አባ ሰላማ ከሣቴ ብርሃን (ቀዳማይ ክፋል)

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። 

አባ ሰላማ ከሣቴ ብርሃን 

ክርስትና ናብ ሃገርና 

ሃገርና ኤርትራ ኢየሩሳሌም ንእትርከበሉ ማእከላይ ምብራቕ ኣዝያ ዝቐረበትን፡ ካብ ጥንቲ ኣትሒዙ ኣፍደገን ማእከልን ዝተፈላለዩ ንግዳዊ ሥርሓትን ሥልጣነታትን ብምንባራን፡ ካብን ናብን ብዝግበር ዝነበረ ዓለም ለኻዊ ምንቅስቓሳት ሕዝብታት ካብ ኦሪት ኣትሒዙ ኣብ ዘመነ ብሉይ ኣምልኮተ እግዚአብሔር ይፍጸመላ ምንባሩ ምዃኑ እሙንን ጭቡጥ መርትዖ ዘለዎን ነገር እዩ። 

እቲ ኣብ ብሉይ ዝተነግረ ትንቢት ብክርስቶስ ክውን ምስ ኮነን፡ ሓዲሽ ኪዳን ብወንጌል ምስተበሰረን ነዚ ነገር ንምስማዑን ንምእማኑ’ውን ዝደንጐየት ኣይኮነትን። ኣብ ከባቢ ፴፬ ዓ.ም. እቲ ብትምህርቲ ፊልጶስ ሓዋርያ ዝኣመነን ዝተጠምቀን ስሉብ ብዓል ሥልጣን ኸኣ ከም ቀንዲ ኣብነት ክጥቀስ ይከኣል። (ግብ ሓዋ. ፰) ንሱ ኸኣ ንወገናቱ ሓዋርያ ኮይኑ ነቲ ወንጌል ከምዘበሰሮም ዝተኣምነ ነገር እዩ። ካብቶም ሓዋርያት ሓደ ዝኾነ ቅዱስ ማቴዎስ ኣብ ሃገርናን ከባቢና’ውን ምሂሩ ዝብል ታሪኻዊ ትውፊት’ውን ይጥቐስ እዩ። ምስቲ ዝነበረ ንግዳዊ ምንቅስቓሳት’ውን ኣብታ ሥልጥንቲ ዝነበረት ወደብ ኣዱሊስ’ውን ስብከታትን ዜናታትን ክርስትና ብቕልጡፍ ይበጽሕ ከምዝነበረን፡ ኣብያተ ጸሎት ኸኣ ኣብታ ወደባዊት ከተማ ተሠሪቱ ከምዝነበረን ካብኡ ተበጊሱ ድማ ናብቲ ካልእ ክፋል ሕዝብና እቲ ትምህርቲ ይበጽሕ ከምዝነበረ ታሪኻዊን ሥነ ጥንታዊን መረዳእታታት ዝቐርበሉ ሓቂ እዩ። ብዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ካብ ወደብ ኣዱሊስ ናብ ውሽጢ ምድሪ ዝኣትዉ ጋያሾ’ውን እግረ መገዶም ነቲ ዝረኣይዎን ዝኣመንዎን አብያተ ጸሎት ብምትካል ይገልጽዎ ምንባሮም ይጥቐስ እዩ። ንኣብነት’ውን ፍሬምናጦስን ኤዴስዮስ’ውን ገና ብንእስነቶም ኣብ ቤተ መንግሥቲ አኵሱም ምስተዓቝቡ ኣብያተ ጸሎት (መጽለሊ) ሠሪሖም ነቶም ኣብቲ ከባቢ ንዝረኸብዎም ቆልዑት ኣኪቦም መዝሙራትን ዜማን ይምህርዎም ከምዝነበሩ ይንገር። 

ቅዱስ ዑራኤል መልኣኽ

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። 

ብተራዳኢነቱ ዝተፈልጠን ዝኸበረን ቅዱስ ዑራኤል፡ ሎሚ ዓመት መጸ ቤተ ክርስቲያን ብድሙቕ ኣገባብን ብዝግባእ ሥርዓትን ካብ እትኽብረሉን እትዝክረሉን መዓልቲ እቲ ሓደ እዩ፡ ፳፩ ሓምለ። ምኽንያት በዓል ከኣ ብፍላይ እዚ ቅዱስ መልኣኽ’ዚ ንናይ እግዚአብሔር ሰብ ዕዝራ ጽዋዕ እሳት (ልቦና) ዘስተየሉ መዓልቲ ብምዃኑ እዩ። 

ንበረኸት ክኾነና ብዛዕባ ቅዱስ ዑራኤል ቅሩብ ካብቲ ድርሳኑ እናጠቐስና ክንመሃር። በረኸቱን ረድኤቱን ኣብ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን። 

ስም መልኣኽ 

ዑራኤል ማለት ‘እግዚአብሔር ብርሃነይ እዩ’ ማለት እዩ። ኣብ ገለ ጽሑፋት ኸኣ ሱርያል ብዝብል ስም ዝፍለጥ መልኣኽ’ውን ባዕሉ ቅዱስ ዑራኤል ምዃኑ ይገልጹ። ሱርያል ማለት ኸኣ ‘ትእዛዝ እግዚአብሔር’ ማለት እዩ። ስም ቅዱስ ዑራኤል ብብዝኂ ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ዝርከበሉ ስፍራ ኣብ መጽሓፈ ዕዝራ ሱቱኤል ክኸውን ከሎ ቀጺሉ ኸኣ ኣብ መጽሓፈ ሄኖክ እዩ። እዚ መልኣኽ እዚ መጋቤ ብርሃናት፡ መልአከ ፈውስ (ምሕረት)፡ መልኣከ ሰላም፡ መልአከ ድኅነት፡ መልአከ ሰዳዴ አጋንንት ወቦ ዘተርፈ ተባሂሉ’ውን ይፍለጥ። 

ገዳም ደብረ ሳላ

መእተዊ 

ሎሚ ከም ፍቓድ እግዚአብሔር ካብቶም ህልዋን ዘይኮነስ ጠፊኦም ካብ ዝበሃሉ ገዳማት ንሓደ፡ ንገድለ ኣቡነ ሰይፈሚካኤል መሠረት ብምግባር ክንርኢ ኢና። ሓደ ካብቶም ዕላማታት ጦማርና ማዕዶት ድማ ነኸምዚኦም ዝኣመሰሉ ሰፈርን መካንን ቅዱሳን ኣቦታትና ንዝነበሩ እሞ እዚ ወለዶ እዚ ፈጺሙ ንዘይፈልጦም ምልላይን ኣብኦም ዘሎና ባህጊ ትንሣኤ ምግላጽን እዩ። 

ምስቲ ኵሉ ዘሎና ሕጽረታት (መወከሲን ተሓታትን ብቀሊሉ ዘይምርካብ፡ ካብ ዓዲ ምርሓቕ ወዘተ) እቲ ካብ እንፈልጦን እንረኽቦን መወከሲ ኣዳሊና ንገሊኡ ናባኹም ከነብሎ ከሎና፡ ብዘይካ በረኸት ኣቦታት ምቝዳስና ካልኦት ብዝያዳ ዝፈልጡ ዓቕሞም ከበርክቱ ንምትብባዕን፡ ብሓባር ኮይንና ነዚ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዘሎ ወለዶ ብዝበለጸ ታሪኽ ቅዱሳን ኣቦታቱ ፈሊጡ ክዓይይ ንምግባር ምዃኑ ከምእትርድእዎ ተስፋና ልዑል እዩ። 

ሓጺር ታሪኽ ሕይወትን ኣበርክቶን ሊቀ መዘምራን ሞገስ ዑቁባጊዮርጊስ

(ካልኣይ ክፋል)

፭.፪ ኣብ ሥነ ጽሑፍ 

ሓዋርያት ትምህርትን ትእዛዝን ተቐቢሎም ስብከተ ወንጌል ካብ ዘስፍሑሉ ሓደ ጽሑፋዊ መልእኽትን መጻሕፍቲ ምጽሓፍን እዩ ነይሩ። በዚ መሠረት ኸኣ እቲ ብቃል ዝተነግረ ብጽሑፍ ስለዝተመሓላለፈ ዘመናት ሰጊሩ ንወለዶታት ክሳብ ፍጻሜ ዓለም ክምህርን ክግስጽን፡ ከለብምን መምርሒ ኮይኑ ከገልግልን ይርከብ ኣሎ። እቲ ቃለ እግዚአብሔር ብጽሑፍ እንተዘይበጽሓና ነይሩ እንታይ ምኾንና ነይርና? እግዚአብሔር ይፈልጥ። 

ሓጺር ታሪኽ ኣቡነ ሰይፈሚካኤልን ገዳሞም ጻዕዳ እምባ ሥላሴን

(ካልኣይ ክፋል)
3. ሓጺር ታሪኽ ሕይወት አቡነ ሰይፈ ሚካኤል 

3.1 ትውልዲ 

ኣቦና ሰይፈ ሚካኤል መሠረተ ትውልዶም ኣብ ዞባ ዓንሰባ ካብ ዝርከብ ዓንሰባ ደርሰነይ (ዘርእሰናይ) ዝተባህለ ዓዲ ኮይኑ ካብ ኣቦኦም ዓምደሚካኤል ኣዴኦም ኂሩተማርያም ብ፲፭፻፺፯ ዓ.ም. (፲፮፻፳፮ ዓ.ም. ዝብሉ’ውን ኣለዉ) ተወልዱ። ካብ ምቁር ወይኒ ጥዑም ወይኒ ይርከብ ከም ዝበሃል ወለዲ እዞም ጻድቕ ድማ ሕያዎት ንእግዚአብሔር ዝፈርሁ ጾምን ጸሎትን ዘዝውትሩ ዝነበሩ እዮም። ብዙኅ ጊዜ ቅዱሳን ካብቶም ዝተቐደሰ ስድራ ከምዝርከቡ ዝተረጋገጸ ነገር እዩ። 

ታሪኽን ገድልን ኣቡነ ኪሮስ ብሓጺሩ

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን 

“ሥርናይ ክሠምረልካ፡ ክርዳድ ከምሓወልካ እዩ” 

አቡነ ኪሮስ ከምቲ ቅዱስ ዳዊት “ዝክረ ጻድቅ ለዓለም ይሄሉ” (መዘከርታጻድቕ ንዘለዓለም ይነብር) ዝበሎ፡ መዘከርታ አቡነ ኪሮስ ድማ ንዘለዓለም እናበርሀ ዚነብር እዩ። 

አቡነ ኪሮስ ወዲ ሓደ ንጉሥ ዮናኒ ግብጻዊ እዮም። ኣቦኦም ኣብያ ኣዲኦም ከኣ ኔናስራ ይበሃሉ። ወለዶም 40 ዓመት መኺኖም ምስ ነበሩ ኔናስራ መንታ ኣወዳት ወለደት። ነቲ ዓቢይ ቴዎድስዮስ ነቲ ንእሽቶ ድማ ዲላሶር ኢላ ሰመየቶም። ብጽቡቕ ኣተዓባብያ ኸኣ ኣዕበይዎም። 

ሐይመተ አብርሃም

ዓመት መጸ ይኹን ወርሒ መጸ ከምኡውን ሰሙናዊ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝበዓሉ ናይ ፈጣሪ ይኹን ናይ ቅዱሳን በዓላት ኣለዉ። በዓል ምኽባር ኸኣ ብፍቓድ ኣምላኽ ዝተሠርዐን ዝተኣዘዘን ምዃኑ ቅዱስ መጽሓፍ ኣስፊሑ ዘረድኣና እዩ። 

ካብቶም ቤተ ክርስቲያን ዘለዋ ክቡራት በዓላት፡ እቶም ክልተ ኸኣ ዓለም ፈጢሩ ንዝገዝእ ንቅድስት ሥላሴ ዝተወፈዩ ዓበይቲ በዓላት እዮም። ክልቲኦም በዓላት ኣጋዕዝተ ዓለም ሥላሴ፡ ኣብቲ ዘመነ ኵነኔ ተኣምራት ንዝፈጸምዎ ዘዘኻኽሩ ኸኣ እዮም። ምኽንያት በዓል ኸኣ እቲ ቀዳማይ ፯ ጥሪ ንጥቅመ ሰናዖር ‘ንዑ ንረድ” ኢሎም ዘፍረሱሉ ክኸውን ከሎ፡ እቲ ካልኣይ ኸኣ ኣብ ዳስ እቲ ፈታዊኦም ጻድቕ ኣብርሃም ዝተኣንገዱሉን ኣብ ዘመን እርጋኑ ውላድ ከምዝረክብ ብስራት ዝነገሩሉን ፯ ሓምለ እዩ። 

ብኵሉ ንዕለታት ፈሊና ብስም ቅዱሳን እነኽብሮም በዓላት ዘይሮም ዘይሮም ግብሪ ሥላሴ ዝገልጹን፤ ሥላሴ ኣብ ቅዱሳን ኃዲሮም ንዝፈጸምዎ ዕፁብ ነገርን ዝኣተዉዎ ቃል ኪዳንን ዘዘኻኽሩ ስለዝኾነ፡ ሥላሴ ዝዝከሩሉ በዓላት እዚኣቶም ክልተ ጥራይ ምባል ዝከኣል ኣይኮነን። ይኹን ደኣ እምበር ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ድማ ብቀጥታ ካብ ኵለን መዓልትታት፡ ንሥላሴ ዝተወፈዩ መዓልትታት ፈልያ እተን ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሳ ዕለታት ብዝግባእ ክዝከራን ብዝደመቐ ክኸበራን ክንመሃረለን ኸኣ ሠሪዓትልና ትርከብ። ነቲ ዕለት ብዝሰማማዕ ንባባትን መዛሙርን ተኽብሮን ተሰንዮን ኸኣ እያ።