“ስፍራ ኸዳልወልኩም እኸይድ ኣሎኹ” ዮሐ ፲፬፥፫

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። 

ዓመት መጸ ካብ እነኽብሮም ዓበይቲ በዓላት ጐይታ እቲ ሓደ: ድኅሪ በዓለ ትንሣኤ ኣብ መበል ፵ መዓልቲ ዝኽበር ዕርገት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ወልደ እግዚአብሔር ናብ ዓለም ብምምጻእ፤ ብተዋሕዶ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ካብ ልደቱ ክሳዕ ሕማሙ: ሞቱ: ትንሣኤኡ ዝገበሮም ድንቂ ተግባራት ኣቐዲሞም ብትንቢት ነቢያት ዝተነግሩን ዝተጻሕፉን እዮም። ክቡር ዕርገቱ’ውን ካብኦም ብዘይፍለ መገዲ ኣቐዲሙ ትንቢት ዝተነግረሉ: ምሳሌ’ውን ዝነበሮ እዩ። ካብቶም ንዕርገቱ ዝምልከቱ ትንቢታት ከኣ ቅዱስ ዳዊት ኣብዚኁ ብምዝራብ ይፍለጥ እዩ።

እቶም ትንቢታት: ዕርገት ጐይታ ብዓቢይ ምስጋንን ይባቤን፤ ብድምፂ መለከት ቅዱሳን መላእኽቲ ተዓጂቡ ከምዝኸውን፤ ብተምሳል ንጸላእቱ ሥዒሩ ምርኮ ማሪኹ ዝመጸ ንጉሥ ብዝግበረሉ ኣቐባብላ ከምዝዓርግን፤ ናብ ዝቐደመ ክብሩ ከምዝምልሰን፤ ወቦዘ.. ዝገልጹ እዮም ዝነበሩ። እቶም ትንቢታት’ውን እቲ ብተዋሕዶ ሰብ ዝኾነ ኣምላኽ ንሱ እግዚአብሔር ምዃኑ ዘመሥጥሩን፤ ድኅሪ ዕርገቱ’ውን ኣብ ተዋሕዶ ምፍልላይ ከምዘየለ ዘረድኡ። “ዐርገ እግዚአብሔር በይባቤ ወእግዚእነ በቃለ ቀርን” (ኣምላኽ ብእልልታ፡ እግዚአብሔር ብደሃይ መለኸት ዓረገ።) (መዝ ፵፮፥፫/47፥3) “ጐይታ ንጐይታይ፡ ንጸላእትኻ መርገጽ እግርኻ ኽሳዕ ዝገብሮም፡ ኣብ የማነይ ተቐመጥ፡ በሎ።” (መዝ ፻፰(፱)፥፩) “አርኅዉ ኆኃተ መኳንንት፡ ወይትረኃዋ ኆኃት እለ እመፍጥረት ወይባእ ንጉሥ ክብር ወስብሐት” መዝ ፳፫፥፯/24፥7 (ኣቱም መኳንንቲ ደጌታትኩም ክፍቱ (ርእስኹኩም ኣልዕሉ)፡ ኦ ናይ ዘለኣለም ደጌታት ይኸፈታ፡ እቲ ንጉሥ ክብሪውን ይእቶ) (መዝ ፷፯፥፲፰/68፥18) ዝብሉ ከኣ ይርከብዎም። ዕርገት ጐይታ ብዘደንቕ ሰማያዊ ሥርዓት እተፈጸመ: ምሥጢር መለኮትነቱ ዝገለጸ: ንኵሉ ብሥልጣኑ ዝገብር ምዃኑ ዘርኣየሉ: ንዝኣምንዎ ኵሎም ሰማያዊ ተስፋኦም ዘጽንዐ: ናይ ዓወት ዕርገት እዩ።

ርክበ ካህናት (፫ይ ክፋል)

ርክበ ካህናት ድኅሪ ዘመነ ሓዋርያት

እምበኣር ኣብዞም ዝሓለፉ ክልተ ክፋላት ብዛዕባ ትርጉም ርክበ ካህናትን ከምኡውን ኣብ ብሉይ ይኹን ኣብ ዘመነ ሓዲስ ብፍላይ ከኣ ኣብ ዘመነ ሓዋርያት ንዝነበረን ንዝቐጸለን ጉባኤያት ብሓጺሩ ክንርኢ ፈቲንና ኢና።

ቅዱስ መጽሓፍ ካብቲ ብቅዱሳኑ መንክር ዝኾነ እግዚአብሔር ዝፈጸሞ ድንቂ ተግባራት ንትምህርትን ንሕይወትን ዝኸውን ቍንጣሮ ክፋሉ ጥራይ ተጻሒፍዎ ከምዘሎ ዝሰሓት ነገር ኣይኮነን። ከም ምዃኑ’ውን ኣብ ብሉይ ይኹን ኣብ ዘመነ ሓዲስ ዝተኻየዱ እሞ ብውሑዱ ዝተገልጹ ጉባኤያተ ካህናት: ኣብ ዳኅራዋይ እዋን ኣብ ምሉእ ዓለም እናሰፈሐትን እናዓበየትን ንዝኸደት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን መሠረት ርክባት (ጉባኤ) ካህናት ምንባሮም ርዱእ ነገር እዩ። ኣብ ሥርዓት ቤተ ክርስቲያን ብሓዋርያትን ብሠለስቱ ምእትን ከምኡውን ብካልኦት ኣበው ዝተደንገጉ ቀወምቲ ጉባያኤያት’ውን ምንጮምን መሠረቶምን ንሳቶም እዮም። “ክልተ ወይ ሠለስተ ዀይኖም ብስመይ ኣብ እተኣከቡሉ ኣነ ኸኣ ኣብኡ ኣብ ማእከሎም እየ እሞ፡ ክልተ ኻባኻትኩም ኣብ ምድሪ ብዚልምንዎ ነገር ኲሉ እንተ ተሳማምዑ፡ ካብቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦይ ኪውሀቦም እዩ፡ ኢለ ኸም ብሓድሽ እብለኩም አሎኹ።” ኢሉ ንሓዋርያት ዝኣተዎ ኪዳን ኣጽኒዑ ከኣ ጐይታ ኣብ ሞንጎ ሓዋርያቱን ድኅሪኦም ዝመጹ መራሕቲ ቤተ ክርስቲያን እናተረኽበ ምኽሩን ጥበቡን ገሊጹሎምን፤ ነታ ክጓስይዋ ዝተሾሙላ ቤተ ክርስቲያን ከኣ ብዝግባእ ክመርሑን ክሕልውዋን ኃይሉ ሂብዎምን እዩ። (ማቴ ፲፰፥፲፱-፳/18:19-20) “ኣነ ኽሳዕ መወዳእታ ዓለም ኲሉ መዓልቲ ምሳኻትኩም እየ።” ዝበሎም’ውን ነዚ ዘረጋግጽ እዩ። (ማቴ ፳፰፥፳/28፥20)

ርክበ ካህናት (፪ይ ክፋል)

ኣብ ዘመነ ሓዋርያት

ቅድም ይኹን ድኅሪ ስቅለት ጐይታ፡ ኣብ ዘመነ ሓዲስ እቲ ብፈሪሳውያን ዝተዓብለለ ዓቢይ ጉባኤ ኣይሁድ ኣብ ልዕሊ ሓዋርያቱን ከምኡውን ዝኣመኑ ኵሎም ሰዓብቱን ዝተፈላለየ ተንኮላትን ግፍዕን ይፍጽም ከምዝነበረ ቅዱስ መጽሓፍ ዝገልጾ እዩ። ንኵሉ እቲ ብጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝወሃብ ዝነበረ ትምህርቲ ወትሩ ይቃወምን፤ ካብ ትምህርቱ ገለ ንምርካብ ኸኣ መኽሰሲ ምኽንያት የናድይን ነበረ። ዝኾነ ሰብ ከኣ ብጐይታ ከይኣምን፤ ንሱ ክርስቶስ (መሲሕ) ምዃኑ ከይምስክርን ከኣ ሕጊ ኣውጺኡ ነበረ። ከምኡ ኢሉ ክምስክር ዝተረኽበ ካብ ካብ ኣብያተ ጸሎቶምን ምዅራቦምን ክስጐዎ እዚ ጉባኤ’ዚ ምኽሪ ነበሮ፤ እቶም ሕዝቢ ከኣ ነዚ ጉባኤ’ዚ ይፈርህዎ ነበሩ (ዮሐ ፱፥፳፪/9፥22)።

ብምስክር ሓሶት ንጐይታ ኣብ ቅድሚ’ዚ ጉባኤ ኣቕሪቦሞ ከምዝነበሩ ከኣ ወንጌላውያን ዝመስከርዎ እዩ። ኣኅሊፎም ከኣ ሰቐልዎ። ትንሣኤኡ ክሒዶም ከኣ ነቲ ብስራት ትንሣኤ ብገንዘብን ሓሶትን ክዓብስዎ ፈተኑ። (ማቴ ፳፰፥፲፪-፲፭/28፥12-15)። ከምኡ እናበለ በዚ ጉባኤ’ዚ ዝእለይ መሪሕነት ኣይሁድ ኣብ ልዕሊ ሓዋርያት ቀጻሊ ምስጓግን መግረፍትን ከምኡውን ዝተፈላለየ ክስታትን ጸዋተወ መከራን የውርድ ከምዝነበረ ካብ መጽሓፍ ግብረ ሓዋርያት ክንርዳእ ንኽእል።

እዚ ጉባኤ’ዚ ግና ኣብ ዘመነ ሓዲስ ምስ ምምሥራት ሓዲሽ ኪዳን፤ ኣብታ ሓዳስ ቤተ ክርስቲያን ብጉባኤ ሓዋርያት ተተኪኡ እዩ። ምኽንያቱ እዚ ሥልጣን’ዚ ብሓጋጌ ሕግ፤ ሠራዔ ሕግ ብዝኾነ ጐይታናን መድኃኒንናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋርያት ዝተዋህበ እዩ። ሥልጣኑ’ውን ካብቲ ምሳሌያዊ ዝነበረን ወይውን ኣብ ምድሪ ጥራይ ካብ ዝተደረተ ክህነተ ብሉይ ዝዓበየን፤ ኣብ ምድሪን ሰማይን፤ ኣብ ሥጋን ነፍስን ሥልጣን ዘለዎ እዩ። መፍትሕ መንግሥቲ ኣምላኽ ኣብ ኢዶም ዘረከበ፡ ንሓዋርያት ዝለኣኸ ባዕሉ ሊቀ ካህናት ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። (ማቴ ፲፮፥፲፱/16፥19 ማቴ ፲፰፥፲፰-፳/18፥18-20 ማቴ ፲፥፩/10፥1 ዮሐ ፳፥፳፫/20፥23 ማር ፫፥፲፭/3፥15 ማር ፮፥፯/6፥7 ማር ፲፫፥፴፬/13፥34)

ምልክታ ምጅማር ሓዲሽ ዓምዲ

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።

ክቡራት ተኸታተልቲ መደባት ጦማረ ማዕዶት፦ ጦማርና ካብቲ ዝጀመረትሉን ሒዛቶ ካብ ዝተበገሰትሉን ዕላማ እቲ ሓደ ንትንሣኤን ዕብየትን ቤተ ክርስቲያን ይጠቕሙ እዮም ንዝበለቶም መንፈሳዊ ሓሳባት ምቕራብን፡ ምዝታይን እዩ። ኵሉ ኸኣ በብደረጅኡ ነቶም ሰናይ ተግባራት ምፍላጥ ጥራይ ዘይኮነሲ ክፍጽሞም ምትብባዕ እዩ። ንኸምኡ ዝምልከት’ውን ሓደ ካብቲ ዓምድታት ኣርእስቲ ጽሑፋ “ትንሣኤ ቤተ ክርስቲያን ብኸመይ?” ዝብል ከምዝርከቦ ኣቐዲማ ኣፍሊጣ ነይራ እያ። ክሳዕ ሕጂ ብዝተፈላለየ ምኽንያት፡ ኣብ ካልኣት ዓምድታት ኣተኲራ እንተጸነሐት'ውን፤ ካብ ብሕጂ ከኣ ከም ፍቓድ እግዚአብሔር ነዚ ዓምዲ ጽሑፋት'ዚ ኣብዚ ዘመነ ትንሣኤ'ዚ ጐድኒ ጐድኒ ክትጅምሮ ትበጋገስ ኣላ።

ሃንደበታዊ ምቅይያር ጳጳሳትን ሊቃነ ጳጳሳትን ካብ - ናብ ሃገረ ስብከት

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።

ኦርቶዶክሳዊት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻኢን ኣብ ዘለዉዋ ኣህጉረ ስብከት ብዝለዓለ ሓላፍነት  ነነዊሕ ዓመታት ተመዲቦም ምእመናይ ይጓስዩ ካብ ዘለዉ ክቡራን ጳጳሳትን ሊቃነ ጳጳሳትን ንዝበዝኁ ናይ ሃገረ ስብከት ምቅይያር ከምዝተገብረሎም ካብ ኣሥመራ ዝበጽሓና ዘሎ ዜና መንበረ ፓትርያርክ የመልክት።

ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ምስ ቅብጣዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ፲፱፻፺ (1998) ዓ.ም. ብዝገበረቶ ወግዓዊ ስምምዓት ናታ ልዑላዊ ዝኾነ መንበረ ፓትርያርክን መናብርተ ጵጵስናን ኣቚማ ርእሳ ክኢላ ክትካየድ ካብ ዝጀመረትሉ፡ እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ብዝኂ ዘለዎ ምቅይያር ሃገረ ስብከት ክግበር እቲ ዝዓበየ ምዃኑ ምንጪታትና ኣመልኪቶም።

በዚ ሕጂ ተገይሩ ዘሎ ምልውዋጥ ኣህጉረ ስብከት ከኣ፦

ርክበ ካህናት (ቀዳማይ ክፋል)

ትርጉም ርክበ ካህናት   

          

ካህናት ጉባኤ ሰሪዖምን ተጋቢኦምን ብዛዕባ ኣገልግሎቶም ምኽሪ ዝገበሩሉ ናይ ካህናት መራኸቢ ኣኼባ፡ ጉባኤ ማለት እዩ። ብቀንዱ ንካህናት ዝሓቝፍ ብምዃኑ ከኣ ርክበ ካህናት ተባህለ። ካህን ዝብል ቃል መበቖሉ ዕብራይስጢ ኮይኑ፡ ኣብ ግእዝን ትግርኛን ከምኡውን ካልኦት ቋንቋታት ከምዘለዎ ዝረዓመ እዩ። ሊቃውንቲ ግና ምስቲ ቋንቋ ግእዝ ክሕውስዎ ከለዉ ተክህነ ዝብል ግሢ ፈጢሮሙሉን፤ ካህን ዝብል ዘርኢ ኣፍርዩን፡ መበቖላዊ መሲሉን ኮይኑን ከኣ ምስ ግእዛዊ ስድራ ተወሓሒዱ ይርከብ። ካህናት ክልተ ዓይነት ዓበይቲ ዕዮታት ጕስነት ኣብ ዝባኖም ይርከብ። እቲ ሓደ ናይቲ ዝጓስይዎ ሕዝቢ ሽግር ተሸኪሞም ምስ እግዚአብሔር ብምርኻብ ረድኤት፡ ጸጋ፡ መፍትሔ ምምጻእ ክኸውን ከሎ፡ እቲ ካልእ ከኣ ንርእሶም ኣብ ቅድሚ ሕዝቢ ኣብነታውያንን መስዋአትን ብምዃን ዝምህሩን፡ ነቲ ምእመን ብኵሉ ዓይነት ክህነታዊ ኣገልግሎት ዘገልግልዎ እዮም። እዚ ማለት ከኣ ንእግዚአብሔር ወኪሎም ኣብ ቅድሚ ምእመናን ዝርከቡ፤ ንምእመናን ወኪሎም ከኣ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ዝቖሙን ዝዓዩን እዮም። ስለዚ ኣብዚ ኣገልግሎት’ዚ ብዛዕባ ዝምልከት ንምምኽኻር ዝራኸቡሉ ሓፈሻዊ ጉባኤ ርክበ ካህናት ተባሂሉ ይጽዋዕ። ሓሓንሳብ’ውን ረክበ ካህናት ወይ ርክብ ተባሂሉ ዝጽውዓሉ ጊዜ’ውን ኣሎ።

ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን፡ ርክበ ካህናት ከም ጉባኤ ካህናት ጥራይ ዘይኮነስ ከም በዓል’ውን ዓመት መጸ ዝኽበር ውሱን መዓልቲ ዘለዎ እዩ። ትንሣኤ ኣብ ዝወዓለ ኣብ መበል ፳፬ መዓልቲ ከኣ ይዝከር። ዳርጋ ኣብ ፍርቂ በዓለ ኃምሳ (ጰራቅሊጦስ) ከኣ ይውዕል። እዚ ጉባኤ’ዚ ከም ካልኦት በዓላት ተውሳክ ዘለዎን ኣብ ዓመት ሓደ መዓልቲ፤ ንረቡዕ ከይገደፈ ዝኽበር መንፈሳዊ በዓል ኮይኑ ጸኒሑን ኣሎን። ናይ ምሉእ ዓመት ኣጽዋማትን በዓላትን ኣብ ሓዲሽ ዓመት ባሕረ ሓሳብ ንሕዝቢ ክፈስስ ከሎ ርክበ ካህናት’ውን ዕለቱ መዓስ ከምዝውዕል ድኅሪ በዓለ ትንሣኤ፡ ቅድሚ በዓለ ዕርገት ተሰሪዑ ብወግዒ ይእወጀሉ።

ኣጀማምራ ርክበ ካህናት

እዚ ኽርዳድ ደኣ ኻበይ መጸ?

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።

እምአይቴ እንከ ሎቱ ዝንቱ ክርዳድ? (ማቴ ፲፫፥፳፯/13፥27)

ምሳሌ ስርናይን ክርዳድን

እዚ ቃል’ዚ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መዋዕለ ስብከቱ ካብ ዝመሃሮም ምሳሌታት፤ ንመንግሥተ ሰማያት ኣብ ግራቱ ጽቡቕ ዘርኢ ብዝዘርአ ሰብ ኣብ ዝመሰለሉ ካብ እተዛረቦ ምሳሌ ዝተወስደ ቃል እዩ። ነዚ ሕቶ ዝሓተቱ ከኣ ኣገልገልቲ እቲ ዘራኢ እዮም። ዋና መንግሥተ ሰማያት ዝኾነ ጐይታ፡ ትንቢት ነቢያት ክፍጽም ምእንቲ፡ ኵሉ ትምህርቱ ብምሳሌ ዝተሰነየ ነበረ፤ ብዘይ ምሳሌ’ውን ኣይመሃረን። (መዝ ፸፰፥፩-፪/78፥1-2 ኢሳ ፮፥፱-፲፫/6፥9-13 ማር ፬፥፲፫-፳/4፥13-20 ሉቃ ፰፥፲፩-፲፭/8፥11-15)

ወንጌላዊ ቅዱስ ማቴዎስ ብፍላይ ኣብዚ ክፋል መጽሓፉ’ዚ፡ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ነታ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን እንጽበያን እንትስፈዋን መንግሥተ ሰማያት ብ፰ በብዓይነቱ ምሳሌታት መሲሉ ንዝመሃሮ ትምህርቲ፡ ንዓና ክንምርሓሉን ክንልብመሉን መዝጊቡ ሓዲጉልና ኣሎ። ሓደ ካብቶም ምሳሌታቱ ከኣ ምሳሌ ክርዳድን ሥርናይን ኣብ ካልኣይ ደረጃ ይርከብ። እዚ ምሳሌ’ዚ፡ ጐይታ ነዚ ምሳሌ መሲሉ ንሕዝቡ ድኅሪ ምምሃሩ፡ ካብቲ ሕዝቢ ብሕት ኣብ ዝብለሉ ዝነበረ እዋን ሓዋርያት ትርጉሙ ካብ ዝሓተትዎን ባዕሉ ተርጒሙ ካብ ዝነገሮምን ውሑዳት ምሳሌታት እቲ ሓደ ኸኣ እዩ።

ጐይታናን ኣምላኽናን ፈጣሪናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብዚ ምስላ’ዚ፦ ሓደ ሰብ ኣብ ግራቱ ጽቡቕ ዘርኢ ከምዝዘርአ እሞ፤ እቶም ሰብ ደቂሶም ከለዉ፤ ጸላኢኡ ከምዝመጸ እሞ ኣብቲ ማእከል ግራት ስርናይ፡ ክርዳድ ዘሪኡ ከምዝኸደ ገሊጹ ኣሎ። እቲ ዝተዘርአ ምስ በቘለን ፈረየን ግና ሽዑ እቲ ክርዳድ ተራእየ። እቶም ኣገልገልቲ ዋና ግራት መጺኦም “ጐይታይ፡ ኣብ ግራትካስ ጽቡቕ ዘርኢዶ ዘሪእካ ኣይነበርካን? እዚ ኽርዳድ ደኣ ኻበይ መጸ?” ኢሎም በቲ ዝረኣይዎ እሞ ዝደንጸዎም ነገራት ተገሪሞም ከምዝሓተትዎ ይነግረና። እቲ ጐይታ ግና እቲ ክርዳድ ካብቲ ዝተዘርአ ጽቡቕ ዘርኢ ዘይኮነሲ ጸላእ ዝገበሮ ምዃኑ እዩ ነጊርዎም። ኣስዒቦም’ውን እቶም ኣገልገልቲ ዘራኢ ክርዳድ ጸላኢ ካብ ኮነሲ ኬድና ኽንኣርዮዶ ትፈቱ ኢኻ ኢሎም ምስ ሓተትዎ፤ ንሱ ግና ክርዳድ ክኣርዩ ክብሉ ነቲ ስርናይ ከይልክምዎ ብምሕሳብ “ሕደግዎ” ብምባል ከልኦም። ግና ነገረ ክርዳድ ናቱ ጊዜ ስለዘለዎ፤ ሸለል ዝብሃል’ውን ስለዘይኮነ እቲ ጐይታ ነቶም ኣገልገልቱ ክሳዕ ቀውዒ ክጽበዩ ነገሮም። ብሓደ ምስ ዓበዩ ኣብ እዋን ቀውዒ ንዓጻዶ ቅድም ነቲ ኽርዳድ ክኣርዩ ከምዝነግሮምን፤ በብእንዳእቲ ከኣ ክኣስርዎን ከንድድዎን፤ ነቲ ስርናይ ግና ኣብ ቆፎኡ ክእኽብዎ ከምዝእዝዞም ነገሮም ይብል እቲ ምሳሌ።