ጥንተ አብሶን ንጽሕት ድንግል ማርያምን (ሣልሳይ ክፋል)

ክቡራንን ክቡራትን አንበብቲ ማዕዶት፣ ኣብ ዝኃለፈ ኅታማት መጽሔትና፣ ሓፈሻዊ ርድኢትን ግንዛበን ጥንተ አብሶ ብምሃብ ዝጀመርናዮ ኣርእስትና፣ ብዛዕባ ነዚ፣ (ሰአሊ ለነ ቅድስት) “ድንግል ማርያም ጥንተ አብሶ ኃሊፉዋ ነይሩ እዩ” ዝብል ጊጉይ ትምህርቲ ምንጪ ዚኾኑ ግብጻውያን ኣኅዋትናን ጉዳያት ትምህርቶምን ኣልዒልና ንእሽቶ ተዛሪብና ነይርና። ሓደ ሓደ እዚ ርቱዕ ትምህርተ ቤተ ክርስቲያንና እዚ ዘይተዋሕጠሎም ሰባት ግና ኅልፍ ኅልፍ ኢሎም ነቲ ኣርእስቲ ከነቋርጾ ብተዘዋዋሪ ዘረባታት ክሰዱልና ጸኒሖም እዮም። ኣብ’ዚ ቀረባ እዋንውን ብደብዳቤ ኣስፊሖም ጽሒፎሙልና። ንሕና ግና፣ “ጽድቃ ከም ብርሃን ፀሓይ ክሳዕ ዝደምቕ፣ ስለ ጽዮን (ድንግል ማርያም) ስቕ ኣይክንብልን ኢና” ኢልና ምስ ልዑለ ቃል ነቢይ ኢሳይያስ ብምኅባር፣ ነቲ ዝጀመርናዮ ኣርእስቲ ቀጺልናዮ ኣሎና። በዚ ኾነ በቲ፣ ዋላ’ኳ ብእግዚአብሔር ኣምላኽና ንዝተዋህብዋ ዝተፈላለዩ ክብርታትን ጸጋታትን ክንገልጽ ዘይንበቅዕ ድኹማን እንተኾንና፣ ቅዱሳን ሊቃውንት ዝኾኑ ኣቦታትና፣ “ቡሩክት ወንጽሕት” እናበሉ ንዝወደሱዋ ንጽሕት ኣዴና ኣብ ክንዲ ኣቦታታ ዝተወለድናላ ውሉድ ስለዝኾንና፣ እንሆ ሣልሳይ ክፋል ትምህርትና። ሠናይ ንባብ።

ንጽሕት ድንግል ማርያም ጥንተ አብሶ (ኃጢኣት ኣዳም) ፈጺሙ ኣይኃለፋን። ነዚ ከኣ ኣዝዮም ብዙኃን መረጋገጺታት ኣለዉና። ኣብ’ዚ መጽሔት እዚ ግና ንመረጋገጺታትና ኣብ ኣርባዕተ ከፊልና ክንርእዮም ኢና። ንቅዱሳን ኣቦታትና ምሥጢሩ ዝገለጸ ከሣቴ ምሥጢር እግዚአብሔር ኣምላኽና ምስትውዓል ሂቡ ምሥጢሩ ይግለጸልና፤ ዘስተውዕል ልቡና ድማ የዓድለና።

ካብ’ቲ ባሕሪ ጉድ ብጭልፋ! (ካልኣይ ክፋል)

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ። 

ቀሺ በረከት ኪዳነን ግብርታቱን

ስሙ ቀሺ በረኸት ኪዳነ ይብሃል። ትውልዱን ዕብየቱን ኣብ ከባቢ ሰበኻ ደብረ መንክራት ቅዱስ ቂርቆስ ኣሥመራ ኮይኑ፤ ብዲቁና ኣብ’ዚ ቤተ ክርስቲያን እዚ ከገልግል ድኅሪ ምጽናሕ፣ ቅድሚ ፲ ዓመት ከም ታራ ሠራሕተኛ ኣብ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ተቖጺሩ ክሰርሕ ጀሚሩ።

ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ፤ ከም ርእሲ ቤት ጽሕፈት ቤተ ክርስቲያን ሃገርና መጠን ኣብ’ዚ ቤት ጽሕፈት ክምደቡን፤ ክቝጸሩን ናይ ዘለዎም ኣገልገልቲ ብቝዕ መምዘንን ቕጥዕን ዘይብሉን ኣብ ፍታውን ውልቃዊ ሚዛንን ኣመሓደርቱ ዝተምርኮሰን ብምዃኑ፤ ንኻልእ ዘየድሊ ምትእትታዋት ቅሉዕ ኮይኑ ይርከብ ብምህላዉ፤ ንኸምዚኦም ዓይነት ክፉእ ዝግብሮም ሰባት ጥጡሕ ባይታ ከፊቱ ይርከብ። ከምኡ እንተዘይከውን፤ እዚ ቤት ጽሕፈት እዚ ከም መጠን ወካሊን ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈትን ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ዝርከባ ኣብያተ ክርስቲያናት ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ኤርትራ፤ ይትረፍ ኣብ’ዚ ቤት ጽሕፈት’ዚ ክሰርሑ፤ ጥቕኡ እኳ ክቐርቡ ዘይግብኦም ሰባት ከም ቀንዲን ተዋሳእትን ኮይኖም ክዋስኡሉ ኣይምተረኽቡን ነይሮም። ብዙኃን ምኩራትን ቅንኣት ሃይማኖት ዘለዎምን ሊቃውንቲ ኣገልግልቲ ቤተ ክርስቲያን ናይ ልቦም ኣብ ልቦም ገይሮም ርእሶም ኣድኒኖም ብዘይ ሥራሕ ኣብ ዝመላለሱሉ ጊዜ፣ እዚ ዓቢዪ ቤት ጽሕፈት’ዚ፤ እቶም ከም ሠመረ ኣብ ዝኣመሰሉ ብመናፍቅነቶም ዝፍለጡ፤ ከም ቀሺ በረከት ዝኣመሰሉ ብኻልእ ብልሹውን ኣዝዩ ኣጸያፍን ተግባራቶም ዝልለዩ ሰባት ርእሶም ኣቕኒዖምን ምርኡያት ዋናታት ቤተ ክርስቲያን ኮይኖም ክረኣዩ ኣይምተረኽቡን ነይሮም።

ስቕታ ተመሪጹ እምበር፤ ጸሓፊት ተሳኢና’ሲ፤ ካቶሊካዊት እመቤት ኣብ’ቲ ከም “መቅደስ” ዝቝጸር ቤት ጽሕፈት ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ከም ዋና ጸሓፊት ኮይና ልዕሊ ፴/30 ዓመት ክትጸንሕ ኣይምኸኣለትን። እርኑብን ውርዙይን ኣከዳድና ዘይውንና ጎራዙ ኣዋልድ ኣብዚ መንፈሳዊ ቤት ጽሕፈት’ዚ ንየው ነጀው፤ ላዕልን ታሕትን ክብላ ኣይምተራእያን። ባሕታውያን ዝርከብዎም ኣቦታት ኣብ ኣፍ ደገ ደው ክሳዕ ዝብሉ ናብቲ ቤት ጽሕፈት ክኣቱ ዝፍቀደሉን ዘይፍቐደሉን ያኢ ኣርኣያ ክህነት ተሳኢኑስ ኣብ ኢድ “ገጽ ኣንስቲ” እምበይወደቑን ነይሮም። ኣብ ዝርዝር ኣስማት ሰራሕተኛ እቲ ቤት ጽሕፈት ዘየለዉ ሰባት፤ ንቤተ ክርስቲያን ኣብ ዘይምለከት ሥራሕ ብስም ኮንትራት ወርኃዊ ደሞዞም መመጺኦም ክወስዱ ክሳብ ዝግበር ኣይምተረኽበን ነይሩ። . . . ዝርዝሩ ብዙኅ እዩ።!

ክብረቶም ኣብ ነውሮም

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ፤

ካብ’ቲ ባሕሪ ጉድ ብጭልፋ!

ተዘክሮ ኣቦታትና ካህናት ብውኁድ ቃላት

ኣብ ልዕሊ ደም ክርስቶስ ዝተሠረተት፤ ብኣዕጽምቲ ቅዱሳን ዝተነድቀት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ሃገርና፤ ጥንታዊትን ሓዋርያዊትን፤ ታሪኻዊትን ባህላዊትን ምዃና፤ እቲ ነቓዕ ዘይርከቦ ርቱዕ ትምህርተ ሃይማኖታን፤ መንቅብ ዘይብሉ ኦርቶዶክሳዊ ሥርዓታን፤ እትውንኖ ጽጉው ታሪኻን ዝምስክሮ ድሙቕ ሓቂ እዩ።

ንብዙኅ ኣካላታን ካልእ ተዛመድቲ ኣበርክቶኣን ንጊዜኡ ገዲፍና፤ እዛ ሓንሳእ ንቅዱሳን ዝተዋህበት ሃይማኖት ክሳዕ ኣብ’ዚ ዘሎናዮ ወለዶ ክትበጽሕ ዝኸኣለት፤ ልዕሊ ዅሉ ፍቓድን ኃይልን እግዚአብሔር ይኹን እምበር፤ ካብ ጐይታና ትእዛዝን ሕድርን ካብ ዝተቐበሉ ቅዱሳን ሓዋርያት ኣትሒዞም ክሳዕ ሎሚ ዘለዉ መነኮሳትን ስሙያት ኣገልገልቲ ካህናትን ብዝነበሮምን ብዘለዎምን ሕያው ኣገልግሎትን ውፉይ ኣበርክቶን ምዃኑ ዘይሰሓት ሓቂ እዩ። ጥርጥር ብዘይብሉ ጽኑዕ መንገዲ፤ ነቲ ዝተጸውዑሉ ሰማያዊ ኣገልግሎት ኣኽቢሮም፤ ብዝተዋህቦም ጸጋን ሥልጣንን ብፍቕሪ ክርስቶስ ተደሪኾም፤ ከም መላእኽቲ ለይትን መዓልትን ተጊሆም ብምግልጋሎምን፤ እሙናትን ሓቀይናታትን ጓሶት ኮይኖም ሕድሮም ብምፍጻሞም እዩ። ውልቃዊ ክብሮምን ረብሓ ዓለምን ገዲፎም፤ ስለ ክብሪ እግዚአብሔርን ማኅደሩን ክሳዕ መወዳእታ ስለዝተጋደሉ ድማ ሎሚ ቅድስትን ርትዕትን ሃይማኖትና ከይተቖርመመትን ከይተሸራረፈትን ኣባና በጺሓ ኣላ። ብጥበባዊን ምሉእን ትምህርቶምን ሠናይ ሥነ ምግባሮምን ንሕዝቦም ኣብነታውያን መራሕቲ ኮይኖም መዋዕሎም ይፍጽሙ ብምንባሮምን ብምህላዎምን ድማ ክሳዕ ሎሚ ስሞም ብኽብሪ ክንጽውዖምን ክንዝክሮምን ንነብር ኣሎና። በቲ ዘይመውትን ነባሪን ናይ ሓቂ ኣገልግሎቶም ድማ ኣብ ቅድሚ ሕዝቦም ሕፉራንን ክቡራንን ኮይኖም ንመዋዕል እናተዘከሩ ክነብሩ እዮም።

ፍሹል ጥበራታት “ምምሕዳር”

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።

ውግዘት ሠመረአብ ተኸቲሉ ሒደት ዘይኮኑ ግና ኣገደስቲ፤ ተስፋ ውሉደ ክህነትን ኣገልገልትን ዘለምልሙ፤ ትንሣኤ ቤተ ክርስቲያንና ዘበጋግሱ ኵነታትን ምንቅቓሕን ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ይክስቱ ከምዘለዉ ካብ ዝተፈላለየ ኵርናዕ ዓለም ብፍላይ ድማ ካብ ውሽጢ ሃገር ዝበጻሕና ሓበሬታታት ይእንፍተና ኣሎ። ይኹን እምበር መንፈሳዊ ጸጋ ብዘይ ፈተና ስለዘይስነይ፤ ድሮ እኳ እቶም ከም ቍርዲድ ንቤተ ክርስቲያንና ዝመጽዋ ዘለዉ ኣካላት “ምምሕዳር” ነዚ ዝረአ ዘሎ ምብርባራትን ምንቅቓሕ ተስፋ ቤተ ክህነትን ኣንፈቱ ንምጥዋይ፤ ናይ ምፍልላይን ካልእ ተንኮላትን ይፍሕሱን፤ ንምዕንቃፉ ድማ መጻወድያታት የዋድዱ ከምዘለዉ ግዱሳት ምንጪታትና ይሕብሩና ኣለዉ።

ገዳማውያን ኣቦታት ዘበጋገስዎ ሕቶታትን ዝወሰድዎ ስጉምታትን ነቲ ሃንደበት ዝኾኖ “ምምሕዳር” ቤተ ክርስቲያን፤ ምሒር ኣሰንቢድዎ ከምዘሎን፤ ከም ኃያል ውሑጅ ንዝርእዮ ዘሎ ጽንዓትን ምረትን ኣቦታት ከይለከሞ ከሎ ብኣጋ ንምእላዩን ንምዝሓሉን ኣብ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ኣብ ዓንኬል “ምምሕዳር” ምስ ዝጥርነፉ እሙናት ዝብሎም ወገናቱ ብቀጻሊ ብዝገብሮ ምኽርን ሸበድበድን ንርእሱ የቃልዕ ከምዘሎ ክፍለጥ ተኻኢሎ ኣሎ። ኣብዚ ምኽሪ’ዚውን ካብ ቤተ ክርስቲያን ወጻኢ ዝኾኑ እሞ ንነዊሕ እዋን ምስቲ “ምምሕዳር” ቤተ ክርስቲያን ኢድን ጓንትን ኮይኖም ኣብ ሕይወት ቤተ ክርስቲያን ኣሉታዊ ተራ ዝጸንሖም ካልኦት ኣካላት’ውን ይዋስኡ ከምዘለዉ ምንጪታትና ሓቢሮምና ኣለዉ።

“ተዋስኦ ይሁዳ” ኣብ ልዕሊ ብፁዕ ኣቡነ ሼኑዳ

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ። 

Click Here To Read in PDF
ቀድም ኣቦታትና: “ክበልዕዋ ዝደለዩ ኣባ ጉምባሕ ዛግራ ይብልዋ” ብምባል ነቲ ዝደለኻዮ ወይውን ክትጥቐመሉ እትደሊ ዝኾነ ነገር: ኮሓሒሊካን ኣጸቢቕካን ዘይምልክዑ ብምምሳል: ወይውን ስሙን ግብሩን ብምቕያር ወይውን ዘይስሙን ዘይግብሩን ብምሃብ ናብ ረብሓኻ ንምቕያርን ድሌታትካ ንምፍጻምን ንዝቐርብ ናይ ምምስማስ ወይውን ናይ ምጽብባቕ ኣገባብ በዚ ምሳሌ እዚ ክገልጽዎ ይስምዑ ነይሮም። ሎሚ ድማ ዘመን ምስ ግብሩን ኣካይድኡን ተቐይሩ: እቲ ናይ ኣቦታት ምሳሌ ብኣንጻሩ “ክበልዕዋ ዝደለዩ ዛግራ ኣባ ጉምባሕ ይብልዋ” ብዝብል ተተኪኡ ንረኽቦ። ነዚ ዳኅራዋይ ግምጣል ምሳሌ ዝመስል ነገር ከኣ ማለት ከተጠፍኦ ዝደለኻዮ ሰናይ ነገር ብምጽላምን ብምስይጣንን ዘይመልክዑን ዘይስሙን ብምሃብ ዝግበር ኣገባብ ኢና እምበኣር ኣብ ደምበ ሓራጥቃውያን እነስተውዕል ዘሎና። ሓደ ካብቲ ነዚ መበሊና ምኽንያት ዝኾነና ድማ ኣብ ልዕሊ ብፁዕ አቦና አቡነ ሼኑዳ ዝግበር ዘሎ ናይ ምጽላምን: ናይ ምኽፋእን ከምኡውን ብድሕሪኦም ምእንቲ ክኽሰበሉ ተጠጂኡ ዘሎ ፍሕሶ መናፍቓንን ኣሳሳይቶምን እዩ። እቲ ግዳይ ክኸውንን ክጥባሕ ካራሩ ዝቀራረበሉን ዝሰሓለሉን ዘሎ ድማ ሃገረ ስብከት ሰሜን ኣሜርካ እዩ። 

ጉጅለ ገብረሚካኤል ዘኣትላንታ ንርእሱ ብወግዒ ካብ ሡርን ጕንድን ቤተ ክርስቲያን ምፍንጫሉ ካብ ዘፍለጠሉን: ዕላማታቱ ከምዝጐናደቦ ብምስትውዓል: ደጊም ከም ድሌቱ’ውን ከም ዘይከውን ብምርዳእ ኣብ ክንዲ ዘሐጕሶ: ከፊእዎ ካብ ዘንጸርጸሉ ምኽንያት እቲ ሓደ ዕብየት መሪሕነት ሃገረ ስብከት ሰሜን ኣሜርካ ብደረጃ መንበረ ጵጵስና ምዃኑ ዝተፈልጠ እዩ። እምበኣር ብምምጻእ ብፁዕ አቦና ናብ ሃገረ ስብከትና ብጊሓቱ ዘይተሓጐሰ ጕጅለ መናፍቓን: ካብ ሽዑ ኣትሒዙ ንነዊሕ ክፍሕሶን ክሰርሓሉን ዝጸንሐን: ኣብዚ ቀረባ እዋን ድማ ብዝኃየለ መገዲ ካብቲ ሒዝዎ ዘሎ መደብ: ኣብ ልዕሊ ብፁዕ ኣቦናን መምህርናን አቡነ ሼኑዳ ጳጳስ ሃገረ ስብከት ሰሜን ኣሜርካ ኣንጻሮም ቀኒዑ ዘሎ ጐስጓስ እዩ። ኣይሰለጦን እምበር ብእኦም ንዝምእከል ሃገረ ስብከትን: ሕዝበ ክርስቲያንን ንምኽፍፋልን: ንምድኻምን ዘይፈንቀሎ እምኒ ኣይነበረን። እቲ ሎሚ ብዝያዳ ዘጐሳጕሶ ዘሎ ትንኩል ሓሳብ ድማ ሓድሽ ነገር ዘይኮነስ: ካብ ዓቕሊ ጽበት ዝነቅል ፍሉጥ ዕላማ ዘለዎ እዩ። እቶም ቀንዲ ገጸ ባህርያት ናይዚ ተዋስኦ ድማ እቶም ኣዕሩኽት ቀደምን (ናይ ገብረሚካኤል): ኣብ ኣሥመራ ኣብ ምምሕዳር ቤተ ክርስቲያንን ተኾይጡ ዘሎ ኣካልን እዮም። ኣላዪ ናይዚ ተዋስኦ ድማ ባዕሉ ገብረሚካኤል እዩ። 

ውግዘት ሠመረአብ ምስ ህልዊ ኩነታቱን መጻኢ ኣመታቱን (ቀዳማይ ክፋል)

Click hear to read in PDF
ሠመረኣብ ቀሺ ወልደ ገብርኤል ሕጂ ምቕማጡ ኣብ ኣሥመራ ኮይኑ፣ ትምህርቲ ቤተ ክርስቲያን ድማ ኣብ መበቈል ዓዱን ኣብ ዓዲ ከፈለት (ኣቋቋም)ን ማይ ለሓም (ቅኔ)ን ዝተማህረ እዩ። ቅድሚ ናብ ኣሥመራ ምምጻኡ ኣብ ምጽዋዕ ንንውኅ ዝበለ እዋን ዝተቐመጠን ናብ ግብጺ ንትምህርቲ ከይዱ ዝነበረን እዩ። ሕጂ ድማ ኣብ ደብረ ፀሓይ አቡነ ተክለሃይማኖት ከም ሰባኬ ወንጌል፣ ከምኡ’ውን ኣብ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ከም ሓላፊ ክፍሊ መንፈሳዊ ትምህርቲ ኮይኑ ዝሠርሕ ዘሎ ሓለቓ ተሐድሶኣውያን ውሽጢ ሃገር እዩ። 

መእተዊ

ኣብዚ ቀረባ እዋን፤ እቶም ብጽንዓት ሃይማኖቶምን መንፈሳዊ ተጋድሎኦምን ዝፍለጡ ኣቦታት ገዳም ደብረ ቢዘን ኣብ ልዕሊ እቲ ንነዊኅ እዋን እናተለዋወየን ኣዝዩ መንፈሳዊ ብምምሳልን መናፍቃዊ ትምህርቱ ኣብ ፍሉጥን ዘይፍሉጥን ጉባኤታት ቤተ ክርስቲያን፤ ብሓፈሻ ኣብ ደቂቀ ተዋሕዶ ክዝርግሕ ዝጸንሐ ሠመረኣብ ቀሺ ወልደ ገብርኤል ሰይፊ ውግዘቶም ከምዝመልሑ ክቃላሕ ጸኒሑ እዩ። ንሕና’ውን ንዝረኸብናዮ ሓበሬታ ናባኹም ከምዘለዎ ኣኅሊፍናዮ ምንባርና ይዝከር። እምበኣር ብዙኃት ካባኹም ብዝሓተቱናን ድኅረ ውግዘት ሠመረኣብ ንዘሎ ፍጻሜታት ብዝምልከት ንዝበጻሕና ሓበሬታ ኣወሃሂድና ከነቕርበልኩም ምዃንና ብዝኣተናዮ ቃል፤ እነሆ በብኽፋሉ ነቕርበልኩም ኣሎና። 

ተሐድሶ (እኩይን መደናገርን ዕላማ መናፍቓን)

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ፣

ተሐድሶ

(እኩይን መደናገርን ዕላማ መናፍቓን)

Click hear to read in PDF

ሀ. ትርጕምን ዓይነትን ተሐድሶ

ተሐድሶ ማለት ምሕዳስ፣ ምልዋጥ፣ ሓድሽ ምግባር፣ ምብርታዕ፣ ምጽናዕ፣ ምሥራሕ፣ ምጽጋን ማለት እዩ። ኣብ ዓለም ብምኽያት ምንዋኅ ጊዜን ብዝኂ ኣገልግሎትን ግቡእ ኣገልግሎቱ ኪህብ ንዘይከኣለ ወይ ንዝተበላሸወ ኣሐዲስካ ናብ ንቡር ኣገልግሎቱን ሥራሑን ምምላስ ኣሎ። ኣብ መንፈሳዊ ዓለም ድማ ምስ ሃይማኖት፣ ሥርዓትን ታሪኽን ቤተ ክርስቲያን ዘይዛመድ መንፈሳዊ ተሐድሶ ኪግበር ይከኣል እዩ። ብቀንዱ ድማ ተሓድሶ ዝብል ቃል፣ ነቲ ብሓጢኣት ዝበለየን ዝተበላሸውን ሕይወት፣ ብንስሓ ምሕዳስ፣ ምልዋጥ ዝምልከት እዩ። “ብምሕዳስ ልብኹም ደኣ ተለወጡ እምበር፣ ነዚ ዓለም እዚ ኣይትምሰልዎ” (ሮሜ ፲፪፥፪/12፥2)) ከምዝብል ማለት እዩ። ብተወሳኺ’ውን ኣብ ምኅደራ፣ መገድታት ምስፋሕ ስብከተ ወንጌልን ንእኡ ዝመስልን ሃይማኖትን ሥርዓትን ቤተ ክርስቲያን ብዝተኸተለን ብዝሳነን መገዲ ነቲ ህልዊ ዘመን ብምዕዳግ ምምሕያሽ፣ ምሕዳስ ዝከኣል ነገራት ክህሉን ኣገዳሲን ኮይኑውን ዝርከበሉ እዋን ኣሎ። 

ኮይኑ ግና እዚ ክበሃል ከሎ፣ ተሓድሶ ዝብል ቃል ብመሠረቱ ከም ኣገባቡ ዝተፈላለየ ትርጉም ይሃልዎን፣ ንዝዓበየን ንዝጸፈፈን ኣገባብን መደባትን ኣብ ኣሠራርሓን ሜላን ምሕደራን ቤተ ክርስቲያን፣ ብቀንዱ ድማ ንመንፈሳዊ ሕይወት ዝምልከት ይኹን እምበር ካብ ሓራጥቃውያን ምቕዳሕ ዝፍትዉ መከልአን ዘይትርጉሙ ብምሃብ ነታ ዘይተበልይን ወትሩ ሕያው ንዝኾነትን ቅድስት ዝኾነት መንፈሳዊት ቤተ እግዚአብሔር ኣብ ትምህርተ ሃይማኖታ፣ ሥርዓታ፣ ወቦ ዘተርፈ ከምዝምልከት ገይሮም ከቕርብዎ ይፍትኑ እዮም። እዚ ግና ዓቢይ ጌጋ እዩ። ብዓንዲ ነገሩ ነዚ ቃል’ዚ ኣብ ምንታይ ንጥቐመሉ ኣብ ምንታይ ከኣ ንጥንቀቐሉ ብዝግባእ ምርዳእ የድሊ። ሓደ ሰብ ነታ ወትሩ ተሓድሶ ዝግብኣ ሕይወቱ ገዲፉ፣ ነታ ብደም ክርስቶስ ንዝተመሥረተት እሞ መሠረተ ሕይወት ንዝኾነት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ‘ተሓድሶ’ ክገብረላ የድልያ ኣሎ ኢሉ ክብገስ ከሎ፣ ረቂቕን ዓሚቕን ንዝኾነ ምሥጢርን ትርጉምን ቤተ ክርስቲያን ከም ዘይፈልጥ ባዕሉ ኣብ ርእሱ ይምስክር ከም ዘሎ ክፈልጥ ይግባእ። ስለዚ ብዛዕባ ተሓድሶ ዝብል ቃል ኣፍልጦና ብመጠኑ ከነስፍሕ ነዚ ዚስዕብ ነጥብታት ከነቕልበሉ ሰናይ እዩ።

ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስን አቡነ ፊልጶስን፤ ነዚ ዘመን ዝኸውን ገድላዊ ትምህርቶም(፬ይን መወዳእታን ክፋል)

Click hear to read in PDF
6.0 መዕረፊ ጋዕዝ 

አቡነ ፊልጶስ ንህያባት ንጉሥ ዳዊት ድኅሪ ምንጻጎም፤ ንርስቲ አቡነ ማዕቀበ እግዚእ (ካብ ደቂ ኤዎስጣቴዎስ) ከም ቀደሞም ክምለሰሎምን፤ ንክልቲኡ ሰናብቲ ከኣ ከምቲ ሕጊ ሓዋርያትን ሲኖዶስን ክኽበር ኣዘዘ። ናይ ንጉሥ ዳዊት ቅልጡፍ ለውጢ ኣብ መትከሉ፤ ኃያል ጽልዋ አቡነ ፊልጶስ ዘመልክት እዩ። እታ ዝተጠበቑላ ሰንበት ክትኽበር ድማ ኣወጀ። ብሕጂ ከኣ ኣንጻር ደቂ ኤዎስጣቴዎስ ክስርሓሉ ዝጸንሐ ኣገባብ ማለት ዝኾነ መከራ ከይወርዶም ኣዘዘ። ብፍሉይ ኣዋጅ ድማ ርስቶምን ክብሮም ክዕቀብን፤ ኣብ ዘደልይዎ ገዳማቶም ከስፍሑን ተፈቕደሎም። ብኣንጻሩ ድማ ቤተ ተክለ ሃይማኖትን ግብጻውያንን ተሣዒርና ኢሎም ከይኵርዩ ጎቦ ፍርዲ ሃበ። ከምቲ ዝሓሰብዎን ከም “ትምህርቲ እስክንድርያን” ሰንበት ክትኽበርን (ሰንበተ ክርስቲያን ጥራይ)፤ መሪሕነት ግብጺ ድማ ብጥብቒ ክኽበርን ኣብ መጋባእያን ቤተ ኤዎስጣቴዎስ ኣብ ዘይኮና ኣብያተ ክርስቲያናትን ኣወጀ። ክልተ ገጽ ዘለዎ እዚ ተገራጫዊ ውሳኒኡ ድማ ነቲ ሽግር መሠረታዊ መፍትሒ ኣየምጽኣሉን። ክልቲኦም ኣባይቲ ድማ ብውሳኒኡ ዕግበት ኣይተሰምዖምን። 

እዚ ጋእዝ’ዚ ኣብ ጥርዙ ካብ ዝበጽሓሉ ኣትሒዙ ኣብ ሞንጎ ክልተ ኣባይቲ (ደቂ ኤዎስጣቴዎስን ደቂ ተክለሃይማኖትን) ፍጹም ፍልልይ ፈጢሩ፤ ደቂ አቡነ ኤዎስጣቴዎስ ርእሶም ኣግሊሎም፤ ዳርጋ ን120 ዓመት ዝኣክል ካብ ጽልዋን ምምሕዳርን ቅብጣዊትን ኢትዮጵያዊትን ቤተ ክርስቲያን ሓራ ኮይኖም ኣብ ኤርትራ ተወሲኖም ከምዝጸንሑ ይፍለጥ። ናቶም ምምሕዳር ከኣ ኣቝሞም ነበሩ። ኣብዚ ጊዜ ድማ ከም ትንሣኤ ገዳማት ክረአ ዝኽእል ብዙኅ መንፈሳዊ ስርሓት ኣብ ምሉእ ኤርትራ ተሳሊጦም እዮም። 

ውግዘት ሠመረአብን ህልውን መጻኢን ኣመታቱ

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።

ክቡራንን ክቡራትን ተኸታተልቲ ጦማርና፦

Click Here To Read in PDF

ዜና ውግዘት ሠመረአብ ወልደገብርኤል ካብ ዝተቓልሓሉ ሰዓት ኣትሒዙ፤ ብዙኅ ተስፋ ዝዘርኡ ስጉምትታትን ምንቅቓሕን ኣብ ውሽጢ ሃገር ይኹን ዳርጋ ኣብ ኵለን ኣህጉራተ ስብከት ቤተ ክርስቲያንና በብኵርንዑ፤ ኣብ ቤተ ክህነት ይኹን ኣብ ምእመናን፤ ካብኡ ሓሊፉ’ውን ኣብ ቅዱስ ሲኖዶስ ሃገርና ይረኣዩን ይውሰዱን ምህላዎም ተብጽሑልና ካብ ዘሎኹም መልእኽትታትኩምን፤ ከምኡውን ብወገንና ካብ እንገብሮ ምክትታል ክንርዳእ ክኢልና ኣሎና።

ብኣንጻሩ ድማ ሰይፊ ውግዘት ገዳማውያን ኣቦታት ከም ኢምንትን ትርጉም ኣልቦ ገይሩ ብምቍጻርን፤ ትምህርቱ ብወግዒ ኣብ ጉባኤያት ዝቐጸለ መናፍቅ ሠመረአብ፤ በቲ ዝገብሮ ዘሎ ናይ ምዕግርጋርን ምድንጋርን ነቲ ንጹር ሃይማኖታዊ ውግዘት ዘይትርጉሙ ብምሃብን፤ ብቀረባ ንዝተዛመዶም “ጸግዐይ” ዝብሎም ክልተ ጳጳሳት ከይተረፈ ብምድንጋር ካልእ ፓለቲካዊ ኣጀንዳ ከልብሶን ደገፍቱ ብምውዳብ፤ ኣቐዲሙ ክሰርሓሉን ከዋድዶን ብዝጸንሐ መርበባቱ ኣቢሉ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዕግርግርን ምኽፍፋልን ንምፍጣር ዝከኣሎ ይገብር ምህላዉ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።

ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስን አቡነ ፊልጶስን፤ ነዚ ዘመን ዝኸውን ገድላዊ ትምህርቶም(፫ይ ክፋል)

5.0 አቡነ ፊልጶስን ተጋድሎኦምን 

5.1 ደምበ ደገፍቲ 

ልክዕ ከምቲ ኣብ ዘመን አቡነ ኤዎስጣቴዎስ ዝነበረ ኣገባብ፤ ተመሊሱ ኣብ አቡነ ፊልጶስ ክድግም እንርእዮ ናይ ኃይሊን ደገፍን ኣሰላልፋ ነበረ። እዚ ኸኣ እቲ ጕዳይ ክርክር ኣብ ግብጺ ተበጺሒሉ ሓቁ ይቀላዕ ደኣ እምበር ከምቲ ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ዝተጋደሉሉ፤ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ሓበሻ መዕለቢ ስለዘይተገብረሉ፤ ኣቡነ ፊልጶስን ገዳሞምን ንደቂ ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስን ገዳማቶምን ከም ማእከልን ወኪልን ኮይኑ ኣብ ዝተረኽበሉ ዘመን ዳግማይ ከምዝተለዓለ ክንርዳእ ንኽእል። እቶም ተዋሳእቱ ተቐያይሮም እምበር፤ ዝውክልዎም ኣካላትን እቲ ዛዕባን ኣገባብ ክርክርን ተመሳሳልነት ነበሮ። 

በዚ መሠረት’ዚ ከኣ ድኅሪ ኣስታት ፍርቂ ክፍለ ዘመን እቲ ጉዳይ ዳግማይ ምስ ተለዓለ፤ ኣቡነ ፊልጶስ ካብ ገዳሞም ተጸዊዖም ኣብ መጋብእያ ንጉሥ ቀረቡ። ብተመሳሳሊ ንጉሥ ዳዊት፤ ምስቶም ኣብቲ ዘመን ግብጻዊ ጳጳስ ሓበሻ ዝነበሩ አቡነ በርተሎሜዎስን፤ ኣማኸርቲ ንጉሥ ዝኾኑ ካህናተ ደብተራን ካብ ቤተ ተክለሃይማኖት ዝኾኑ ተሰማዕነት ዝነበሮም ገዳማት ኢትዮጵያን፤ ዓቃቤ ሰዓት ዝብሃሉ ዝፍርሁ መራሔ ደሴት ገዳም እስጢፋኖስ ኮይኖም እዮም ክድህልዎምን ከፈራርህዎምን ፈቲኖም። ብተወሳኺ’ውን ካብቶም ደቂ ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ዝኾኑ አቡነ ማትያስ ዘዓዲ ቀ፤ ድኅሪ ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ትምህርቲ ኣቦኦም ገዲፎም፤ ቀዳሚት ሰንበት ማዕረ ሰንበተ ክርስቲያን ክትኽበር ኣይግባእን እዩ እናበሉ ኣንጻር ኣቡነ ፊልጶስ ዝገጠሙሉ እዋን እዩ ነይሩ። አቡነ ፊልጶስ’ውን ከም ኣቦኦም አቡነ ኤዎስጣቴዎስ፤ ብብዝኂ ደጋፊን ኃይሊ ሥልጣንን ናይቶም ዝጻብእዎም ኣካላት ድምብርጽ ኣይበሎምን። ልዕሊ ኵሉ ዝኾነ ኣምላከ ቅዱሳን ምስ ሓቂ ከምዝኾነ ስለዝኣመኑ፤ ነቲ ነገር በይኖም ምስቶም እሙናት ሰዓብቶም ገጠምዎን መከትዎን። 

ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስን አቡነ ፊልጶስን፤ ነዚ ዘመን ዝኸውን ገድላዊ ትምህርቶም(፪ይ ክፋል)

4. አቡነ ኤዎስጣቴዎስን ተጋድሎኦምን

4.1 ደምበ ደገፍቲ

ኣብዚ ጋእዝ’ዚ ብሓደ ወገን አቡነ ኤዎስጣቴዎስ በይኖም ክቖሙ ከለዉ፤ ብኣንጻሮም ማለት ምፍራስ ኣኽብሮት ቀዳሚት ሰንበት ዝድግፉ ብግብጻዊ ጳጳስ ዝምርሑ ንጉሥን፤ ካብ ደቂ ተክለሃይማኖት ዝኾኑ ገዳማት፤ ሊቃውንተ ኢትዮጵያን ደብተራ ካህናት ድማ በቲ ካልእ ወገን ተሰሊፎም ነበሩ። መሳፍንትን መኳንንት ድማ ምስቲ ንጉሥ ብሓንሳብ ሠሚሮም ነበሩ።

እዚ ጕዳይ’ዚ ሃይማኖታዊ ይኹን እምበር፤ ምስቲ ኣብቲ ዘመን ዝነበረ ዝተሓናፈጸ ኣካይዳ ቤተ መንግሥትን ቤተ ክህነትን፤ እቲ ኣብቲ ዘመን ዝነበረ ንጉሥ ዓምደጽዮን ተጸንቢርዎን ነበረ። እቲ ንጉሥ ድማ ንምኽሪ እቶም ግብጻዊ ጳጳስን፤ ውሑዳት ካህናተ ደብተራን ሰሚዑ ኣንጻር ክብሪ ቀዳሚት ሰንበት ውሳኔኡ ክህብ ተደፋፈዐ። አቡነ ኤዎስጣቴዎስ ግና ሕጂ’ውን ሥልጣን ምድራዊ ንጉሥ ተጐዝጒዙ ንዝመጸ ውሳነ ፈሪሆም ኣይተቐበልዎን፤ እኳ ደኣ ኣብ ትምህርቲ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ጸኒዖም ብትሪ ነጸግዎ። ጸግኦም ድማ ኣምላኾምን ኣብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዘሎ ቃላቱን ጥራይ ነበረ። ምብዛኅ ናይቶም ዝጻብእዎም ዘለዉ ኣካላትን፤ መንፈሳዊ ይኹን ሥጋዊ ሥልጣኖምን ንኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ድሂሉ ካብቲ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዝምስክርዎ ሓቀኛ ትምህርቲ ፈልከት ኣየበሎምን።

ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስን አቡነ ፊልጶስን፤ ነዚ ዘመን ዝኸውን ገድላዊ ትምህርቶም(፩ይ ክፋል)

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።

1.0 ግብጻውያንን ንሕናን

ከምዝፍለጥ፤ ሎሚ ውሑዳት ዘይኮኑ ብፍላይ መንእሰያት ደቂ ቤተ ክርስቲያን፤ ብዝተፈላለየ መገዲ ኣብ ልዕሊኦም ብዝዘንብ ዘሎ ድርብ ዝዕላምኡ ጐስጓስ መናፍቓን እናተሰናበዱን ግዳይ ጥርጥር እናኾኑን፤ ቤተ ክርስቲያን ሃገሮም ንዘለዋ ጥንታዊ ትምህርቲ ከቆናጽቡን፤ ኣብ ትምህርተ ሃይማኖትን፤ ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያንን ንዘለዎም እምነት ከህጽጹን ይስምዑን ይረኣዩን እዮም። “ንሕና ናይ ግብጺ ኢና እንኽተል” ብዝብል ፈሊጥ ድማ፤ ትምህርትን ገድልን ኣቦታቶም ከምቲ ዝግባእ ከይፈለጥዎን ከይመርመርዎን ከለዉ ካብ ማዕዲ መናፍቓን ብዝቐርብሎም ዘለዉ ናይ መደናገሪ ውሑዳት ነጥብታት ጥራይ ተመርኲሶም፤ ትምህርቲ ኣቦታቶምን ወለዶምን ኣትሒቶም ክርእዩን፤ ከስተናዕቕዎን ይስምዑ እዮም። እቲ ብስም “ትምህርቲ ግብጺ” ዝጉስጉስ ኣካል፤ ጸኒሕን ሓቀኛ መንነቱን ፍሒርዎ ዘሎ ጕድጓድን ከይረኣዩ ድማ፤ ሰተት ኢሎም ክቕበልዎን፤ ልቦም ከፊቶም ከዐንግድዎን ይረኣዩ እዮም። ብመጋረጃ “ግብጺ” ዝተኸወለ ካልእ ዕላማ ከምዘሎን፤ ሓንሳብ ብስም ግብጺ ልቢ ምስ ሸፈተን ካብ እምነት ኣቦታቱ ምስ ተመንቈሰን ግና፤ ናብ ከመይ ዓይነት ደልሃመት በብቝሩብ ንምእታዉ መደባት ይትግበር ከምዘሎ፤ ቀስ እናበለ ዝገሃድ ዘሎ ሓቂ እዩ። ሓንሳብ ብስም አቡነ እንጦንዮስ እናተጐልበበ ዝጀመረ ክውል ሽፍትነት፤ ምስ ጕዳይ እዞም ክቡር ኣቦ ብዘይተሓሓዝ ኣጀንዳ ካልእ ኑፋቄያዌ ዕላማን ትምህርትን ይስዕቦ ምህላዉ ኣብ ቅድሜና ከም ፀሓይ ቀትሪ ተወሊዑ ዘሎ ሓቂ እዩ።

“ዘይቅላዕ ክዱን፤ ዘይፍለጥ ድማ ስዉር የልቦን” ማቴ ፲፥፳፮ (ካልኣይ ክፋል)

ምስክርነት ስዊዘርላንድ 

ከምቲ ኵልና ክንከታተሎ ዝቐነና ኣብ መወዳእታ ናይ ዝሓለፈ ወርሒ ነሓሰ (ባሕቲ መስከረም 2012) ቅንኢ ሃይማኖት ብዘንደዶም ኣብ ኣውሮጳ ብዝርከቡ ደቂ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ስዊዘርላንድ ዝተጋብአ ጉባኤ፤ ፍልማዊ መርኣያን ሓድነታዊ ዕዮን ምቅላዕ ናይዞም ኣጽራር ሃይማኖት ዝኾኑ ጉጅለታት እዩ። እዚ ጉባኤ’ዚ ከም ፈላሚ ጉባኤ ምስቲ ዝነበሮ ምምሕዳራዊ ሕጽረታትን ድኽመታትንን፤ እቲ ተበግሶን ምድላዋቱን ሓደ ዝላ ንቕድሚት ምዃኑ ድማ ግሁድ ነገር እዩ። ንኵሉ ክጻወደሉ ዝቐነየ መፈንጠራታት ብኃይሊ ኣምላኽ ፈንጢሱ፤ ምክያዱ ድማ ከም ዓቢ ዓወት ክረአ ዝግብኦ እዩ። ንዅሎም ኣካይድትን ኣወሃሃድቲ ናይዚ መደብን ድማ ዓቢ ትምህርቲ ኣስኒቑ ከምዝሓለፈ ዘይከሓድ ሓቂ እዩ።

ብኣንጻሩ ድማ ነቶም ኑፍቄ ዝትልሞም ሓድነት ደቂ ቤተ ክርስቲያን ዘይደልዩ፤ መንነቶም ዝቓልዓሉ፤ መለበሚ መልእኽትታትን መልስታትን ዝፍነወሉ ጉባኤ ከይካየድ ብድሮ ይኹን ኣብ ዕለት ናይቲ ጉባኤ ዝገበርዎ ፈንጠርጠር መንነቶም ኣጕሊሑ ዘርኣየን፤ ክጽይቑ እምበር ነቲ ሓቂ ብትብዓት እኳ ክሰምዑን ክምክቱን ከምዘይክእሉ ዝተረጋገጸሉ ነይሩ ክብሃል ይከኣል። ኣብ ዘይተዓደሙሉ ጉባኤ ተረኺቦም፤ ኽሳብ እቲ ጉባኤ ዝውዳእ ክዕገሱ እሞ ክሓቱ ንዝተዋህቦም ዕድል እኳ ክጽመሙ ዘይምኽኣሎም፤ ብስምዒት እምበር ብርድኢት ዘይከዱ ነንበይኑ ኣጀንዳ ዘለዎም ባእታታት ምዃኖም ዘቃልዕ እዩ።

እዚ ናይ ሓድነት መንፈሳዊ ጉባኤ ገለ ውሑድ ሕጽረታት እኳ እንተነበሮ፤ ብዝኾነ መንጽር ናይ ቤተ ክርስቲያን ጉባኤ ምዃኑ ዘይከሓድን፤ ዓይነት ተሳተፍቱን ትሕዝቶ መደባቱን ድማ ኣርጊጹ ዝምስክረሉ እሙን ነገር እዩ። ይኹን እምበር፤ ብኣንጻርነት ናይዚ ጉባኤ ብሓደ ወገን ዝቖሙ ኣካላት ከካይድዎ ብዝጸንሑ ናይ ምጽላምን ምስይጣንን ዘመተ፤ ገለ ዓለማውያን ሰባት ኣብ ምድንጋር ከምዝበጽሑ ኣብቲ ጉባኤ ክቓወሙ ዝተረኽቡ ሰባት ከም ምስክር ክጥቐሱ ዝከኣል እዩ።

“ዘይቅላዕ ክዱን፤ ዘይፍለጥ ድማ ስዉር የልቦን” ማቴ ፲፥፳፮ (ቀዳማይ ክፋል)

በስመ አብ ወወልድ መንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።

ኣብ ምሉእ ዓለም እትርከብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ሃገርና ኣብ ምንታይ ደረጃን፤ ኵነታት ምፍልላይን ትርከብ ከምዘላ ካብ ዝኾነ ምእመንን ኣገልጋሊን ዝተሠወረ ኣይኮነን። ጠንቁን ምዕባሌታቱን ብዘየገድስ፤ ካብዚ ዕግርግርን ነውጽን ዝኸስብ ኣካል እንተዘይኮይኑ፤ ብዛዕባ’ዚ ኣብ ቤተ ክርስቲያንና ዘንጸላሉ ዘሎ ሓደገኛ ኵነታት ግና ዘይሓዝን ፈታዊ ቤተ ክርስቲያን ኣሎ ክብሃል ኣይከኣልን። ኮይኑ ድማ ስለቲ ዘሎ ርኡይ ጸገማት ምዝርራብ ንመፍትሒኡ ሓጋዚ እኳ እንተኾነ፤ ልዕሊ ኵሉ ግና ካብ ላዕለዋይ ኣካል ቤተ ክርስቲያን ዝኾነ ቅዱስ ሲኖዶስ ክሳዕ እቶም በብደረጅኡ ዘለዉ ብቀጥታ ዝምልከቶም ታሕተዎት መሓውራት ቤተ ክርስቲያን፤ ከምቲ ዝግባእ ይዓዩን ንመፍትሒታት ዝዓለመ ተበግሶ ክወስዱ ይረኣዩ ብዘይምህላዎም፤ እቲ ዝኸፈአ ኣካል ናይቲ ሽግር ይኸውን ከምዘሎ ዝሰሓት ኣይኮነን። ኣብ ጉዕዞ ክርስትና፤ ዘይትፈተን ቤተ ክርስቲያን ክትህሉ ኣይትኽእልን እያ። ስለዚ ድማ ንታሪኽን ህልዊ ኵነታትን ነፍስ ወከፍ ኣኃት ተዋሕዶ ኣብያተ ክርስቲያናት ክንርኢ ከሎና፤ ይብዛኅ ይውሓድ ነናተን ዝተፈላለየ ዓይነትን መጠንን ዘለዎ ፈተና ክገጥመን ጸኒሑን ኣሎን። ናትና ግና ዝተፈልየ ጥራይ ዘይኮነስ ፍሉይ’ውን እዩ። ከመይ እንተበልና ቃንዛ ፈተናና ኣንፈት ዘይብሉ እዩ።

ኃልዮት ዋላስ ሕቡእ ኣጀንዳ ምድኻም ገዳማት? (፪ይን መወዳእታን)

“ገንዘብኩምን ሃብትኹምን ኣመዝግቡ”

ናይ ሎሚ “ምምሕዳራዊ” ኣካል፡ ጠንቁ ንኸተለልዮ ብእትጽገመሉ ኣገባብ፡ ብፍላጥን ብዘይፍላጥን፡ ዕብየት ገዳማትና ዘይኮነስ ንድኽመትን ንዕንወትን ዘጣጥሕ ባይታ ኣብ ምድልዳል ከምዝሰርሐን፡ ይሠርሕ ከምዘሎን መን ይኽሕዶ? መን ከ ዘይዛረበሉ? ግደ ሓቂ’ውን ገዳማት ኣብ ኵለንተናዊ ዕብየትን፡ ሓዋርያዊ ዕዮን ተልእኾን ቤተ ክርስቲያን ንዘለዎምን ንዝህልዎምን ግደ ከዳኽም፡ “ናጽነተን”ን ተረአን ክግህስ ብተደጋጋሚ ተራእዩ እዩ። ይብዛኅ ይውሓድ፡ ይጥዓም ይኽፋእ፡ ኣብ ክንዲ ጽዒረንን ግዒረንን፡ ሓሪሰንን ጫዂረን ርእሰን ብርእሰን ዝምገባን፡ ዝኸደናን፡ ኣብ ክንዲ ካብ ዓለም ርሒቐን ነቲ ገድሊ ምንኵስናአን ሓዋርያዊ ግቡአን ብትግሃት ዝፈጸማን፡ ሞሳን ክብርን ተሪፍወን፡ በቲ “የማሕድረን” እየ ዝብል ኣካል ንምድኻመን ተንኮል ክፈሓስ ምርኣይ ዘሕዝን ተግባር እዩ። ሎሚ ናብ ዝርዝራቱ እንተዘይኣተናውን፡ እዚ ተግባር’ዚ ግብሪ ጸላኢ ሰናይ እዩ ተባሂሉ ጥራይ ዝሕለፍ’ውን ዘይኮነስ፡ ብውልቂ’ውን ባዕል መን እንታይ ይዋስኡን? በዓል መን’ከ ብድኅሪኦም ተጐዝጒዞም ኣለዉ? ኢልካ ምምርማር ኣገዳሲ እዩ። ሎሚ ግና ብመጠኑ ኣብቲ ብድኅሪኡ ዘለዉ ገበርቱ ዘይኮነስ ኣብ ውዲታቶም ከነተኵር።  

ሓደ ካብቲ ብቀዳምነት ንምድኻም ገዳማት ካብቲ ዝተሰርሐ ውዲት፡ ንሥመረት ገዳማት ኤርትራ ምድኻምን፡ ህላዌኡ ብግብሪ ዘብቕዓሉ ተግባር ምስልሳል እዩ። ሥምረት ገዳማት ኤርትራ ዝብሃል ሕጋዊ ኣካል ንኵለን ገዳማት ኤርትራ ዝውክልን፡ ሓባራዊ ጉባኤ እዘን ገዳማት ዘቕውምን ማኅበር ሓድነት እዩ። ብሓድሽ መልክዕ ድማ ቅድሚ ኣስታት ፳ ዓመት ዝቖመን፡ ሕጋዊ መመሓደሪ ሕግታትን ንጹር ዕላማታት ዘለዎን፡ ንዕብየትን ምትሕግጋዝን፡ ንሓባራዊ ዕዮን ኣካይዳን ገዳማትን ዕላማ ምንኵስናን ንምስላጥ ብስምምዕ ኵለን ገዳማት (፳) ዝተመሥረተ እዩ። ገለ እወታዊ ዝኾነ ሥርሓት’ውን ብዓቕሙ ከካይድ ጸኒሑ እዩ። እምበኣር ነዚ ኣካል’ዚ እዩ፡ ኣብ ሞንጎ ገዳማት ስምምዕን ልባዊ ምምክኻርን ከይህሉ “ምምሕዳር” ቤተ ክርስቲያን ናይ ምፍልላይ ተግባራት ከካይድ ዝጸንሐ። እቲ ዝፈጸሞ ኣዕናዊ ተግባራት ብዙኅ እኳ እንተኾነ፡ እቲ ብድኅሪ “ማእከልነት ገዳማት” ብዝብል ክውል ሓሳብ ከተግብሮ ንዝወጠነ “መደባቱ” ካብ ዘፍለጠሉ ውሑድ ዓመታት ግና እቲ ኣብ ገዳማትና ዝዝነበ ኣደራዕ ክንዲ’ዚ ክብሃል ኣይከኣልን እዩ።

ኃልዮት ዋላስ ሕቡእ ኣጀንዳ ምድኻም ገዳማት? (ቀዳማይ ክፋል)

በስመ አብ ወወልድ መንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።

ገዳማትና መሠረትን ኣዕኑድን ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና

ኵሉ ሕዝበ ክርስቲያን ከምዝርድኦን፡ ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያንን ውሉደ ክህነትን ከኣ ብዝያዳ ኣጸቢቖም ከምዝፈልጥዎን፡ ኣብ ታሪኽን ሕይወትን ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፡ መሠረትን ኣዕኑድን ተዋሕዶ ሃይማኖትና ኮይነን ብቀዳምነት ዝጥቀሳ ቅዱሳት ገዳማትና እየን።  ክርስትና ብወግዒ ካብ ዝተቐበልናሉ ፬ይ ክፍለ ዘመን ኣትሒዙ፡ መካናተ ቅዱሳንን መንፈሳዊ ተጋድሎን፡ ማእከላት ሓዋርያዊ ተልእኾን ስብከተ ወንጌልን፡ ጥንታዊያን መንፈሳዊ ኮሌጃትን መካናተ ፍልጠትን፡ ጽኑዓት ዓንድታት ሃይማኖትን ምዕላደ ጥበብን፡ ሕመረት ሓድነትን ሰናይ ግብርን፡ መመሳኸሪ ሕግታትን ሥርዓትን ቤተ ክርስቲያን፡ መዛግብት ታሪኽን ቅርስን፡ ማእከላት መንፈሳዊ ምምሕዳራትን ዳንነትን፡ መጋባእያ ዕርቅን ሰላምን፡ ምስካየ ሕዙናንን ጸወነ ጽጉማትን ወዘይመስሎ ኮይነን ኣገልግሎተን ክፍጽማ ዝጸንሓን ዘሎዋን ቅዱሳት ገዳማትና እየን። እዘን ገዳማትና ድማ ከም ብሌን ዓይኒ ዝጥመታን፡ ብዝኾነ ዋጋ ዘይሽነና ክቡራት መንፈሳዊ ኣዕንቍ ቤተ ክርስቲያንን ሃብቲ ሃገርን እየን።

ይኹን ደኣ እምበር፡ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ዝተሰናሰለን ኣሽሓት ዓመታት ዘቝጸረን ታሪኽ ዝመዝገቦ ሕያው ኣገልግሎተን ክፍጽማ ዝኽኣላ፡ ብኸምኡ ወይውን ብቀሊሉ ዘይኮነስ፡ መግለጺ ብዘይርከቦ ኃያል ጻዕርን፡ ቃላት ዘይገልጾ መንፈሳዊ ተጋድሎን ምዃኑ ምስትውዓሉ ኣገዳሲ እዩ። ሰማእትነት ክሳብ ምኽፋል ንኵሉ ኣብ ልዕሊኦም ንዝወረደ ጸዋተወ መከራን ስቓይን ብአኰቴትን ብጸጋን ተቐቢለን መንፈሳዊ ዕዮአን ብትዕግሥቲ ስለዝተግበራ እዩ እምበኣር ሎሚ’ውን ታሪኸንን ሃብተንን ዓቂበን ብተጋድሎ ሃይማኖት ጸኒዐን ጕዕዞአን ክቕጽላ ንርእየን ዘለና። እቲ ፈተናን መከራን በብጊዜኡ ይቐጽል እምበር፡ ምትንሣእን ምድኻምን መናብርተን እንተኾነ’ውን፡ ብኃይሊ እግዚአብሔር እቲ ጕዕዞ ገዳማትና ተቋሪጹ ኣይፈልጥን እዩ። ከምኡ እንተዘይከውን ናይ ሎሚ ወለዶ ብዛዕባ ገዳማት ብታሪኽ “ነይረን” እናበለ ከዘንቱ እምበር ብግብሪ ክርኢን ክሳተፍን፡ ኣይመኸኣለን ነይሩ። ንምሳሌ ዝጠቕሰን’ውን ኣይምረኸበንን፡ ብዛዕባ ናብራ ፍጽምና ገዳማት ንከመሳኽርውን ንወጻኢ ሃገራት መማዕደወ ነይሩ። እግዚአብሔር ግና ኣይገደፈናን፡ ኣቦታትና ተጋዲሎም ሎሚ ንእንረኽበን ገዳማት ኣጽኒሖሙልና ኣለዉ።

ገዳማትና ሎሚን ናትና ተገዳስነትን?!

እቲ ትማሊ መልክዑን መገዱን እናቐያየረ ንኣገልግሎተን ዕብየተንን ዝተጻብአ፡ ንህላዌአን ዝተፈታተነ ጸላኢ ሎሚ’ውን ብርግጽ ኣሎ። መካነ ቅድስናን፡ ፍኖተ እግዚአብሔርን ንዝኾና ገዳማትና፡ ቀንዲ ጸላኢአን ካልእ ዘይኮነስ ጸላኢ ሰናይ ዲያብሎስ እዩ። በብዘመኑ ከኣ ንዕንወትን ዓመጻን ብዝተዓደለ ሕሱር ኣእምሮ ብዝናበሩ መጋብርቱ ኣቢሉ፡ ነተን ብርሃነ ወንጌል ደሚቑ ንዝበርሃለን፡ ዓጽሚ ቅዱሳን ንዝዓረፈለን፡ ቅዱሳት መካናት ክፈታተንን፡ ብዝተፍላለየ ረቂቕ መገዲ ከኣ ንምድኻመን ክጽዕት ተራእዩ እዩ። ገዳማት ብዘይካ እቲ ሓደ ሕያው እግዚአብሔር ኣምላኽን፡ ቃል ኪዳን እቶም ቅዱሳንን ካልእ ጸግእን መምክሒን የብለንን። ስለዝኾነ ድማ በብዘመኑ ክስገር ንዘይመስል፡ ኣብ ልዕሊአን ንዝተዋደደ መፈንጠራን፡ ትምክሕትን ምፍርራህን ኃያላት፡ ተንኮል ዲያብሎስን ውዲት ገበርቲ እከይን ብመንፈሳዊ ተጋድሎ እናሰገራ፡ ዘመናትን ወለዶታትን ኣሕሊፈን ኣብዚ ዘሎናዮ ዘመን’ዚ በጺሐን ኣለዋ።

ጥንተ አብሶ (ቀዳማይ ክፋል)

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።

ክቡራንን ክቡራትን ተኸታተልቲ ማዕዶት፥

፩. ጥንተ ኣብሶ እንታይ ማለት እዩ፧

፪. ጥንተ ኣብሶ ብኸመይ መጺኡ፧

፫. ብኸመይ’ከ ይመኃላለፍ ነይሩ፧

፬. ምምኅልላፍ ጥንተ ኣብሶ ክሳዕ መዓስ፧

፭. ጥንተ ኣብሶን ንጽሕት ድንግል ማርያምን ዚብሉ ንኡሳን ኣርእስታት ክንርኢ ኢና። ንኣቦታትና ምሥጢሩ ዝገለጸን ምስትውዓሉ ዝሃበን እግዚአብሔር ይግለጸልና። ሠናይ ንባብ፦

፩. ጥንተ ኣብሶ እንታይ ማለት እዩ፧ ምልኣተ ኃጢኣት ማለት’ከ፧

ጥንተ ኣብሶ ማለት ናይ ጥንቲ ወይ ከኣ ናይ መጀመርታ በደል ማለት እዩ። እዚ ኸኣ በቲ ቀዳማይ ሰብ (ኣዳም) ዝተፈጸመን ናይ መጀመርታ ኃጢኣትን ብምዃኑ እዩ።

ምልኣተ ኃጢኣት ድማ ዘርኢ ኣዳም ኣኣብ ጊዜኦም ዚፍጽምዎ ኃጢኣት እዩ። ኣብ’ዚ ጽሑፍ እዚ ኣዳም ዚብል ቃል ንኣዳምን ንሔዋንን ንኽልቲኦም ዚውክል ኃባራዊ ስመ ተጸውዖ እዩ። እዚ ኸኣ ባህሊ መጽሓፍ ቅዱስ እዩ። (ዘፍጥ ፭፥፩/5፥1 ሮሜ ፮፥፲፪/6፥12)

መልእኽቲ ጥንተ ኣብሶ

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።

ክቡራን ተኸታተልቲ ጦማረ ማዕዶት፦

ከምቲ ብተደጋጋሚ ክንገልጾ ዝጸናሕና፤ ኣብ ታሪኽ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ተሰሚዑ ዘይፈልጥ ሓድሽ ትምህርቲ ብምትእትታው፤ ኣብ ሓድነት ቤተ ክርስቲያን ዘርጊ ንምርጋእን፤ ዘየድሊ ክትዓት ኣብ ሞንጎ ኣመንትን ኣገልገልትን ብምፍጣር ከኣ ንድኽመት ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሃገርና ባይታ ከጣጥሑ ዝፍትኑ መደብሮም ኣብዚ ወጻኢ ብዝኾኑ ባእታታት ዝዝወሩ ወኪላቶም ዝከኣሎም ይገብሩ ከምዘለዉ ክንጠቕስን ከነቃልዕን ጸኒሕና ኢና። ገሊኦም ነቲ ዝተጻወደሎም መፈንጠራ ከየስተውዓሉ፤ ጠኒኖም ኣብ ዘይምልከቶም ሓዊ ክሕደት ተጠቢሶም ተሪፎም ኣለዉ። ገሊኦም ድማ ንትምህርተ ሃይማኖትን ሥርዓትን ቤተ ክርስቲያን ምሉእ ልቦም ከይህቡ ኣብ መገዲ ኑፋቄ ጥሒሎም ይርከቡ። ብሰንኪ እዚ ጉጅለ’ውን ገሊኦም ፓለቲካን ሃይማኖትን ሓዋዊሶም ክርእይዎን ንካልእ ኣብ ጕዳይ ቤተ ክርስቲያን ዘየድሊ ዓለማዊ ዛዕባ ከልዕሉ ዝተቐሰቡሉ ኩነት’ውን ከምዘሎ ይስትውዓል እዩ። በዚ ይኹን በቲ ጐስጐስትን መወልትን ናይ ከምዚ ዚኣመሰለ ዘይርቱዕ ድርብ ዕላማታት፤ ሓቀኛ መንነቶም እናተፈልጠ፤ ቀስ ብቀስ ኣካይዶኦም እናነጸረ፤ ኅብረቶም ከኣ ምስ መን ምዃኑ እናተጋሃደን ይመጽእ ኣሎ። ብኣንጻሩ ድማ ብዙኃን መንእሰያት፤ ተንኮል ናይ ከምዚኦም መሠርያን ብኣግኡ ተረዲኦም፤ ክጥንቀቑን ትምህርቲ ኣቦታቶም ብዝግባእ ከጽንዑን ክፈልጡን ጽቡቕ መለበሚ ምኽንያት ኮይንዎም ኣሎ። እቲ ክሳብ ሕጂ ዝዓበየ ሽግር ኮይኑ ዝርከብ ዘሎ ግና፤ ብደረጃ ምምሕዳር ቤተ ክርስቲያን ዘሎ ላዕለዋይ ኣካል፤ ንኸምዚ ዚኣመሰለ ሳዕቤኑ ሓደገኛ ዝኾነ ተርእዮ ዘለዎ ትሑት ኣፍልጦን ኣሉታዊ ምትሕብባሩን ይቕጽል ምህላዉ እዩ።

ናይ ዘመንና “ቢጽ ሓሳውያን”ን - ፍሽለቶምን ኣብ ግብጺ

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።

ቢጽ ሓሳውያን ዘመንናን - እዋናዊ መደባቶምን

ብክቡር ደም ክርስቶስ ዝተመሥረት ሓዋርያዊትን ጥንታዊትን ቅድስት ቤተ ክርስቲያን፤ ኣብ በበይኑ ዘመናትን ሃገራትን ብዘይ ምቍራጽ ምስ ዝተፈላለዩ ኣንጻራ ዝተዓጥቑ ልኡኻት ጸልማት፤ ረዚንን ክቡርን ተጋድሎ ኣካይዳ እያ። ዓወት ዝማእከሉ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ኣምሊኡን ኣስፊሑን ዝምስክሮ ሓቂ ከኣ ንሱ እዩ። እንተ ብዛዕባ ዕላማታት ተጻባእታ ግና ሓደ ይኹን እምበር መልክዑን መንገዱንሲ ወትሩ መመስ ኵነታቱ እናተቀያየረ እዩ ዝነብር። ኣብ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ከም እንርድኦ፤ ሓደ ካብቶም ካብ ጥንቲ ጥቅምቲ፤ ሓዋርያት መሲሎም ንሓዋርያዊ ጉዕዞ ካብ ዘዕንቅፉ፤ ብጐይታ “ጸራዊ/ጸላኢ” ዝተሰምዩ፤ ብሓዋርያት ኣገላልጻ ድማ “ቢጽ ሓሳውያን/ሓሰውቲ ኣኅዋት” ከምኡውን ብናይ ሊቃውንቲ ትምህርቲ “መናፍቃን” ዝብሃሉ ከምዝነበሩን ከምዘለዉን እዩ። (ማቴ ፲፫፥፳፰/13፥28 ገላ ፪፥፬/ 2፥4 ካልኣይ ቆሮ ፲፩፥፲፫/11፥13) እዚኣቶም ከኣ ነቲ ትምህርቲ ቤተ ክርስቲያን ንገሊኡ ተቐቢሎም፤ ንገለ ክፋሉ ዝነጽግዎ ወይውን ባዕላዊ ትርጉም ዝፈጥሩሉ እዮም። ዘይከም ግዳማውያን ተጻባእቲ፤ ቢጽ ሓሳውያን፤ ኣብ ውሽጢ ምእመናንን ኣገልገልትን ተሰግሲጎም፤ ኣመንቲ መሲሎም፤ ንርእሶም’ውን ሓዋርያት ክርስቶስን መምህራንን ኣምሲሎም ስለዝዓዩ፤ ንብዙኃን ከደናግሩ ዝርከቡሉ ጊዜ እምብዛ ብዙኅ እዩ። ስለዚ እዩ ድማ ጐይታ፤ ነቶም ኣብቲ ግራት ጽሩይ ስርናይ፤ ስርናይ መሲሎም ንዝበቝሉ ክርዳዳት፤ ክዘርኡ ንዝወፈሩ “ጸላእቲ” ክብል ዝሰመዮም። ግደ ሓቂ ካብቶም ናይ ደገ ተጻባእቲ ኸኣ እቶም ናይ ውሽጢ መምሰልቲ ጸላእቲ ዝጥቐሙሉ ሜላን ኣገባብን ኣደናጋሪ እዩ። ልዕሊ እቲ ሓቀኛ፤ ሓቀኛታት መሲሎም፤ ሓቂ ከምስሉን፤ ንሓቂ ክኽውሉን ስለዝፍትኑ መመስ ኵነታት ስለዝቀያየሩን ብርግጽ መጋገይቲ እዮም። 

ጉዳም ዜና "ውሳነ ምርጫ" (፪ይ ክፋል)

ዛንታ ፲ተ መናብርት

ልዕሊ ኵሉ ቅብጣዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኣዝያ ወሳኒ መድረኽ ታሪኽ ትርከብ ኣላ። ምስቲ ኣብታ ሃገር ዘንጸላሉ ዘሎ ሕብረ ብዙኅ ደበናታት ፈተና፤ ነዚ ፈታኒ ዘመን’ዚ ዝብድህ፤ ሓቀኛን እሙንን ኣቦ፤ ትጉህ ጓሳ፤ ጥበብን ጸጋን ዝመልኦ ፓትርያርክ ከምዘድልያ ዝስሕቶ ሰብ የልቦን። እግዚአብሔር ኣምላኽ፤ ከምቶም ዝቐደሙ ብሃይማኖት ጽኑዓት፤ ሰብ ገድሊ ዝኾኑ ኣቦታት ክህቦም ከኣ ናይ ኵልና ጸሎትን ምንዮትን እዩ። ኣብዚ ዘየመክሕ ምርጫ እምበኣር፤ እግዚአብሔር ባዕሉ ኣቦ ክመርጸሎም ትስፉዋት ኢና። እቲ ናቶም ዓወት ከኣ ናትና’ውን እዩ። እቲ ናቶም መከራ፤ መከራና እዩ። እቲ ናቶም ምጽንናዕ ናትና’ውን እዩ። ኣዝዮም ውሑዳት ዝገብርዎ ጠንቀምቀም ገዲፍና፤ ብዘይ ቀለዓለም ብሃይማኖትን ብታሪኽን ሓደ ስድራ ኢና።

እምበኣር እዞም ሰብ “ብስራት” ዝኾኑ ጉጅለ፤ ንዓታቶም ኣብቲ ምርጫ ንኤርትራ ወኪሎም ክሳተፉ ፲ተ መናብርት ከምዝተዋህቦምን ነዚ ንምትግባር ከኣ ኣብ ምውዳድ ከምዝርከቡ ብሓጐስ ፍንጭሕ ኢሎም ነጊሮምና ኣለዉ። “እዚ ውሳኔ’ዚ ድማ ታሪኻዊ ስለዝኾነ ብምሉኡ ሕዝቢ ተዋሕዶ፤ ከም ሓደ ዓቢይ ሃይማኖታዊ ዓወት ገይሩ ኪርእዮን ነቲ ገባር ተኣምራት ዝኾነ ኣምላኽ ጸሎተ ምስጋና ከቕርብን ግዴታ ኣለዎ” ብምባል መልእኽቶም ነየናይ “ሕዝቢ ተዋሕዶ” ዝቀንዐ ምዃኑ እንተዘይተረደኣና’ውን “ግዴታ” ምዃኑ ግና ኣትሪሮም ኣጠንቂቖምና ኣለዉ።

ብመሠረቱ ጒዳይ ውክልና ፲ተ መንበር ኣብ እዋን መስርሕ ምርጫ፤ ብቅብጣዊት ቤተ ክርስቲያን ነዚኦም ጕጅለ’ዚኦም ከም ገጸ በረኸት ዝተዋህበ ህያብ ኣይኮነን። ብመሠረት ዓንቀጽ ፯/7 ውዕል (1998) እዘን ክልተ ኣኃት ኣብያተ ክርስቲያናት፤ እታ ሓንቲ ቤተ ክርስቲያን ሓዲሽ ፓትርያርክ ኣብ እትሽመሉ እዋን፤ እታ ካልኣይቲ ብ፲ ልኡኻት ኣቢላ ክትውከል ከም ዝፍቀደላ ዝተነጸረ እዩ። እኳ ደኣ ከምቲ ንሶም ሕጂ ዝቕይርዎ ወይውን ከም ዝጥዕሞም ዝገማጥልዎ ዘለዉ ዘይኮነስ፤ እቶም ዝውከልዉን ብዓል መን ክኾኑ ከምዝግባእ እቲ ውዕል ብንጹር የቐምጦ እዩ። ክልተ ናይ ሃገረ ስብከት ጳጳሳት፤ ክልተ ናይ ገዳም ኣበምኔታት፤ ሽዱሽተ ድማ ካብ ዝተፈላለዩ ኣካላት ቤተ ክርስቲያን ክኾኑ ከምዝግባእ ይእዝዝ። እቲ ምሉእ ዓንቀጽ ከኣ ከምዚ ይብል። (ዓንቀጽ 7)