቡነ አብሳዲ ዝረአ ናይ ሓደ ፍልይ ዝበለ እንሰሳ ንግደት ናብዚ ገዳም እዩ። እንታይ ዓይነት እንስሳ ኢልና ኣብ እንሓስበሉ፤ ኣየናይ እንሰሳ ዘቤት ወይ ኣራዊት ዘገዳም ኢልና ኣእምሮና ምናልባሽ ሰሚዕናዮ ካብ ዝጸንሑ ታሪኻት ሃሰው ይብል ይኸውን። 

እዚ ሓቐኛን ዘደንቕን ታሪኽ ግና ነጀው እዩ። እምበኣር ንዞረቦ ዘሎና፤ ብዛዕባ ካብቶም ዓሌት ደቀቕቲ ነፈርቲ፤ መጠኑ ክንዲ ንእሽቶይ ትንኵልብ ወይውን ማእከላይ ዝዓቐኑ ሓመማ ወይውን ጽንጽያ ፈረስ፤ ፬ተ ዝጅሩ፤ ከፊላዊ ጭላቝ ዝቕርጹ፤ እቶም ገዳም “ፍስሓ” ኢሎም ስም ብዛዕባ ዘውጽኡሉ ሓደ ከደራይ ዝሕብሩ ዘይናኸስ ደቂቕ ሓሸራ እዩ። እዚ ፍጡር’ዚ ዓመት መጸ፤ ከም ሓደ ትጉህ ነጋዳይ ሰብ ኣብ ዋዜማ ናይቲ ክብረ በዓል ናብቲ ገዳም ደበኽ ይብል። ኣብ ኵሉ ኣባይቲን ንብረትን ናይቲ ገዳም ብብዝኂ ወረር ወረር እናበለ ብፍላይ ኣጋይሽ ኣብ ዘዕረፉሉ ስፍራታትን ምርፋቅን ይርከብ። ንጋሻ ሰከፍከፍ ምባል እንተዘይኮይኑ፤ ነቶም ብቐጻሊ ነዚ ገዳም ዝፍልጡን፤ ነቶም ነበርቲ ገዳምን ከባቢ ዓድታትን ግና ከም ልሙድ “ነጋዳይ” ስለዝፍለጥ፤ ኪድ ዝብሎን ኢዱ ወስ ዘብለሉን የልቦን። ንሱ’ውን ከም ልቡ ካብ ሓደ ናብ ካልእ ንብረት፤ ካብ ጠፈረ ቤት ናብ ምድሪ ቤት፤ ካብ ሓደ ናብቲ ካልእ እናበለ ከም ልቡ ይዕንድርን “መምጽኢኡ” ይገብርን፤ ካብቲ በረኸት ክሳተፍ ድማ ይረአን። 

“ዘይቅላዕ ክዱን፤ ዘይፍለጥ ድማ ስዉር የልቦን” ማቴ ፲፥፳፮ (ካልኣይ ክፋል)

ምስክርነት ስዊዘርላንድ 

ከምቲ ኵልና ክንከታተሎ ዝቐነና ኣብ መወዳእታ ናይ ዝሓለፈ ወርሒ ነሓሰ (ባሕቲ መስከረም 2012) ቅንኢ ሃይማኖት ብዘንደዶም ኣብ ኣውሮጳ ብዝርከቡ ደቂ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ስዊዘርላንድ ዝተጋብአ ጉባኤ፤ ፍልማዊ መርኣያን ሓድነታዊ ዕዮን ምቅላዕ ናይዞም ኣጽራር ሃይማኖት ዝኾኑ ጉጅለታት እዩ። እዚ ጉባኤ’ዚ ከም ፈላሚ ጉባኤ ምስቲ ዝነበሮ ምምሕዳራዊ ሕጽረታትን ድኽመታትንን፤ እቲ ተበግሶን ምድላዋቱን ሓደ ዝላ ንቕድሚት ምዃኑ ድማ ግሁድ ነገር እዩ። ንኵሉ ክጻወደሉ ዝቐነየ መፈንጠራታት ብኃይሊ ኣምላኽ ፈንጢሱ፤ ምክያዱ ድማ ከም ዓቢ ዓወት ክረአ ዝግብኦ እዩ። ንዅሎም ኣካይድትን ኣወሃሃድቲ ናይዚ መደብን ድማ ዓቢ ትምህርቲ ኣስኒቑ ከምዝሓለፈ ዘይከሓድ ሓቂ እዩ።

ብኣንጻሩ ድማ ነቶም ኑፍቄ ዝትልሞም ሓድነት ደቂ ቤተ ክርስቲያን ዘይደልዩ፤ መንነቶም ዝቓልዓሉ፤ መለበሚ መልእኽትታትን መልስታትን ዝፍነወሉ ጉባኤ ከይካየድ ብድሮ ይኹን ኣብ ዕለት ናይቲ ጉባኤ ዝገበርዎ ፈንጠርጠር መንነቶም ኣጕሊሑ ዘርኣየን፤ ክጽይቑ እምበር ነቲ ሓቂ ብትብዓት እኳ ክሰምዑን ክምክቱን ከምዘይክእሉ ዝተረጋገጸሉ ነይሩ ክብሃል ይከኣል። ኣብ ዘይተዓደሙሉ ጉባኤ ተረኺቦም፤ ኽሳብ እቲ ጉባኤ ዝውዳእ ክዕገሱ እሞ ክሓቱ ንዝተዋህቦም ዕድል እኳ ክጽመሙ ዘይምኽኣሎም፤ ብስምዒት እምበር ብርድኢት ዘይከዱ ነንበይኑ ኣጀንዳ ዘለዎም ባእታታት ምዃኖም ዘቃልዕ እዩ።

እዚ ናይ ሓድነት መንፈሳዊ ጉባኤ ገለ ውሑድ ሕጽረታት እኳ እንተነበሮ፤ ብዝኾነ መንጽር ናይ ቤተ ክርስቲያን ጉባኤ ምዃኑ ዘይከሓድን፤ ዓይነት ተሳተፍቱን ትሕዝቶ መደባቱን ድማ ኣርጊጹ ዝምስክረሉ እሙን ነገር እዩ። ይኹን እምበር፤ ብኣንጻርነት ናይዚ ጉባኤ ብሓደ ወገን ዝቖሙ ኣካላት ከካይድዎ ብዝጸንሑ ናይ ምጽላምን ምስይጣንን ዘመተ፤ ገለ ዓለማውያን ሰባት ኣብ ምድንጋር ከምዝበጽሑ ኣብቲ ጉባኤ ክቓወሙ ዝተረኽቡ ሰባት ከም ምስክር ክጥቐሱ ዝከኣል እዩ።

“ዘይቅላዕ ክዱን፤ ዘይፍለጥ ድማ ስዉር የልቦን” ማቴ ፲፥፳፮ (ቀዳማይ ክፋል)

በስመ አብ ወወልድ መንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።

ኣብ ምሉእ ዓለም እትርከብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ሃገርና ኣብ ምንታይ ደረጃን፤ ኵነታት ምፍልላይን ትርከብ ከምዘላ ካብ ዝኾነ ምእመንን ኣገልጋሊን ዝተሠወረ ኣይኮነን። ጠንቁን ምዕባሌታቱን ብዘየገድስ፤ ካብዚ ዕግርግርን ነውጽን ዝኸስብ ኣካል እንተዘይኮይኑ፤ ብዛዕባ’ዚ ኣብ ቤተ ክርስቲያንና ዘንጸላሉ ዘሎ ሓደገኛ ኵነታት ግና ዘይሓዝን ፈታዊ ቤተ ክርስቲያን ኣሎ ክብሃል ኣይከኣልን። ኮይኑ ድማ ስለቲ ዘሎ ርኡይ ጸገማት ምዝርራብ ንመፍትሒኡ ሓጋዚ እኳ እንተኾነ፤ ልዕሊ ኵሉ ግና ካብ ላዕለዋይ ኣካል ቤተ ክርስቲያን ዝኾነ ቅዱስ ሲኖዶስ ክሳዕ እቶም በብደረጅኡ ዘለዉ ብቀጥታ ዝምልከቶም ታሕተዎት መሓውራት ቤተ ክርስቲያን፤ ከምቲ ዝግባእ ይዓዩን ንመፍትሒታት ዝዓለመ ተበግሶ ክወስዱ ይረኣዩ ብዘይምህላዎም፤ እቲ ዝኸፈአ ኣካል ናይቲ ሽግር ይኸውን ከምዘሎ ዝሰሓት ኣይኮነን። ኣብ ጉዕዞ ክርስትና፤ ዘይትፈተን ቤተ ክርስቲያን ክትህሉ ኣይትኽእልን እያ። ስለዚ ድማ ንታሪኽን ህልዊ ኵነታትን ነፍስ ወከፍ ኣኃት ተዋሕዶ ኣብያተ ክርስቲያናት ክንርኢ ከሎና፤ ይብዛኅ ይውሓድ ነናተን ዝተፈላለየ ዓይነትን መጠንን ዘለዎ ፈተና ክገጥመን ጸኒሑን ኣሎን። ናትና ግና ዝተፈልየ ጥራይ ዘይኮነስ ፍሉይ’ውን እዩ። ከመይ እንተበልና ቃንዛ ፈተናና ኣንፈት ዘይብሉ እዩ።

ስለ ኣኃት ኣብያተ ክርስቲያናት ተዋሕዶ ጸሎት ይግባእ።

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ። 

ርእሰን ብርእሰን ዝመኃደራ፤ ነናተን ፓትርያርክ ዘለዎን ኣኃት ኦሪየንታል ኣብያተ ክርስቲያናት (ተዋሕዶ) ፮ተ እየን። ንሳተን ድማ ኣብያተ ክርስቲያናት ኤርትራ፤ ኢትዮጵያ፤ ግብጺ፤ ሶርያ፤ ኣርመን፤ ህንዲ ምዃነን ድማ ይፍለጥ። እዚአን ጥንታውያን ኣብያተ ክርስቲያናት ድማ ብዶግማዊ ትምህርተን ዝዛመዳን፤ ብሥርዓተ ቤተ ክርስቲያን ዝመሳሰላን፤ ንጉባኤ ኬልቄዶን ብምቕዋምን ብምንጻግን ከምኡ ድማ ወልድ ዋሕድ ብምባለን ሥሙራትን ብምሥጢራት ቤተ ክርስቲያን ሓድነታዊ ኣካይዳ ዘለዎን እየን። ዝምድናን ስድራ ቤታዊ ኣካይዳ እዘን ኣብያተ ክርስቲያናትን፤ ናይ ምትሕግጋዝን ምትሕብባርን ተበግሶአን ከምቲ ዝድለ እኳ እንተዘይኮነ፤ ኣብ ዓበይቲ ጕዳያት ዘለዎም ሓባራዊ ተበግሶን ጽልዋን ግና ብቐሊሉ ዝረአ ኣይኮናን። እዘን ኣብያተ ክርስቲያናት፤ ነቲ ሓዋርያዊ ትምህርቲ ኣጥቢቐን ብምሓዘንን ብምስዓበንን፤ እተን ካልኦት ብዝነበረን ኃይሊ ሥጋን ጸግዒ ዓለምን ዓቢለለን ክደፍንዖ ንዝፈተና ሓቂ ብምቕልሐንን፤ ንምድኻመንን ንምብትታነን ዝዓለመ ግዳይ ዝተፈላለየ መሠሪ ተንኮላትን፤ ውዲታት ዓለማዊ ጸግዒ ዘለዎም እምነታት ከምዝነበራን ከምዘለዋን ታሪኽ ዝዛረበሉ እዩ። ኣብ ነፍስ ወከፍ ቤተ ክርስቲያን ናይዘን ሃገራት፤ ኣብ ውሽጠን መናፍቃዊ ትምህርቲ ንምዝራእን፤ ብስም “ተሃድሶኣዊ” ምንቅስቓስ ጥንታዊነተን ንምብራዝን፤ ጐጃጂልካ ንምድኻመንን ንምሕቓቐን ዝተገብረ ኵሉ መደያዊ ምትእትታው ታሪኽ ዝምስክሮ ምዝጉብ ሓቂ እዩ። 

ማርያም ኣሥመረይቲ (፫ይ ክፋል)

ታሪኽ ጥንታዊት ቤተ ክርስቲያን ቅድስት ማርያም 

እምበኣር እዛ ሎሚ ኣሥመራ ተደኵናትሉ ዘላ ከባቢ ዝነብር ሕዝቢ ኣምልኮቱ ካብ ጥንቲ ካብ ብሉይ ኣትሒዙ ይፍጽም ከምዝነበረ እዩ ዝንገር። ብፍላይ ከኣ ነበርቲ እቲ ኸባቢ ይጥቀሙላን ኣምልኾቶም ይፍጽሙላን ዝነበረት ቤተ ጸሎት ኣብ ኣስታት 900 ዓመት ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ኣብዚ ከባቢ ብዝሰፈሩ ነገደ እስራኤል ዝተሓንጸት ምንባሩ ትውፊታዊ ናይ ቃል መረዳእታ ዘረጋግጾ እዩ። ኣብ ታሪኽ ከምዝፍለጥ በኵሪ ወዲ ንጉሥ ሰሎሞን ንዝኾነ ቀዳማዊ እብነ ምልክ (ምኒልክ) ኣሰንዮም ዝመጹ፤ ካብ ኵሎም ነገደ እስራኤል ዝተዋጽኡ እስራኤላውያን፤ ገለ ካብኣቶም’ውን ካህናተ ኦሪት ምስ መጻሕፍተ ብሉያቶም ከምዝነበሩ ይጥቐስ። እታ ዝሓነጽዋ ቤተ ጸሎት ከኣ ከም ልምዲ እስራኤላውያን ቤተ ጸሎት ወይውን ምኵራብ ኮይና ተገልግሎም ነበረት። ኣብኡ ከኣ መሥዋዕተ ኦሪት የዕርጉ ምንባሮም ይጥቐስ። ታቦተ ጽዮን’ውን ቅድሚ ናብ ኣክሱም ምምራሓ ምስቶም ዘሰነይዋ ኣብዚ ከባቢ ብኽብሪ ኣዕሪፋ ከምዝነበረትን፤ ንዝተወሰነ እዋን ከምዝቀነየትን ነቲ ቦታ’ውን ባሪኻቶ ምንባራ ብትውፊት ይጠቐስ እዩ። እቲ ኦሪታዊ እምነት፤ ናብ ሓዲሳዊ እምነት ክርስትና ምስ ሰገረ ከኣ እቶም ፬ተ ዓድታት ብስም ታቦተ ጽዮን ቅድስት ማርያም ኣባሪኾም፤ ቤተ ክርስቲያን ብሳዕሪ ሃዲሞም ኣህነጹ። እዚ ስለዝኾነ ድማ ካብ ጥንቲ ኣትሒዙ፤ ቤተ ክርስቲያን ደብረ ጽዮን ቅድስት ማርያም ምስ ኣክሱም ጽዮን ካብ ስያመን ክብረ በዓልን ኣትሒዙ ካልእ መንፈሳዊ ምትእስሳራት ዘጣቕልል ጥቡቕ ታሪኻዊ ዝምድና ከምዝጸንሓ ይፍለጥ። ዳሕራይ እዋን እቶም ኣርባዕተ ዓድታት ሓደ ኮይኖም ምስ ሓበሩ ኣብ’ቲ ታቦቶም “ዝታቦት ዘአርባዕተ አሥመራ ምስለ አህጉራ” ኢሎም ኣጸሓፉ። በዚ ከኣ ኣብ ከባቢ ኣርባዕተ ዓድታት ዝነበራ ዓድታት ከይተረፈ በዚኣ ቤተ ክርስቲያን እዚኣ ይግልገላ ነይረን።

መስቀልና ይቕበር ከይህሉ?

በስመ አብ ወወልድ መንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።

ዓመት መጸ ፲፯ መስከረም ብዓቢ ድምቀት ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ካብ እነኽብሮምን፤ መልእኽቶምን ትርጉሞምን ብዝግባእ ካብ እነስተንትኖምን በዓላት ሓደ ክቡር መስቀል እዩ። ካብ ቀዳማይ ኣቦና ኣዳም ጀሚሮም ኵሎም ደቂ ሰባት ኣብ ዘመነ ብሉይ ንዝጽበይዎ ዝነበረ ተስፋ ድኅነት ድኅሪ ፭ሺ፭፻ ዓመት ክውን ዝገበረ፤ ንደቂ ሰባት ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን፤ ካብ ገቢረ ኃጢኣት ናብ ገቢረ ጽድቅ፤ ካብ መርገምን ኵነኔን ናብ ምሕረት፤ ካብ ባርነት ናብ ናጽነት፤ ካብ ሞት ናብ ሕይወት ዘስገረ ወልደ እግዚአብሔር ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ተወሊዱ ኣብ መስቀል ብዝፈጸሞ መግለጺ ዘይርከቦ ድንቂ ናይ ፍቕሪ ሥራሕ እዩ። እዚ ኸኣ ስሌና ተበጅዩ ጸዋተወ መከራ ተቐቢሉ፤ ኣብ መልዕልተ መስቀል ተሸንኪሩ ብምማቱን፤ ነቲ ኵሉ ኣብ ልዕሌና ተጻዒኑ ዝነበረ መርገም ብምርሓቑን እዩ።

እምበኣር መድኅን ዓለም ክርስቶስ፤ ነዚ ዓቢይ ግብሩ ኣብ ፳፯ መጋቢት ዝፈጸሞ እኳ እንተኾነ፤ ነቲ ድንቂ ግብሩ ክፍጽመሉ ዝመረጾን፤ ቅዱስ ሥግኡ ቆሪሱ፤ ክቡር ደሙ ኣፍሲሱ ንድኅነት ዓለም መሥዋዕቲ ኮይኑ ከድኅን ዝኃረዮን ዘኽበሮን ቅዱስ መስቀሉ፤ ብፍሉይ ኣብዚ ሎሚ እነብዕሎ ፲፯ መስከረምን ከምኡውን ፲ መጋቢትን ከነኽብሮን ክንዝክሮን ንነብር ኣሎና።

ከምቲ ዓመት መጸ’ውን ምኽንያት በዓሉ ዝንገር፤ ጥንቲ ጸላኢና ዲያብሎስ ዝሓፈረሉን ዝተሰዓረሉን እቲ ክቡር መስቀሉ፤ ድኅሪ ስቅለት ክርስቶስ እንተኾነ’ውን ድንቂ ድንቂ ዝኾኑ ተኣምራት ብቀጻሊ ይገብር ብምንባሩን፤ ብዙኃን ድማ ይኣምኑሉን ይምክሕሉን ብምጅማሮም፤ እቶም ሰቃልያነ ክርስቶስ ዝኾኑ ኣይሁድ ቀኒኦም፤ ምእንቲ ክኸወለሎም ካብ ኢየሩሳሌም ወጻኢ ኣብ ጕድጓድ ከምዝቕበርን፤ ነበርቲ ኢየሩሳሌም ድማ ብኣዋጅ ጓሓፍ ከምዝድርብዩሉ ብምግባሮም፤ እቲ ጓሓፍ’ውን ክንዲ ጎቦ ኮይኑ ነቲ ክቡር መስቀል ደብዪዎ ከምዝነበረ ኣብ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ብዝግባእ ተመዝጊቡ ዘሎ ሓቂ እዩ። ጊዜኡ ምስ ኣኸለ ዘይፍጸም ነገር ስለዘየልቦ ድማ፤ ድኅሪ ኣስታት ፫፻ ዓመት ኣብ ዘመነ ንግሥነት መፍቀሬ ሃይማኖት ቈስጠንጢኖስ፤ ፍቕሪ ቅዱስ መስቀል ኣብ ልባ ብዝነደደ ኣዴኡ ዕሌኒ ንግሥት ዳግማይ ክድለይን ክርከብን ተኻእለ። ነቲ ቅዱስ መስቀሉ ዝተረኽበሉን ዜናኡ ድማ ኣብ ኵሉ ንዝበጽሓሉን ኣገባብ ድማ ኣዝዩ ደስ ብዘብል ሥርዓተ ዳሜራን ጸሎትን፤ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ከተኽብሮ ትነብር ኣላ።

መስቀል

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።

ማዕዶት እንቋዕ ንብርሃነ መስቀሉ ብሰላም ኣብጽሓና፡ ኣብጽሓኩም እንዳበለት፡ ብዛዕባ ኣከባብራ በዓለ መስቀል ኣብ ዝሓለፈ ወጺኡ ዝነበረ ጽሑፍ ደጊምና ክንከታተል ብኽብሪ ትዕድም። ሰናይ ምክትታል።

መስቀል (ቀዳማይ ክፋል)

መስቀል (ካልኣይን መወዳእታን ክፋል)