ኣቦታትና ተሓጒስናልኩም ኣሎና!

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።

ብመሠረት ኣቐዲምኩም ጸብጺብልኩምና ዝነበረ ሓበሬታ፤ ፍረ እቲ እተኻየደ ጉባኤ ድሮ ክረአ ብምጅማሩ ዝተሰመዓና ሓጐስ ብመንገድኹም ክንገልጽ ንፈቱ። እቲ ሓዲሽ ወጺኡ ዝነበረ ኣፈጻጽማ ቃል ኪዳን መርዓ ከምዝተረፈን፤ ብምኽርን ጕስነትን ኣበ ነፍስን “ድሌት” ናይቶም ቃል ኪዳን ዝኣስሩ መጻመድትን ምሥጢረ ተኽሊል ክፍጸም ዝእዝዝ መመርሒ ናብ ኵለን ኣብያተ ክርስቲያናትን ኣህጉረ ስብከትን ከምዝተሰደደን፤ ኣብ ገሊኡ’ውን ንሕዝቢ ከምዝተነበ ድሮ ፈሊጥና ኣሎና።

እቲ ተኣሪሙ ዝወጸ መምርሒ፤ ብመሠረት ሕጊ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፤ ተኽሊል ብቅዱስ ቍርባን ክፍጸም ግቡእ እኳ እንተኾነ፤ ከምቲ ዝግብኦ ግና ክኸይድ ከምዘይጸንሐ ብምጥቃስ፤ ሕጂ’ውን እቲ ግቡእ ኣካይዳ ንሱ እኳ እንተኾነ፤ ክፍጸም ዝግብኦ ግና ብድሌትን፤ ብንስሓ ተዳሊኻን ተጠንቂቕካን ምዃኑ የነጽር። ቅድሚ ሕጂ ወጺኡ ዝነበረ “ሓዲሽ መመርሒ” ግና ግዱድ ከምዝነበረ ዝዝከር እዩ። እቲ “ሓዲሽ” ተባሂሉ ዝተጸወዐን፤ ልዕሊ ዓመት ክትግበር ዝፍትን ዝነበረ መምርሒ ግና ብዙኅ ኣዛራቢ ኮይኑ ከም ዝጸንሐን፤ ቤተ ክርስቲያንን መንእሰያትን ኣብ ምፍልላይ፤ ኣበ ነፍስታትን ደቆምን ኣብ ምንቛር፤ ብግብሪ’ውን ከረአ ጀሚሩ ከምዝነበረ ንምእመናን ግዳይ ካልኦት እምነታት ንክኾኑ ነውጺ ዝፈጠረን፤ ኣብ ሓንቲ ቤተ ክርስቲያን ክልተ ሥርዓት ክሳዕ ዝረአ ሓድነታ ዝተፈታተነ ምንባሩን ዝዝከር እዩ። ዘይሩ ዘይሩ ድማ ኣብ ክልተ መጋርያ ተቐርቂሩ ክሳቐ ዝጸንሐ ድማ እቲ ቤተ ክህነትና እዩ። እቲ ወጺኡ ዝነበረ “ሓዲሽ መመርሒ” ግቡእ ምኽሪ ዘይተገብረሉ፤ ብዝግባእ ዘይተሓስበሉ፤ ቅንዕና ኣቦታት መዝሚዞም ብድኅሪኦም ገለ መሠሪ ዕላማታት ብዝተጐዝጐዙ ኣካላት “ምምሕዳርን”፤ ከም ሠመረአብ ብዝኣመሰሉ ኣማኸርቶምን ተጠጂኡ ዝነበረ ምዃኑ እዮም ብዙኃት ኣባላት ቤተ ክህነት ክዛረቡ ጸኒሖም።

መስቀልና ይቕበር ከይህሉ?

በስመ አብ ወወልድ መንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።

ዓመት መጸ ፲፯ መስከረም ብዓቢ ድምቀት ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ካብ እነኽብሮምን፤ መልእኽቶምን ትርጉሞምን ብዝግባእ ካብ እነስተንትኖምን በዓላት ሓደ ክቡር መስቀል እዩ። ካብ ቀዳማይ ኣቦና ኣዳም ጀሚሮም ኵሎም ደቂ ሰባት ኣብ ዘመነ ብሉይ ንዝጽበይዎ ዝነበረ ተስፋ ድኅነት ድኅሪ ፭ሺ፭፻ ዓመት ክውን ዝገበረ፤ ንደቂ ሰባት ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን፤ ካብ ገቢረ ኃጢኣት ናብ ገቢረ ጽድቅ፤ ካብ መርገምን ኵነኔን ናብ ምሕረት፤ ካብ ባርነት ናብ ናጽነት፤ ካብ ሞት ናብ ሕይወት ዘስገረ ወልደ እግዚአብሔር ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ተወሊዱ ኣብ መስቀል ብዝፈጸሞ መግለጺ ዘይርከቦ ድንቂ ናይ ፍቕሪ ሥራሕ እዩ። እዚ ኸኣ ስሌና ተበጅዩ ጸዋተወ መከራ ተቐቢሉ፤ ኣብ መልዕልተ መስቀል ተሸንኪሩ ብምማቱን፤ ነቲ ኵሉ ኣብ ልዕሌና ተጻዒኑ ዝነበረ መርገም ብምርሓቑን እዩ።

እምበኣር መድኅን ዓለም ክርስቶስ፤ ነዚ ዓቢይ ግብሩ ኣብ ፳፯ መጋቢት ዝፈጸሞ እኳ እንተኾነ፤ ነቲ ድንቂ ግብሩ ክፍጽመሉ ዝመረጾን፤ ቅዱስ ሥግኡ ቆሪሱ፤ ክቡር ደሙ ኣፍሲሱ ንድኅነት ዓለም መሥዋዕቲ ኮይኑ ከድኅን ዝኃረዮን ዘኽበሮን ቅዱስ መስቀሉ፤ ብፍሉይ ኣብዚ ሎሚ እነብዕሎ ፲፯ መስከረምን ከምኡውን ፲ መጋቢትን ከነኽብሮን ክንዝክሮን ንነብር ኣሎና።

ከምቲ ዓመት መጸ’ውን ምኽንያት በዓሉ ዝንገር፤ ጥንቲ ጸላኢና ዲያብሎስ ዝሓፈረሉን ዝተሰዓረሉን እቲ ክቡር መስቀሉ፤ ድኅሪ ስቅለት ክርስቶስ እንተኾነ’ውን ድንቂ ድንቂ ዝኾኑ ተኣምራት ብቀጻሊ ይገብር ብምንባሩን፤ ብዙኃን ድማ ይኣምኑሉን ይምክሕሉን ብምጅማሮም፤ እቶም ሰቃልያነ ክርስቶስ ዝኾኑ ኣይሁድ ቀኒኦም፤ ምእንቲ ክኸወለሎም ካብ ኢየሩሳሌም ወጻኢ ኣብ ጕድጓድ ከምዝቕበርን፤ ነበርቲ ኢየሩሳሌም ድማ ብኣዋጅ ጓሓፍ ከምዝድርብዩሉ ብምግባሮም፤ እቲ ጓሓፍ’ውን ክንዲ ጎቦ ኮይኑ ነቲ ክቡር መስቀል ደብዪዎ ከምዝነበረ ኣብ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ብዝግባእ ተመዝጊቡ ዘሎ ሓቂ እዩ። ጊዜኡ ምስ ኣኸለ ዘይፍጸም ነገር ስለዘየልቦ ድማ፤ ድኅሪ ኣስታት ፫፻ ዓመት ኣብ ዘመነ ንግሥነት መፍቀሬ ሃይማኖት ቈስጠንጢኖስ፤ ፍቕሪ ቅዱስ መስቀል ኣብ ልባ ብዝነደደ ኣዴኡ ዕሌኒ ንግሥት ዳግማይ ክድለይን ክርከብን ተኻእለ። ነቲ ቅዱስ መስቀሉ ዝተረኽበሉን ዜናኡ ድማ ኣብ ኵሉ ንዝበጽሓሉን ኣገባብ ድማ ኣዝዩ ደስ ብዘብል ሥርዓተ ዳሜራን ጸሎትን፤ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ከተኽብሮ ትነብር ኣላ።

ርክበ ካህናት (፰ይ መወዳእታን ክፋል)

ለበዋ

ስለዚ ብዛዕባ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዘሎ ብዙኅ ጐድናዊ ሽግራትን ድኽመትን ተዘርዚሩ ዝውዳእ ኣይኮነን። ናይቲ ሽግር ተዋሳእቲ ኸኣ ምምሕዳር ላዕለዋይ ኣካል ቤተ ክርስቲያን ጥራይ ዘይኮነሲ ኣዝዮም ብዙኃት ኣካላት ምዃኖም እሙን ነገር እዩ። ምስኡ ኸኣ ከም ዕላማ ንምድኻምን ምኽፍፋልን ቤተ ክርስቲያን ተዓጢቖም ናይ ዝሰርሑ ኣካላትን: ምትእትታው ባዕዳዊን መናፍቃዊን ኣካይዳ’ውን ክዝንጋዕ የብሉን። ሓድሽ ሽግር’ውን ዘይኮነ ሡር ዝሰደደ ምዃኑ ከኣ ፍሉጥ እዩ። ካብ ኮነ ኸኣ ንመፍትሒታቱ ኣጠቓላሊ ዝኾነ፤ ንኵሎም ኣካላት ቤተ ክርስቲያን ዘሳትፍ ዓውድን መድረኽን ብምፍጣር ብቅንዕና ብምምኽኻርን፤ ብምልዛብን እሂን ምሂን ብምባል ጥራይ እዩ ቀዳማይ ተበግሶ ክውሰድ ዝግብኦ። ንሱ ከኣ እዩ ኣገዳስነት ህላዌ ሓቀኛ ርክበ ካህናት! ኣይኮነን ግና ልብን (ርእስን) እቲ ካልእ ኣካልን በበይኑ ክነብር ክግደድ እዩ ማለት እዩ።

ኣብዚ ናይ ወጻኢ ሃገረ ስብከታትት ዘሎ ሽግር ኣብያተ ክርስቲያናትና’ውን ምንጩን ሡርን ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝፍልፍል ዘሎ ሽግር እዩ። ኣብዚ እንርእዮ ዘሎና ጉዳም ዝኾነ ህልኽላኻት ብደቂቑ እንተረኣናዮ: ጨንፈርን መቐጸልታን ናይቲ ኣብ ኣሥመራ መንበረ ፓትርያርክ ዝጥጃእ ሽግር እዩ። ኣብዚ መምስቲ እንነብሮ ዘሎና ኸባቢ: እቲ ሽግር ናቱ ጠባያትን መልክዕን ዘለዎ ይምሰል ደኣ እምበር: ብቀንዱስ እቲ ሽግር’ውን ብቃል ይኹን ብጽሑፍ: ብፊደል ይኹን ብመንፈስ:  ብልኡኹ ይኹን ብኣካል ተጻዒኑ ካብ ውሽጢ ሃገርና እዩ ዝመጸና ዘሎ። እቶም ኣብዚ ኮይኖም ዝህንክርዎ ዘለዉዉን: ኣብ ኣሥመራ ከለዉ ብኸምኡ ዝተሞከሩን፤ ሕዝቦም ክጓስዩን ክህነታዊ ኃላፍነቶም ብቀዳምነት ከልዕሉን ዘይኮነሲ: ገንዘብን ንዋይ ክእክቡ ብኮሚሽንን ብብላዕን ናይ ዝለኣኹ መሳርሕቶም እዮም።

ርክበ ካህናት (፯ይ ክፋል)

ሕግታት ቤተ ክርስቲያንና ብመንጽር ዕላማ ርክበ ካህናት

“ንግባእኬ ኀበ ጥንተ ነገር” ከምዝብሃል እቲ ብሊቃውንቲ ኣቦታትናን ጊዜያዊ መንበረ ጵጵስናን ጸዲቑ በብእዋኑ እናተመሓየሸ ዝወጸ መምርሒ ሕግታት (ቃለ ዓዋዲ): ነቲ ካብ ቅድም ዝጸንሐ ጉባኤ ካህናትን ኣገዳስነቱን ኣብ ግምት ብዘእተወን፤ ዝጸንሐ ሕግታት ቤተ ክርስቲያንን ተሞክሮን በቲ ሓደ: ኣካይዳን ኣኃት ኦርየንትል ኣብያተ ክርስቲያናት ከኣ በቲ ካልእ መርሚሩን ኣገናዚቡን: ብሓድሽ ኣወዳድባ ካብ ሰበኻ ቤተ ክርስቲያን ኣትሒዙ ክሳዕ መንበረ ፓትርያርክን ቅዱስ ሲኖዶስን ክህሉ ንዝግባእ መንፈሳዊ ጉባኤያት ብዝርዝር ዘቐመጠ እዩ። (ኣንቀጽ ፶፫-፶፰/53-58) ካብ ታሕቲ ናብ ላዕሊ ክዝርዘሩ ከለዉ፦ ናይ ክልል ሰበኻ ሓፈሻዊ መንፈሳዊ ጉባኤ፤ ንናይ ንኡስ ሃገረ ስብከት ሓፈሻዊ መንፈሳዊ ጉባኤ፤ ናይ ሃገረ ስብከት (መንበረ ጵጵስና) ሓፈሻዊ መንፈሳዊ ጉባኤ፤ ናይ መንበረ ፓትርያክ ሓፈሻዊ መንፈሳዊ ጉባኤ፤ ቅዱስ ሲኖዶስ እዮም። ነፍስ ወከፍ ጉባኤታት ከኣ ዘለዎም መዝነትን ተግባርን: ዝህልዎም ውክልናን ኣቃውማን: ዝጋብኡሉ ጊዜ: ወቦ ዘተርፈ ኣዝዩ ዝርዝራዊን ዝተማለአን እኳ እንተዘይተባህለ’ውን: እቲ ቀቀንዱን ከስርሕ ዝኽእልንሲ ብሕጊ ኣብ ነፍስ ወከፍ ኣንቀጻቱ ተቐሚጡ ኣሎ። ኣብ ትሕቲ እዞም ጉባኤታት’ዚኦም ተሓቚፎሞ ክትግበሩን በብደረጅኡ ከሰላሰሉን ዝተወሃቦም መዝነትን ዕላማን ከኣ እቲ ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ይስርሓሉ ንዝነበረ ዕላማ ርክበ ካህናት ዘንጽርን ምስ ምምሥራትን ኣሠራርሓን ሰባኻ ጉባኤያት ዝተዛመደን እዩ።

ኮይኑ ግና እቲ ኣዝዩ ዘሕዝንን ዘተሓሳስብን እምበኣር፤ እዚ ኣብ ፍኖተ ሕይወት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እንበለ መጠን ዓቢይ ዕላማን ተግባርን ዘለዎ ጉባኤያታት ስም እምበር ግብሪ ከሰንዮ ዝረኣየሉ ጊዜ ውሑድን ሳሕትን ምዃኑ እዩ። ክልል ሰበኻ ጉባኤያት ካብ ጊዜ ደርጊ ኣትሒዞም ብትግሃት ኣቦታት በብሃገረ ስብከቱ ዝቖሙን ክካየዱ ዝጸንሑን እዮም። ድኅሪ ናጽነት’ውን እንተኾነ ካብቲ ዕለታዊ ኣገልግሎትን ተግባራትን ናይ ክልል ሰበኻ ጉባኤያት ወጻኢ ኣድማዒ ነገራት በብሰበኻኦም ይሥርሑ ኣለዉ ክብሃል ኣይከኣልን እዩ። እኳ ደኣ ዝበዘኀ ጊዜኣቶም ኣብ ምስማዕ ክስን ተኻሰስትን ዘኅልፍዎ ምዃኖም ኣይከሓድን እዩ።  ኣረ በገሊኡስ ቤት ፍርዲ ተቐይሮም ኣለዉ ማለት ይቐልል። ንኵሉ እቲ ዝገጥሞም ዕንቅፋት ሰጊሮም: ቀዋምን ነባርን ከምኡውን ንመጻኢ ኣብ ግምት ዘእተወ ሥራሕ ዝሠርሑ ክልል ኣብያተ ክርስቲያናት ብደረጃ ሃገር ኣዝዮም ውሑዳት እዮም። ብፍላይ ከኣ ንርእሱን ንቤት ጽሕፈቱን ከማእከል ዘይከኣለ እሞ “ምእኩል” ምሕደራ ገንዘብ ከተኣታቱ ዝፍትን ናይ ሕጂ ምምሕዳር መንበረ ፓትርያክ፤ ሕሳባት ባንክን ካሳታትን ክልል ኣብያተ ክርስቲያናት ልኵቶ ካብ ዝገበረሎም ኣትሒዙ ከኣ ዝገደደ ሕመቕን ዘይተገዳስነትን ኣብ ምሕደራ ክልል ሰበኻ ጉባኤታት ከምዝተኣታተወ ዝፍለጥ ነገር እዩ።

ርክበ ካህናት (፮ይ ክፋል)

ርክበ ካህናት ኣብ ሃገርና

ሓፈሻዊ ታሪኽን ጽልዋን

ሃገርና ኤርትራ ብዓል ብዙኅ ፀጋ እትውንን፤ ድብቱርን ዘይድብቱርን ጥንታዊ ታሪኽ ዘለዋ፤ ብኪደተ ኣእላፍ ቅዱሳን ዝተረግጸትን ዝተባረኸትን እያ። ሕዝባ’ውን ካብ ጥንቲ ኣትሒዙ ኣብ ኣምልኾተ እግዚአብሔር ጸኒዑ ዝነበረን፤ ብሕግን ብሥርዓት ምንባርን ምንብባርን ክፋል ሕይወቱ ገይሩ ክጥቐመሉ ዝጸንሐ እዩ። እዚ ኸኣ ይትረፍ ብዋናታቱ በቶም ባዕዳውያን እኳ ዝተመስከረሉ እዩ። ገዛኢ ጥልያን እኳ ከም ኣካል መግዛእታዊ ሜላታቱ: ብሊቃውንቱ ኣቢሉ ነዚ ካብቲ ዝነኣሰ ባእታ ማኅበረ ሰብ ማለት ሓደ ሓንቲ ህድሞ (ስድራ) ጀሚሩ በብዓዱን በብኣውራጅኡን .. ንዘሎ ቅውም ምሕደራ ኣጽኒዑን መርሚሩን ምስ ኣብቕዐ: ብምስትንካር “ኣማን ብኣማን እዞም ሕዝቢ’ዞም ኣዝዮም ሥልጡን ሕግን ጥንታውን ኣገባብ ምሕደራን ኣነባብራን ኣለዎም። ክንምህሮም ይትረፍሲ ንሕና ካብኦም እንመሃሮ ብዙኅ ነገር ኣሎ…” ኢሉ ከምዝመስከረ ብቃልን ብመጽሓፍን ታሪኽ ዘዘትንወሉ እዩ። ነዚ ኵሉ ዘድንቕ ተሞክሮን ቅዱስ ባህልን ግና ዋናኡን ኣለይቱን ቅድስት ቤተ ክርስቲያንን: ኣገልገልታ ካህናትን ምዃኖም ክንዝንግዖ የብልናን። ዓለም ክትገልጾ ዘይትደሊ እንተኾነ’ውን: እቲ ሓቂ ግና ንሱ እዩ። ስለዚ ተላዚብካን ተማኺርካን ምውሳን፤ ብሓባር ምዕያይ፤ ተሓጋጊዝካን ተደጋጊፍካን ብስኒት ምንባር፤ … ኣብ ሃገርና ኤርትራ ነዊሕን ዱልዱልን ሡር ዘለዎ እዩ። ካብ ክልል ሰበኻ ቤተ ክርስቲያን (ዓድታት) ጀሚሩ በብደረጅኡ ዝርከብ ጉባኤ ካህናት ከኣ ማእከል እዚ ጥንታዊ ሠረት እዩ። ንርእሱ ተማእኪሉ ነቲ ዝጓስዮ ሕዝብን ዓድታትን የማእክል ስለዝነበረ። ሕመረት ማኅበራዊ ሕይወትን መንብሮን እቲ ኣማኒ ኅብረተሰብ ከኣ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ምዃና ዘይከሓድ ግሁድ ነገር እዩ። ከምዚ ሎሚ ከይተባሕጐጐ ከሎ ካህናት ዘይኣትውዎን ዘይኣልይዎን ሕይወት ኅብረተሰብ ነይሩ ኪብሃል ኣይከኣልን እዩ። እምበኣር ነዚ ኵሉ ሕጊ እግዚአብሔር ዝሠረቱ ኣካይዳ: መሠረቱ ናይ ካህናት ጉባኤን ሓድነትን ምዃኑ ርዱእ ነገር እዩ።

ርክበ ካህናት (፭ይ ክፋል)

ዕለተ ርክበ ካህናት

ቅዱሳን ሓዋርያት ኮኑ ኣብ ኒቂያ ዝተጋብኡ ሠለስቱ ምእት ብዛዕባ ዕለተ ጉባኤ ርክበ ካህናት ክውስኑ ከለዉ ተመሳሳሊ መበገሲ ጒዳያትን ዕላማታትን ነይርዎም። ብተመሳሳሊ’ውን ክልቲኦም ኣብ ዓመት ክልተ ጊዜ ጉባኤ ርክበ ካህናት ክግበር እዮም ኣብ ሕግታቶም ኣስፊሮም። “ይትጋብኡ ኤጲስ ቆጶሳት ዘኵሉ መካናት ኀበ ጳጳሶሙ አው ኀበ ሊቀ ጳጳሳሳቲሆሙ ፪ተ ጊዜ በኵሉ ዓመታት” (ኣብ ኵሉ ቦታታት ዝተሾሙ ኤጲስ ቆጶሳት ምስ ጳጳሶምን ሊቃ ጳጳሶምን ኣብ ዓመት ክልተ ጊዜ ይጋብኡ) ከኣ ይብል። (ካልኣይ ቀሌምንጦስ ኣንቀጽ ፳፯፤ ሣልሳይ ቀሌምንጦስ ኣንቀጽ ፳፰፤ ሊቃውንተ ኣንጾኪያ ዝጸሓፍዎ መጽሓፍ ኣንቀጽ ፳) (ፍትሓ ነገ ፬)

እቲ ቀዳማይ ጉባኤ ኣብ በዓለ ሃምሳ ኣብ ራብዓይ ሱባኤ ይኹን ይብል። ትርጉሙ ኸኣ ኣብ ራብዓይ ሱባኤ ኣብ ራብዓይ መዓልቲ ይኹን ማለቶም ምዃኑ ተገሊጹ ኣሎ (ወጊዜ ቀዳሚት ጉባኤ በራብዕ ሱባኤ እም ፶)። እቲ ካልኣይ ጉባኤ ከኣ ኣብ መበል ፲፪ ዕለት ጥቅምቲ ይኹን ብምባል ኣብ ሲኖዶሶም ውሳኔ ኣኅሊፎም ነይሮም (ወዳግሚት አመ ፲ወ፪ ለጥቅምት)። ሠለስቱ ምእት ኣብ ኣገላልጽኦም ቍሩብ ፍልይ ዝበለ ኣገባብ እንተጠቕሙ’ውን መሠረታዊ መልእኽቱን ዕለቱን ግና ምስ ናይ ሓዋርያት ውሳነ ተመሳሳሊ እዩ። (ኣብ ፯ መጽሓፍ ኒቂያ ኣንቀጽ ፵ወ፭) (ፍትሓ ነገ ፬)

ርክበ ካህናት (፬ይ ክፋል)

ሲኖዶስን ርክበ ካህናትን

ሓዋርያት ንዓለም ተኻፋፊሎም ድኅሪ ምምሃሮምን: በብሃገረ ስብከቶም ኤጲስ ቆጶሳት ገይሮም ንሓዋርያነ አበው ድኅሪ ምሻሞምን፤ ከምኡውን ኣብ ዘመነ ሊቃውንት ኵሉ ግቡእ ቅርጺ ምሕደርኡ ምስ ሓዘ: ርክበ ካህናት ብደረጃ ሲኖዶሳት (ሊቃነ ጳጳሳትን ጳጳሳትን ኤጴስ ቆጶሳትን) ብዝያዳ ክካይድ ዝጀመረሉ ኣገባብ ከነስተውዕል ንኽእል ኢና። ብደረጃ ካህናት ዝግበር ጉባኤ ብሲኖዶሳት እናተዓብለለ ይምጻእ ደኣ እምበር ተሪፉ ማለት ኣይኮነን። ካህናት’ውን በብደረጅኦም በብሃገረ ስብከቶም ብኤጲስ ቆጶሳት እናተመርሑ ጉባኤያት የካይዱን ስለ ዕብየት ቤተ ክርስቲያን ይዛተዩን ይማኸሩን ከምዝነበሩ ዝተፈልጠ እዩ። እዚ ኸምዚ ዚኣመሰለ ርክበ ካህናት ከኣ ነቲ ላዕለዋይ ጉባኤ ሲኖዶስ: መሠረትን መጋቢ ሓሳባትን እዩ። ቅዱስ ሲኖዶስ ካብቲ ታሕተዋይ ኣካላቱ ብቀዳምነት ከኣ ብኤጲስ ቆጶሳት ወይውን ጳጳሳት ካብ ዝምራሕ ጉባኤ ካህናት ሓሳባትን ሓበሬታን እንተዘይረኺቡ: ርእሲ ብዘይ ኢድን እግርን ተሪፉ ማለት እዩ።

ሲኖዶስ ማለት ጉባኤ ማለት እዩ። ብቅዱስ ፓትርያርክ (ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት) ዝምራሕ ጉባኤ ጳጳሳት ማለት ኸኣ እዩ። እቲ ጉባኤውን ብወገን መንፈሳዊ ኣገልግሎት ንቅድስት ቤተ ክርስቲያን ዝመሓላለፍ ሕግን ሥርዓትን ዘወጽእን ዝውሰንን: ንኣገልገልቲ ካህናትን ምእመናን ዘመሓላልፍ ላዕለዋይ ሓጋጌ ኣካል ቤተ ክርስቲያን እዩ። ዋላ እኳ ጳጳሳትን ኤጲስ ቆጶሳትን ብማዕረገ ክህነት ዘለዉ እኳ እንተኾኑ: እቲ ንሳቶም በይኖም ዝገብርዎ ጉባኤ ቅዱስ ሲኖዶስ ይብሃል። ብቅዱስ ፓትርያርክ ከኣ ይምራሕ። ናይ ትሕቲኦም ዘለዉ ካህናት ጉባኤ’ውን: ብሥልጣንን ብመዝነትን ዝተሓተ ይኹን ደኣ እምበር ካብ ቅዱስ ሲኖዶስ ዝተፈልየ ዕላማ የብሉን። ካህናት ብሓድነት ተጋቢኦም ብምክኻርን ብምምይያጥን ንጸገማቶም መፍትሒ ንምርካብ ሓሳብ መምርሒታት ኣውጺኦም: ድኅሪ ውሳነ ምሃቦም ንቅዱስ ሲኖዶስ ከቕርቡሉ ዝኽእሉሉ ኣኼባ ማለት እዩ። ናይ ክልቲኦም ጉባኤያት ውሕደትን ሓባራዊ ሥራሕን ከኣ ንቅድስት ቤተ ክርስቲያን ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።

ርክበ ካህናት (፪ይ ክፋል)

ኣብ ዘመነ ሓዋርያት

ቅድም ይኹን ድኅሪ ስቅለት ጐይታ፡ ኣብ ዘመነ ሓዲስ እቲ ብፈሪሳውያን ዝተዓብለለ ዓቢይ ጉባኤ ኣይሁድ ኣብ ልዕሊ ሓዋርያቱን ከምኡውን ዝኣመኑ ኵሎም ሰዓብቱን ዝተፈላለየ ተንኮላትን ግፍዕን ይፍጽም ከምዝነበረ ቅዱስ መጽሓፍ ዝገልጾ እዩ። ንኵሉ እቲ ብጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝወሃብ ዝነበረ ትምህርቲ ወትሩ ይቃወምን፤ ካብ ትምህርቱ ገለ ንምርካብ ኸኣ መኽሰሲ ምኽንያት የናድይን ነበረ። ዝኾነ ሰብ ከኣ ብጐይታ ከይኣምን፤ ንሱ ክርስቶስ (መሲሕ) ምዃኑ ከይምስክርን ከኣ ሕጊ ኣውጺኡ ነበረ። ከምኡ ኢሉ ክምስክር ዝተረኽበ ካብ ካብ ኣብያተ ጸሎቶምን ምዅራቦምን ክስጐዎ እዚ ጉባኤ’ዚ ምኽሪ ነበሮ፤ እቶም ሕዝቢ ከኣ ነዚ ጉባኤ’ዚ ይፈርህዎ ነበሩ (ዮሐ ፱፥፳፪/9፥22)።

ብምስክር ሓሶት ንጐይታ ኣብ ቅድሚ’ዚ ጉባኤ ኣቕሪቦሞ ከምዝነበሩ ከኣ ወንጌላውያን ዝመስከርዎ እዩ። ኣኅሊፎም ከኣ ሰቐልዎ። ትንሣኤኡ ክሒዶም ከኣ ነቲ ብስራት ትንሣኤ ብገንዘብን ሓሶትን ክዓብስዎ ፈተኑ። (ማቴ ፳፰፥፲፪-፲፭/28፥12-15)። ከምኡ እናበለ በዚ ጉባኤ’ዚ ዝእለይ መሪሕነት ኣይሁድ ኣብ ልዕሊ ሓዋርያት ቀጻሊ ምስጓግን መግረፍትን ከምኡውን ዝተፈላለየ ክስታትን ጸዋተወ መከራን የውርድ ከምዝነበረ ካብ መጽሓፍ ግብረ ሓዋርያት ክንርዳእ ንኽእል።

እዚ ጉባኤ’ዚ ግና ኣብ ዘመነ ሓዲስ ምስ ምምሥራት ሓዲሽ ኪዳን፤ ኣብታ ሓዳስ ቤተ ክርስቲያን ብጉባኤ ሓዋርያት ተተኪኡ እዩ። ምኽንያቱ እዚ ሥልጣን’ዚ ብሓጋጌ ሕግ፤ ሠራዔ ሕግ ብዝኾነ ጐይታናን መድኃኒንናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋርያት ዝተዋህበ እዩ። ሥልጣኑ’ውን ካብቲ ምሳሌያዊ ዝነበረን ወይውን ኣብ ምድሪ ጥራይ ካብ ዝተደረተ ክህነተ ብሉይ ዝዓበየን፤ ኣብ ምድሪን ሰማይን፤ ኣብ ሥጋን ነፍስን ሥልጣን ዘለዎ እዩ። መፍትሕ መንግሥቲ ኣምላኽ ኣብ ኢዶም ዘረከበ፡ ንሓዋርያት ዝለኣኸ ባዕሉ ሊቀ ካህናት ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። (ማቴ ፲፮፥፲፱/16፥19 ማቴ ፲፰፥፲፰-፳/18፥18-20 ማቴ ፲፥፩/10፥1 ዮሐ ፳፥፳፫/20፥23 ማር ፫፥፲፭/3፥15 ማር ፮፥፯/6፥7 ማር ፲፫፥፴፬/13፥34)

ምልክታ ምጅማር ሓዲሽ ዓምዲ

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።

ክቡራት ተኸታተልቲ መደባት ጦማረ ማዕዶት፦ ጦማርና ካብቲ ዝጀመረትሉን ሒዛቶ ካብ ዝተበገሰትሉን ዕላማ እቲ ሓደ ንትንሣኤን ዕብየትን ቤተ ክርስቲያን ይጠቕሙ እዮም ንዝበለቶም መንፈሳዊ ሓሳባት ምቕራብን፡ ምዝታይን እዩ። ኵሉ ኸኣ በብደረጅኡ ነቶም ሰናይ ተግባራት ምፍላጥ ጥራይ ዘይኮነሲ ክፍጽሞም ምትብባዕ እዩ። ንኸምኡ ዝምልከት’ውን ሓደ ካብቲ ዓምድታት ኣርእስቲ ጽሑፋ “ትንሣኤ ቤተ ክርስቲያን ብኸመይ?” ዝብል ከምዝርከቦ ኣቐዲማ ኣፍሊጣ ነይራ እያ። ክሳዕ ሕጂ ብዝተፈላለየ ምኽንያት፡ ኣብ ካልኣት ዓምድታት ኣተኲራ እንተጸነሐት'ውን፤ ካብ ብሕጂ ከኣ ከም ፍቓድ እግዚአብሔር ነዚ ዓምዲ ጽሑፋት'ዚ ኣብዚ ዘመነ ትንሣኤ'ዚ ጐድኒ ጐድኒ ክትጅምሮ ትበጋገስ ኣላ።

ርክበ ካህናት (ቀዳማይ ክፋል)

ትርጉም ርክበ ካህናት   

          

ካህናት ጉባኤ ሰሪዖምን ተጋቢኦምን ብዛዕባ ኣገልግሎቶም ምኽሪ ዝገበሩሉ ናይ ካህናት መራኸቢ ኣኼባ፡ ጉባኤ ማለት እዩ። ብቀንዱ ንካህናት ዝሓቝፍ ብምዃኑ ከኣ ርክበ ካህናት ተባህለ። ካህን ዝብል ቃል መበቖሉ ዕብራይስጢ ኮይኑ፡ ኣብ ግእዝን ትግርኛን ከምኡውን ካልኦት ቋንቋታት ከምዘለዎ ዝረዓመ እዩ። ሊቃውንቲ ግና ምስቲ ቋንቋ ግእዝ ክሕውስዎ ከለዉ ተክህነ ዝብል ግሢ ፈጢሮሙሉን፤ ካህን ዝብል ዘርኢ ኣፍርዩን፡ መበቖላዊ መሲሉን ኮይኑን ከኣ ምስ ግእዛዊ ስድራ ተወሓሒዱ ይርከብ። ካህናት ክልተ ዓይነት ዓበይቲ ዕዮታት ጕስነት ኣብ ዝባኖም ይርከብ። እቲ ሓደ ናይቲ ዝጓስይዎ ሕዝቢ ሽግር ተሸኪሞም ምስ እግዚአብሔር ብምርኻብ ረድኤት፡ ጸጋ፡ መፍትሔ ምምጻእ ክኸውን ከሎ፡ እቲ ካልእ ከኣ ንርእሶም ኣብ ቅድሚ ሕዝቢ ኣብነታውያንን መስዋአትን ብምዃን ዝምህሩን፡ ነቲ ምእመን ብኵሉ ዓይነት ክህነታዊ ኣገልግሎት ዘገልግልዎ እዮም። እዚ ማለት ከኣ ንእግዚአብሔር ወኪሎም ኣብ ቅድሚ ምእመናን ዝርከቡ፤ ንምእመናን ወኪሎም ከኣ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ዝቖሙን ዝዓዩን እዮም። ስለዚ ኣብዚ ኣገልግሎት’ዚ ብዛዕባ ዝምልከት ንምምኽኻር ዝራኸቡሉ ሓፈሻዊ ጉባኤ ርክበ ካህናት ተባሂሉ ይጽዋዕ። ሓሓንሳብ’ውን ረክበ ካህናት ወይ ርክብ ተባሂሉ ዝጽውዓሉ ጊዜ’ውን ኣሎ።

ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን፡ ርክበ ካህናት ከም ጉባኤ ካህናት ጥራይ ዘይኮነስ ከም በዓል’ውን ዓመት መጸ ዝኽበር ውሱን መዓልቲ ዘለዎ እዩ። ትንሣኤ ኣብ ዝወዓለ ኣብ መበል ፳፬ መዓልቲ ከኣ ይዝከር። ዳርጋ ኣብ ፍርቂ በዓለ ኃምሳ (ጰራቅሊጦስ) ከኣ ይውዕል። እዚ ጉባኤ’ዚ ከም ካልኦት በዓላት ተውሳክ ዘለዎን ኣብ ዓመት ሓደ መዓልቲ፤ ንረቡዕ ከይገደፈ ዝኽበር መንፈሳዊ በዓል ኮይኑ ጸኒሑን ኣሎን። ናይ ምሉእ ዓመት ኣጽዋማትን በዓላትን ኣብ ሓዲሽ ዓመት ባሕረ ሓሳብ ንሕዝቢ ክፈስስ ከሎ ርክበ ካህናት’ውን ዕለቱ መዓስ ከምዝውዕል ድኅሪ በዓለ ትንሣኤ፡ ቅድሚ በዓለ ዕርገት ተሰሪዑ ብወግዒ ይእወጀሉ።

ኣጀማምራ ርክበ ካህናት

ጦማረ ማዕዶት

ጥንተ ማዕዶት ኣብ ብሉይ ኪዳን

እስራኤላውያን ኣብ ዘመነ ብሉይ ካብቶም ዘኽብርውም በዓላት ሓደ ማዕዶት እዩ ነይሩ። እኹል ምኽንያትን መበገስን ድማ ነበሮም። ኣቕድም ኣቢሉ አበ ብዙኃን ዝተባህለ ኣቦና ኣብርሃም ኣብ ከቢድ ድቃስ ውዲቑ ከሎ እግዚአብሔር ብራእይ ከምዚ ኢልዎ ነበረ። ንዘርእኻ ኣብ ዘይምድሮም ስደተኛታት ኰይኖም ከም ዝገዝእዎም ኣርባዕተ ሚእቲ ዓመት ድማ ከም ዜጨንቕዎም ኣርጊጽካ ፍለጥ። ነቲ ዝግዝእዎ ሕዝቢ ድማ ኣነ ኽፈርዶ እየ። ዘፍጥ ፲፭፥፲፫-፲፭ (15፥13-15) በዚ መሠረት ድማ ዘይገብሮ ዘይዛረብ ነቲ እተዛረቦ ድማ ዘየትርፍ ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ምልኣት ጊዜ ምስ ኮነ ከም ቃሉ ኣብ ከነዓን ኃያል ጥሜት ኣብ ዝኣተወሉ ጊዜ ብምኽንያት ጥሜት ኵሎም እስራኤላውያን ናብ ግብጺ ተሰዱ። ኣብ ከቢድን ዘስካሕክሕን ኣርዑት መግዛእቲ ግብጻውያን ድማ ተቖርኑ። እስራኤላውያን ድማ ኣእውያቶምን ጭንቆምን ናብ እግዚአብሔር ከመልክቱ ድኅሪ ምጽናሕ መሓሪ ኣምላኽ እግዚአብሔር ጸሎቶም ተቐቢሉ ኣእውያቶም ሰሚዑ ብዘድንቕ ትእምርትን ተኣምራትን ካብ ኢድ ፈርዖን ሓራ ኣውጺኡ ባሕረ ኤርትራ ኣስገሮም። ስለዚ ነዚ ብምስጋር ባሕረ ኤርትራን ስጥመተ ፈርዖንን ዝተዛዘመ ባርነትን ዝተረኽበ ናጽነትን ዓመት መጸ ማዕዶት እናበሉ ውዕለትን መንክራትን እግዚአብሔር እናዘከሩ የብዕልዎ ነበሩ። እሥራኤል ዘሥጋ ማዕዶት ኢሎም ዘኽብርዎ ዝነበሩ ሥጋዊ ናጽነት ስለዝረኸቡ ይኹን ደኣ እምበር ምሳሌነቱስ ነቲ ክመጽእ ዝነበሮ መንፈሳዊ ናጽነት ኮይኑ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ክሳብ ዝወልደሉ ዘመነ ሓዲስ ድማ ክኽበር ጸኒሑ እዩ።