ርክበ ካህናት (፪ይ ክፋል)

ኣብ ዘመነ ሓዋርያት

ቅድም ይኹን ድኅሪ ስቅለት ጐይታ፡ ኣብ ዘመነ ሓዲስ እቲ ብፈሪሳውያን ዝተዓብለለ ዓቢይ ጉባኤ ኣይሁድ ኣብ ልዕሊ ሓዋርያቱን ከምኡውን ዝኣመኑ ኵሎም ሰዓብቱን ዝተፈላለየ ተንኮላትን ግፍዕን ይፍጽም ከምዝነበረ ቅዱስ መጽሓፍ ዝገልጾ እዩ። ንኵሉ እቲ ብጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝወሃብ ዝነበረ ትምህርቲ ወትሩ ይቃወምን፤ ካብ ትምህርቱ ገለ ንምርካብ ኸኣ መኽሰሲ ምኽንያት የናድይን ነበረ። ዝኾነ ሰብ ከኣ ብጐይታ ከይኣምን፤ ንሱ ክርስቶስ (መሲሕ) ምዃኑ ከይምስክርን ከኣ ሕጊ ኣውጺኡ ነበረ። ከምኡ ኢሉ ክምስክር ዝተረኽበ ካብ ካብ ኣብያተ ጸሎቶምን ምዅራቦምን ክስጐዎ እዚ ጉባኤ’ዚ ምኽሪ ነበሮ፤ እቶም ሕዝቢ ከኣ ነዚ ጉባኤ’ዚ ይፈርህዎ ነበሩ (ዮሐ ፱፥፳፪/9፥22)።

ብምስክር ሓሶት ንጐይታ ኣብ ቅድሚ’ዚ ጉባኤ ኣቕሪቦሞ ከምዝነበሩ ከኣ ወንጌላውያን ዝመስከርዎ እዩ። ኣኅሊፎም ከኣ ሰቐልዎ። ትንሣኤኡ ክሒዶም ከኣ ነቲ ብስራት ትንሣኤ ብገንዘብን ሓሶትን ክዓብስዎ ፈተኑ። (ማቴ ፳፰፥፲፪-፲፭/28፥12-15)። ከምኡ እናበለ በዚ ጉባኤ’ዚ ዝእለይ መሪሕነት ኣይሁድ ኣብ ልዕሊ ሓዋርያት ቀጻሊ ምስጓግን መግረፍትን ከምኡውን ዝተፈላለየ ክስታትን ጸዋተወ መከራን የውርድ ከምዝነበረ ካብ መጽሓፍ ግብረ ሓዋርያት ክንርዳእ ንኽእል።

እዚ ጉባኤ’ዚ ግና ኣብ ዘመነ ሓዲስ ምስ ምምሥራት ሓዲሽ ኪዳን፤ ኣብታ ሓዳስ ቤተ ክርስቲያን ብጉባኤ ሓዋርያት ተተኪኡ እዩ። ምኽንያቱ እዚ ሥልጣን’ዚ ብሓጋጌ ሕግ፤ ሠራዔ ሕግ ብዝኾነ ጐይታናን መድኃኒንናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋርያት ዝተዋህበ እዩ። ሥልጣኑ’ውን ካብቲ ምሳሌያዊ ዝነበረን ወይውን ኣብ ምድሪ ጥራይ ካብ ዝተደረተ ክህነተ ብሉይ ዝዓበየን፤ ኣብ ምድሪን ሰማይን፤ ኣብ ሥጋን ነፍስን ሥልጣን ዘለዎ እዩ። መፍትሕ መንግሥቲ ኣምላኽ ኣብ ኢዶም ዘረከበ፡ ንሓዋርያት ዝለኣኸ ባዕሉ ሊቀ ካህናት ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። (ማቴ ፲፮፥፲፱/16፥19 ማቴ ፲፰፥፲፰-፳/18፥18-20 ማቴ ፲፥፩/10፥1 ዮሐ ፳፥፳፫/20፥23 ማር ፫፥፲፭/3፥15 ማር ፮፥፯/6፥7 ማር ፲፫፥፴፬/13፥34)

ምልክታ ምጅማር ሓዲሽ ዓምዲ

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።

ክቡራት ተኸታተልቲ መደባት ጦማረ ማዕዶት፦ ጦማርና ካብቲ ዝጀመረትሉን ሒዛቶ ካብ ዝተበገሰትሉን ዕላማ እቲ ሓደ ንትንሣኤን ዕብየትን ቤተ ክርስቲያን ይጠቕሙ እዮም ንዝበለቶም መንፈሳዊ ሓሳባት ምቕራብን፡ ምዝታይን እዩ። ኵሉ ኸኣ በብደረጅኡ ነቶም ሰናይ ተግባራት ምፍላጥ ጥራይ ዘይኮነሲ ክፍጽሞም ምትብባዕ እዩ። ንኸምኡ ዝምልከት’ውን ሓደ ካብቲ ዓምድታት ኣርእስቲ ጽሑፋ “ትንሣኤ ቤተ ክርስቲያን ብኸመይ?” ዝብል ከምዝርከቦ ኣቐዲማ ኣፍሊጣ ነይራ እያ። ክሳዕ ሕጂ ብዝተፈላለየ ምኽንያት፡ ኣብ ካልኣት ዓምድታት ኣተኲራ እንተጸነሐት'ውን፤ ካብ ብሕጂ ከኣ ከም ፍቓድ እግዚአብሔር ነዚ ዓምዲ ጽሑፋት'ዚ ኣብዚ ዘመነ ትንሣኤ'ዚ ጐድኒ ጐድኒ ክትጅምሮ ትበጋገስ ኣላ።

ሃንደበታዊ ምቅይያር ጳጳሳትን ሊቃነ ጳጳሳትን ካብ - ናብ ሃገረ ስብከት

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።

ኦርቶዶክሳዊት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻኢን ኣብ ዘለዉዋ ኣህጉረ ስብከት ብዝለዓለ ሓላፍነት  ነነዊሕ ዓመታት ተመዲቦም ምእመናይ ይጓስዩ ካብ ዘለዉ ክቡራን ጳጳሳትን ሊቃነ ጳጳሳትን ንዝበዝኁ ናይ ሃገረ ስብከት ምቅይያር ከምዝተገብረሎም ካብ ኣሥመራ ዝበጽሓና ዘሎ ዜና መንበረ ፓትርያርክ የመልክት።

ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ምስ ቅብጣዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ፲፱፻፺ (1998) ዓ.ም. ብዝገበረቶ ወግዓዊ ስምምዓት ናታ ልዑላዊ ዝኾነ መንበረ ፓትርያርክን መናብርተ ጵጵስናን ኣቚማ ርእሳ ክኢላ ክትካየድ ካብ ዝጀመረትሉ፡ እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ብዝኂ ዘለዎ ምቅይያር ሃገረ ስብከት ክግበር እቲ ዝዓበየ ምዃኑ ምንጪታትና ኣመልኪቶም።

በዚ ሕጂ ተገይሩ ዘሎ ምልውዋጥ ኣህጉረ ስብከት ከኣ፦

ርክበ ካህናት (ቀዳማይ ክፋል)

ትርጉም ርክበ ካህናት   

          

ካህናት ጉባኤ ሰሪዖምን ተጋቢኦምን ብዛዕባ ኣገልግሎቶም ምኽሪ ዝገበሩሉ ናይ ካህናት መራኸቢ ኣኼባ፡ ጉባኤ ማለት እዩ። ብቀንዱ ንካህናት ዝሓቝፍ ብምዃኑ ከኣ ርክበ ካህናት ተባህለ። ካህን ዝብል ቃል መበቖሉ ዕብራይስጢ ኮይኑ፡ ኣብ ግእዝን ትግርኛን ከምኡውን ካልኦት ቋንቋታት ከምዘለዎ ዝረዓመ እዩ። ሊቃውንቲ ግና ምስቲ ቋንቋ ግእዝ ክሕውስዎ ከለዉ ተክህነ ዝብል ግሢ ፈጢሮሙሉን፤ ካህን ዝብል ዘርኢ ኣፍርዩን፡ መበቖላዊ መሲሉን ኮይኑን ከኣ ምስ ግእዛዊ ስድራ ተወሓሒዱ ይርከብ። ካህናት ክልተ ዓይነት ዓበይቲ ዕዮታት ጕስነት ኣብ ዝባኖም ይርከብ። እቲ ሓደ ናይቲ ዝጓስይዎ ሕዝቢ ሽግር ተሸኪሞም ምስ እግዚአብሔር ብምርኻብ ረድኤት፡ ጸጋ፡ መፍትሔ ምምጻእ ክኸውን ከሎ፡ እቲ ካልእ ከኣ ንርእሶም ኣብ ቅድሚ ሕዝቢ ኣብነታውያንን መስዋአትን ብምዃን ዝምህሩን፡ ነቲ ምእመን ብኵሉ ዓይነት ክህነታዊ ኣገልግሎት ዘገልግልዎ እዮም። እዚ ማለት ከኣ ንእግዚአብሔር ወኪሎም ኣብ ቅድሚ ምእመናን ዝርከቡ፤ ንምእመናን ወኪሎም ከኣ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ዝቖሙን ዝዓዩን እዮም። ስለዚ ኣብዚ ኣገልግሎት’ዚ ብዛዕባ ዝምልከት ንምምኽኻር ዝራኸቡሉ ሓፈሻዊ ጉባኤ ርክበ ካህናት ተባሂሉ ይጽዋዕ። ሓሓንሳብ’ውን ረክበ ካህናት ወይ ርክብ ተባሂሉ ዝጽውዓሉ ጊዜ’ውን ኣሎ።

ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን፡ ርክበ ካህናት ከም ጉባኤ ካህናት ጥራይ ዘይኮነስ ከም በዓል’ውን ዓመት መጸ ዝኽበር ውሱን መዓልቲ ዘለዎ እዩ። ትንሣኤ ኣብ ዝወዓለ ኣብ መበል ፳፬ መዓልቲ ከኣ ይዝከር። ዳርጋ ኣብ ፍርቂ በዓለ ኃምሳ (ጰራቅሊጦስ) ከኣ ይውዕል። እዚ ጉባኤ’ዚ ከም ካልኦት በዓላት ተውሳክ ዘለዎን ኣብ ዓመት ሓደ መዓልቲ፤ ንረቡዕ ከይገደፈ ዝኽበር መንፈሳዊ በዓል ኮይኑ ጸኒሑን ኣሎን። ናይ ምሉእ ዓመት ኣጽዋማትን በዓላትን ኣብ ሓዲሽ ዓመት ባሕረ ሓሳብ ንሕዝቢ ክፈስስ ከሎ ርክበ ካህናት’ውን ዕለቱ መዓስ ከምዝውዕል ድኅሪ በዓለ ትንሣኤ፡ ቅድሚ በዓለ ዕርገት ተሰሪዑ ብወግዒ ይእወጀሉ።

ኣጀማምራ ርክበ ካህናት

እዚ ኽርዳድ ደኣ ኻበይ መጸ?

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።

እምአይቴ እንከ ሎቱ ዝንቱ ክርዳድ? (ማቴ ፲፫፥፳፯/13፥27)

ምሳሌ ስርናይን ክርዳድን

እዚ ቃል’ዚ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መዋዕለ ስብከቱ ካብ ዝመሃሮም ምሳሌታት፤ ንመንግሥተ ሰማያት ኣብ ግራቱ ጽቡቕ ዘርኢ ብዝዘርአ ሰብ ኣብ ዝመሰለሉ ካብ እተዛረቦ ምሳሌ ዝተወስደ ቃል እዩ። ነዚ ሕቶ ዝሓተቱ ከኣ ኣገልገልቲ እቲ ዘራኢ እዮም። ዋና መንግሥተ ሰማያት ዝኾነ ጐይታ፡ ትንቢት ነቢያት ክፍጽም ምእንቲ፡ ኵሉ ትምህርቱ ብምሳሌ ዝተሰነየ ነበረ፤ ብዘይ ምሳሌ’ውን ኣይመሃረን። (መዝ ፸፰፥፩-፪/78፥1-2 ኢሳ ፮፥፱-፲፫/6፥9-13 ማር ፬፥፲፫-፳/4፥13-20 ሉቃ ፰፥፲፩-፲፭/8፥11-15)

ወንጌላዊ ቅዱስ ማቴዎስ ብፍላይ ኣብዚ ክፋል መጽሓፉ’ዚ፡ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ነታ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን እንጽበያን እንትስፈዋን መንግሥተ ሰማያት ብ፰ በብዓይነቱ ምሳሌታት መሲሉ ንዝመሃሮ ትምህርቲ፡ ንዓና ክንምርሓሉን ክንልብመሉን መዝጊቡ ሓዲጉልና ኣሎ። ሓደ ካብቶም ምሳሌታቱ ከኣ ምሳሌ ክርዳድን ሥርናይን ኣብ ካልኣይ ደረጃ ይርከብ። እዚ ምሳሌ’ዚ፡ ጐይታ ነዚ ምሳሌ መሲሉ ንሕዝቡ ድኅሪ ምምሃሩ፡ ካብቲ ሕዝቢ ብሕት ኣብ ዝብለሉ ዝነበረ እዋን ሓዋርያት ትርጉሙ ካብ ዝሓተትዎን ባዕሉ ተርጒሙ ካብ ዝነገሮምን ውሑዳት ምሳሌታት እቲ ሓደ ኸኣ እዩ።

ጐይታናን ኣምላኽናን ፈጣሪናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብዚ ምስላ’ዚ፦ ሓደ ሰብ ኣብ ግራቱ ጽቡቕ ዘርኢ ከምዝዘርአ እሞ፤ እቶም ሰብ ደቂሶም ከለዉ፤ ጸላኢኡ ከምዝመጸ እሞ ኣብቲ ማእከል ግራት ስርናይ፡ ክርዳድ ዘሪኡ ከምዝኸደ ገሊጹ ኣሎ። እቲ ዝተዘርአ ምስ በቘለን ፈረየን ግና ሽዑ እቲ ክርዳድ ተራእየ። እቶም ኣገልገልቲ ዋና ግራት መጺኦም “ጐይታይ፡ ኣብ ግራትካስ ጽቡቕ ዘርኢዶ ዘሪእካ ኣይነበርካን? እዚ ኽርዳድ ደኣ ኻበይ መጸ?” ኢሎም በቲ ዝረኣይዎ እሞ ዝደንጸዎም ነገራት ተገሪሞም ከምዝሓተትዎ ይነግረና። እቲ ጐይታ ግና እቲ ክርዳድ ካብቲ ዝተዘርአ ጽቡቕ ዘርኢ ዘይኮነሲ ጸላእ ዝገበሮ ምዃኑ እዩ ነጊርዎም። ኣስዒቦም’ውን እቶም ኣገልገልቲ ዘራኢ ክርዳድ ጸላኢ ካብ ኮነሲ ኬድና ኽንኣርዮዶ ትፈቱ ኢኻ ኢሎም ምስ ሓተትዎ፤ ንሱ ግና ክርዳድ ክኣርዩ ክብሉ ነቲ ስርናይ ከይልክምዎ ብምሕሳብ “ሕደግዎ” ብምባል ከልኦም። ግና ነገረ ክርዳድ ናቱ ጊዜ ስለዘለዎ፤ ሸለል ዝብሃል’ውን ስለዘይኮነ እቲ ጐይታ ነቶም ኣገልገልቱ ክሳዕ ቀውዒ ክጽበዩ ነገሮም። ብሓደ ምስ ዓበዩ ኣብ እዋን ቀውዒ ንዓጻዶ ቅድም ነቲ ኽርዳድ ክኣርዩ ከምዝነግሮምን፤ በብእንዳእቲ ከኣ ክኣስርዎን ከንድድዎን፤ ነቲ ስርናይ ግና ኣብ ቆፎኡ ክእኽብዎ ከምዝእዝዞም ነገሮም ይብል እቲ ምሳሌ።

ምዕዶ አበው ዘደብረ ቢዘን

ምዕዳን ንዅሉ ዝኸውን።

ኣንቱም ኣቦታትና ካህናት ኣዕይንተ እግዚአብሔር እተባሃላትኩም! ብዕዝነ ልቦና ስምዑና ንእሽቶ ምኽሪ ክንመኽረኩም፡ ነገር ግን ንሕና ንኣኻትኩም ክንመክር ኣይከኣለናን፡ ምንጽርጻር ጓህን ደኣ የዛርበና ኣሎ እምበር፤ መጀመርያ ካህን ዝኸውን ፴ ዓመት ዕድመ ምስ መልኤ፡ ዓዲ ዝመረጽዎ። ዲያቆን ድማ ፳፭ ዓመት ዝኾኖ ዘመን ምምላኦም ሀገር ዝመስከረሎም ዕጉሣን፡ ህዱኣን፡ ምዃኖም ርእዮም ይሽሙ ግብ ሓዋ ፮፥፫-፮። “ቀለልቲ፡ ሰረቕቲ፡ ሓሰውቲ፡ ግን ኣይሽሙ” ኢሉ ኣሎ ፍትሐ ነገሥት ኣብ ፮ይ አንቀጸ ቀሳውስት። ኣብ ፭ይ ኣንቀጸ ዲያቆናት ኣብ ሲኖዶስ ኣብ ዲድስቅልያ ተመልከቱ።

ካህናት ንርእሶም ብሥርዓት ፀኒዖም ብሥርዓት ፅንዑ ኢሎም ዜስተምህሩ ዋጋኦም ብዙኅ ከም ዝኾነ፡ ማቴ ፲፱፥፳፯-፳፱። ቲቶ ፩፥፯-፱። ብምድሪ ግን መከራኦም ብዙኅ ከም ዝኾነ ግብ ሓዋ ፯፥፶፱ ተመልከቱ። ክፉእ ዚገብሩ ካህናት ግን ንርእሶም ጠፊኦም ሕዝቢ ከም ዘጥፍኡ። ፩ ሳሙ ፪፥፲፪-፴፬። ብኃጢኣት ካህናት ፴ ሽሕ እግረኛ ከም ዝሞቱ፡ ማቴ ፳፭፥፳ ተመልከቱ። ስለዚ ነገር ንምእመናን ተጊሀትኩም መሀሩ። ሕገ እግዚአብሔር ከየፍርሱ ነጊራትኩምዎም እንተ ገበሩ ኵልኹም ትድኅኑ፡ ነጊራትኩምዎም እንተ ኣበዩኹም ንርእስኹም ትድኅኑ ፩ ጢሞ ፬፥፲፮። ቲቶ ፪፥፲፭። “ኢታፁርዎሙ ፆረ ክቡደ” ማለት ጽኑዕ ዕዳ ኣይተሸክምዎም ማለት እዩ እምበር፡ ሕገ እግዚአብሔር ኣይተኣዝዝዎም ማለት ኣይኮነን። ካብ ክርስቶስ ዚበልጽ ርኅሩኅ መን ኣሎ! መንግሥተ ሰማያት ዚኣክል ብጭልፋ ማይ ዚህብ።

ምእመናንን ምእመናትን ሕዝበ ክርስቲያን ድማ ኣእምሮ ግበሩ። ካህናት ዝኣዘዝኹም ግበሩ፤ ክፉኣት እዮም ከመይ ኢልና ክንሰምዖም እንተ በልኩም፡ ጽቡቕ እንተዘይገበረ ጽቡቕ ግበሩ ዘይብል ካህን የልቦን፡ “ዲበ መንበረ ሙሴ ነበሩ ለክሙ ጸሐፍት ወፈሪሳውያን ኵሎ ዘይቤለክሙ ግበሩ፡ ወዘመሀሩክሙ ዕቀቡ፡ ወዘከመ ምግባሮሙሰ ኢትግበሩ” ዝበሎ እዩ። ማቴ ፳፫፥፪-፫።

(ካብ መጽሓፍ መዝገበ ሃይማኖት - ፀአታኒ እምደብረ ቢዘን፡ ካብ ፯ይ ክፍሊ ዝተወስደ)

ሰብ ትንሣኤ ንኹን!

ትንሣኤ ጐይታ

ንዓለም ኵሉ ፍስሓን ሓጐስን ዝኸውን ትንሣኤ ጐይታ፡ ነቢያተ እግዚአብሔር ኣቐዲሞም ትንቢት ዝተነበዪሉ፡ ምሳሌ መሲሎም ዝተዛረቡሉ እዩ። ብኣፍ ነቢያት ንዘዛረቦን ንዘመሰሎን ከኣ ባዕሉ ወልደ እግዚአብሔር ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ብተዋሕዶ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ኣብ ጊዜኡ ፈጸሞ። (መዝ ፸፯፥፷፮/78፥66 ሆሴ ፮፥፪/6፥2 ማቴ ፲፪፥፵/12፥40) ኣማን ብኣማን! ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ከምቲ ቃሉ ንሞትና ብሞቱ ደምሲሱ ካብ ምውታን ተፈልዩ በኵሪ ትንሣኤ ኮይኑ ብሥልጣኑ ተንሢኡ እዩ። ትንሣኤ፡ ወልደ እግዚአብሔር ፍጹም ሥጋና ተዋሒዱ ስለ ድኅነት ደቂ ሰባት ካብ ዝፈጸሞም ዓበይቲ ነገራት ሓደ ብምዃኑ፡ ካብቶም ዓበይቲን ቀንድን በዓላት ቤተ ክርስቲያን ኮይኑ ኣብ ቀዳማይ ዝሥራዕን ከምኡውን ሕመረት መሠረታዊ ትምህርትን ስብከት ክርስትናን እዩ። (ቀዳማይ ቆሮ ፲፭/15) ምኽንያቱ ሞት ክርስቶስ ንዓለም ሕይወት፤ ሕማሙ (ስቓዩ) ከኣ ንዓለም ሰላም ምዃኑ ዝተረጋገጸ ድኅሪ ትንሣኤ ጐይታ ስለዝኾነ እዩ። ትንሣኤ እንተዘይህሉ ነይሩ እምነትና’ውን ከንቱ ምኾነ! ደቂ ሰባት ሞይቶም በስቢሶም ከምዘይተርፉ በቶም ምሳሌኡ ዝገበሮምን፡ ኣቐዲሞም ንሱ ብዝሃቦም ጸጋን ኃይልን ብብዓል ሄኖክን ኤልያስን ዝኣመስሉ ቅዱሳን ዝተራእየ እኳ እንተነበረ፤ ፍጻሜኡን ዳግም ሞት ዘይብሉን ትንሣኤ ግና ብጐይታ ዝተገብረ እዩ። እዚ ኸኣ ንደቂ ሰባት ድኅሪ እቲ ቀዳማይ ሞት (ዕረፍቲ)፡ ትንሣኤን ዘለዓለማዊ ሕይወትን ዘብስርን ኣርጊጹ ዘፍልጥን ስለዝኾነ ክብሩ ክብ ዝብለ እዩ። ሓዋርያት’ውን ብዘይጥርጥር ብትብዓት ካብ ጐይታ ንዝተመሃርዎ ናብ ዓለም ከባጽሑ ዝኸኣሉ ትንሣኤኡ ስለዝረጋገጹ እዩ። (ሉቃ ፳፬፥፴፮/24፥36 ዮሐ ፳፥፲፱/20፥19)